I SA/Po 88/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu za nieuzasadniony oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym wobec X. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej zwanej również skarżącą) uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] w związku z brakiem zapłaty kary pieniężnej w kwocie [...]zł. W toku egzekucji nastąpiło zajęcie wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie [...]zł należnej od Naczelnika Urzędu Celnego II w W. (zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz skarżącej 30 maja 2016 r.). Dokonano również zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie [...]zł należnej od Naczelnika Urzędu Celnego w P. (zawiadomienie o zajęciu doręczono skarżącej [...] Skarżąca w piśmie z dnia [...]., wniosła zarzuty na prowadzone względem w niej postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych oraz zarzut pominięcia przez wierzyciela faktu, że zobowiązany wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, która stała się podstawą wydania tytułu wykonawczego oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Jednocześnie skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć, a także wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania wniesionych zarzutów. Organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów, jednak postanowienie to zostało w całości uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] Organ II instancji w swoim rozstrzygnięciu wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wniesionych zarzutów i uchybienia terminowi do ich wniesienia. Kierując się wytycznymi organu II instancji Dyrektor Izby Celnej w P. pouczył skarżącą o dostępnych środkach zaskarżenia oraz wezwał do sprecyzowania zakresu pisma z dnia [...]. Skarżąca udzielając odpowiedzi na wezwanie organu I instancji wyjaśniła, że treścią zarzutów z dnia 06 czerwca 2016 r. są zarzuty obejmujące: naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj., wydanie tytułu wykonawczego mimo braku wymagalności obowiązku, naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a., tj. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. oraz naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji zaznaczył, że zarzuty zostały wniesione siedem miesięcy po upływie przewidzianego dla tej czynności terminu. Jednakże w przypadku zarzutów z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, bieg terminu do wniesienia zarzutów należy liczyć od dnia doręczenia skarżącej zawiadomień o zajęciu. Wyjaśniono również, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Organ prowadzący postępowanie winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Zastosowane w niniejszej sprawie środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnych zobowiązanej doprowadziły do łącznego zajęcia [...] zł. W takiej sytuacji w ocenie organu I instancji trudno przychylić się do argumentacji skarżącej wskazującej na zbytnią uciążliwość zastosowanych środków egzekucyjnych, narażających ją w jej ocenie na znaczną szkodę finansową, pozbawienie środków na prowadzenie działalności gospodarczej oraz możliwości bieżącego regulowania zadłużenia. Skarżąca poza podniesieniem zarzutu nie wskazała żadnego innego środka, który mógłby zostać zastosowany będąc jednocześnie mniej dolegliwym a prowadzącym do realizacji celu egzekucji. Dyrektor Izby Celnej w P. wskazał również, że nie były mu znane inne składniki majątku skarżącej, przy pomocy których istniałaby możliwość zaspokojenia należności objętych tytułem wykonawczym w sposób mniej uciążliwy dla skarżącej. Końcowo zastrzeżono, że w zakresie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 oraz art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a. wydano postanowienie z dnia 03 października 2016 r., nr [...] Skarżąca wniosła zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie wniesionych zarzutów. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu Dyrektora Izby Celnej w P. zarzucono naruszenie art. 33 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie przysługują zarzuty w związku z uchybieniem terminu. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ II instancji zaznaczył, że z uwagi na wyjaśnienia skarżącej udzielone w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w sprawie wydano dwa postanowienia, tj. postanowienie z dnia [...]., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 i 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz wymienione na wstępie postanowienie o uznaniu zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Uzasadniając utrzymanie w mocy wymienionego na wstępie rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny ma prawo stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny może zrezygnować ze stosowania środków egzekucyjnych mniej uciążliwych dla zobowiązanego wtedy, gdy nie przyczynią się one do wyegzekwowania obowiązku. Egzekucja administracyjna powinna być prowadzona wszystkimi dostępnymi środkami egzekucyjnymi, a podstawową przesłanką przy wyborze określonego środka egzekucyjnego winien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania w trybie przymusowym ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Wyjaśniono, że organ I instancji posiadając informację o wierzytelnościach skarżącej dokonał ich zajęcia. Tego rodzaju środek egzekucyjny w przeciwieństwie do innych środków, skutkuje możliwością najszybszego zaspokojenia wierzyciela, nie generując jednocześnie wysokich kosztów. Podkreślono, że zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze zajęcie innych wierzytelności pieniężnych uznaje się za jeden z najłagodniejszych środków egzekucyjnych. Odnosząc się do argumentacji skarżącej w ślad za organem I instancji wskazano, że zastosowane w niniejszej sprawie środki egzekucyjne doprowadziły do zajęcia [...] zł. Podstawą do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie może być trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, czy spadek rentowności prowadzonej działalności gospodarczej. Zarzut zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w ocenie organu II instancji może być skutecznie podniesiony wówczas, gdy organ egzekucyjny ma do wyboru różne środki egzekucyjne i wybiera taki, który jest bardziej uciążliwy dla zobowiązanego. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca poza podniesieniem zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie wskazała innego, możliwego do zastosowania środka egzekucyjnego, który w jej ocenie byłby mniej dolegliwy prowadząc jednocześnie do realizacji celu egzekucji. Również organowi egzekucyjnemu nie były znane inne składniki majątku skarżącej, przy pomocy, których możliwe byłoby zaspokojenie należności objętych tytułem wykonawczym. Wyżej wymienione postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 listopada 2016 r. stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wnosi o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji z powodu rażącego naruszenia prawa. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 33 i art. 34 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uznania zarzutów i uchylenia środka egzekucyjnego oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wierzyciel stosuje w niniejszej sprawie zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Podniesiono również, że w sprawie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości stosowania art. 14 i art. 6 ustawy o grach hazardowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. W ocenie Sądu słusznie wskazał organ odwoławczy, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest nietrafny. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem przede wszystkim skuteczne. Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., dążenie do zrealizowania tego celu nie może jednak polegać na stosowaniu dowolnych środków, a jedynie takich, które zostały przewidziane w ustawie. Uzupełnieniem zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych tylko w ustawie jest art. 7 § 2 u.p.e.a., przewidujący zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka, zwaną też zasadą najłagodniejszego środka. Zgodnie z powołanym przepisem, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Odnotowania wymaga, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego, organ prowadzący postępowanie winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Należy też podkreślić, że poza podniesieniem zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżący nie wskazał na żaden inny środek, który mógłby zostać zastosowany, a który w jego ocenie byłby mniej dolegliwy prowadząc jednocześnie do celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnej. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że poza majątkiem w postaci wierzytelności organowi egzekucyjnemu nie był znany żaden inny majątek zobowiązanego. Sam zobowiązany także nie wskazał takiego majątku, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy. Sąd w związku z tym stwierdza, że w świetle okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz z uwagi na ww. przepisy za prawidłowe należało uznać przyjęcie przez organy administracyjne obu instancji że wbrew zarzutowi opartemu na art. 33 pkt 8 u.p.e.a., zajęcia wierzytelności skarżącego dokonano zgodnie z obowiązującą procedurą, z jednoczesnym prawidłowym zrealizowaniem zasady celowości postępowania egzekucyjnego. Organowi egzekucyjnemu nieznany był inny składnik majątkowy skarżącego, przy pomocy którego możliwe byłoby zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi w sposób mniej uciążliwy dla strony. Również argumenty co do technicznego charakteru przepisu z którego wypływa egzekwowany obowiązek nie mogą wpłynąć na tok podejmowanych przez organ czynności egzekucyjnych. Wskazać w tym miejscu należy, że skład powiększony NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., II GPS [...] uznał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr [...], s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy [...] - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. W uchwale tej orzeczono również, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.). Odnosząc się do podnoszonych w uzasadnieniu skargi twierdzeń co do stosowania względem skarżącej zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych należy wskazać, że zarzut ten został wyłączony do osobnego rozpoznania i uznany za niezasadny postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, wydając zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszono art. 33 i 34 u.p.e.a. Skargę jako bezzasadną należało więc oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).