I SA/Po 878/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H.W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania oddala skargę. Starosta [...] postanowieniem z [...] lipca 2021 r. znak [...] odmówił H. W. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nakłady w postaci asfaltu posadowionego na nieruchomości, położonej w miejscowości [...], w gminie T. , oznaczonej ewidencyjnie jako: obręb [...], działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 – dalej: "u.g.n."). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z decyzją Wójta Gminy T. z [...] lipca 2004 r. na wniosek H. W. z [...] czerwca 2004 r. został zatwierdzony podział nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem [...], położonej w gminie T. , obręb - [...], o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...]. W wyniku podziału wydzielona została między innymi działka oznaczona numerem [...] o powierzchni [...]m2, która weszła w skład drogi gminnej. Pismem z [...] września 2013 r. H. W. wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego i ustalenie odszkodowania za działkę gruntu powstałą w wyniku podziału, przeznaczoną pod drogę publiczną przejęta na własność Gminy T. oznaczona numerem [...], położoną w Gminie T. , obręb [...] - [...], obszar [...] m2, KW [...] Powyższe postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Starostę [...] decyzji z [...] lutego 2020 r. ustalającej odszkodowanie na rzecz H. W. w łącznej kwocie [...]zł za utracone prawo własności. nieruchomości. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Wojewoda, po rozparzeniu odwołania, utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wnioskiem złożonym w dniu [...] marca 2021 r. strona, reprezentowana przez S. W., wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...]. Powołując przepis art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 zez zm. – dalej: "K.p.a."), organ uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiła inna uzasadniona przyczyna, wobec której postępowanie nie może być wszczęte. Przesłanka przedmiotowa wyłączająca dopuszczalność wszczęcia postępowania obejmuje niedopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie, która jest rozpoznawana w toczącym się postępowaniu lub została zakończona decyzją. Nie jest dopuszczalne prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w tożsamej przedmiotowej sprawie, jak i nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tożsamej sprawie, która została zakończona decyzją. Organ podkreślił, że nakłady budowlane w postaci asfaltu były już przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie. Wojewoda postanowieniem z [...] września 2021 r. nr SN- [...], po rozpatrzeniu zażalenia H. W., uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w całości. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postepowania i wyjaśnił, że operaty szacunkowe sporządzone na potrzeby ustalenia odszkodowania za działkę [...] i poniesione na niej nakłady utraciły aktualność, ponieważ upłynął rok od ich sporządzenia. Decyzje Wojewody z [...] czerwca 2020 r. znak [...] oraz z [...] października 2019 r. znak [...] są jednak ostateczne, a zarazem wykonalne. Stanowią zatem podstawę do wypłaty odszkodowania na rzecz H. W.. Do dokonania tej czynności zobowiązana jest natomiast Gmina T. . W skardze z [...] października 2021 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 63 § 1 i 2 w zw. z art. 61 § 1, art. 61a § 1 oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez niezasadne umorzenie postępowania w całości na skutek uznania, że pismo H. W. z [...] marca 2021 r. nie stanowi wniosku o przyznanie skarżącej odszkodowania za nakłady na działce nr [...] w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi, 2. art. 7, art. 86 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy a w konsekwencji niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, 3. art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 84 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii kolejnego biegłego w celu właściwego określenia ustalenia odszkodowania należnego skarżącej, uwzględniającego wartość nakładów na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi, 4. art. 107 § 3 w zw. z art. 8, 9 i 11 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności uznanie, że wniosek pismo wszczynające postępowanie nie stanowiło wniosku o wypłatę skarżącej przez Starostę [...] należnego jej odszkodowania, uwzględniającego wartość nakładów na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 10 ust. 5, art. 129 ust. 5 pkt 3 lub art. 129 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 98 ust. 3, art. 130 ust. 1 i 2 i art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z § 35 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w zw. z art. 191 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, ewentualnie ich niewłaściwą wykładnię, i przyjęcie, że zaszły przesłanki do odmowy ustalenia na rzecz skarżącej należnego jej odszkodowania, uwzględniającego wartość nakładów na drogę w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do jego ustalenia w odniesieniu do nakładów poniesionych na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do zbadania legalności, a więc zgodności z prawem wydanego rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Wojewody wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu I instancji i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Umorzeniu podlega zaś postępowanie, które z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Mając na względzie wskazane wyżej granice kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd badając legalność tego postanowienia obowiązany był ocenić wyłącznie to, czy Wojewoda zasadnie uznał, że postępowanie I instancji nie powinno się toczyć i podlegało umorzeniu. Sprawa zainicjowana została pismem skarżącej złożonym w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] marca 2021 r. Strona zwróciła się do organu I instancji o powołanie biegłego rzeczoznawcy do wyceny m.in. działki [...]. Wnioskodawczyni podniosła, że wcześniej sporządzone operaty szacunkowe utraciły swoją aktualność, a odszkodowanie za wskazane nieruchomości nie zostało jej wypłacone. Wojewoda stwierdził, że pismo skarżącej nie stanowi wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości obejmujące działkę nr [...]. Jak wynika jednak z ustaleń Wojewody decyzją z [...] lutego 2020 r. Starosta [...] ustalił na rzecz H. W. odszkodowanie za nieruchomość, obejmującą działkę nr [...]. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. znak [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie organu II instancji zostało następnie zaskarżone do WSA w Poznaniu, który wyrokiem z 12 stycznia 2021 r. o sygn. akt I SA/Po [...] oddalił skargę skarżącej na powyższą decyzję. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła H. W.. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że NSA wyrokiem z 3 lutego 2022 r. o sygn. I OSK [...] oddalił skargę kasacyjną skarżącej. W istocie zatem operaty szacunkowe sporządzone na potrzeby ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] i poniesione na niej nakłady utraciły aktualność, ponieważ upłynął rok od ich sporządzenia. Decyzje Wojewody z [...] czerwca 2020 r. oraz z [...] października 2019 r. są ostateczne i prawomocne. Sąd stwierdza, że w sytuacji występującej w sprawie właściwym rozstrzygnięciem powinna być odmowa wszczęcia postępowania, stosownie bowiem do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie postępowanie nie mogło być wszczęte, ponieważ wniosek skarżącej dotyczący ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] był przedmiotem badania przez organy i sądy (we wcześniejszym postępowaniu), na co wskazał już jednoznacznie organ pierwszej instancji. Jakkolwiek w razie stwierdzenia braku podstaw do prowadzenia postępowania, dopuszczalne jest również jego umorzenie, w szczególności, gdy zostało to stwierdzone już w toku toczącego się (wszczętego skutecznie) postępowania. Umorzenie następuje w formie decyzji administracyjnej. Kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd stwierdza, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., co do formy wydanego rozstrzygnięcia. Przy czym naruszenie to nie miało istotnego wpływu na ostateczny wynik sprawy, by skutkowało koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Ma charakter wyłącznie formalny, nierozstrzygający sprawy merytorycznie, zaś podobnie jak umorzenie - zapobiega dwukrotnemu rozpoznaniu przez organ tej samej sprawy. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga bowiem o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy (kończy sprawę w danej instancji), dzięki czemu zapewnia stronie dalsze gwarancje procesowe. Co przy tym istotne umorzyć można jedynie postępowanie, które jest w toku, a więc takie, które zostało skutecznie wszczęte. Innymi słowy nie ma możliwości umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli nie było ono wcześniej wszczęte (por. wyrok WSA w Lublinie z 9 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 628/20). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.