I SA/Po 884/09
PostanowienieWSA w Poznaniu2009-11-25
Skład orzekający: Violetta Mielcarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżącej należy się prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu sądowym powinno być udzielane osobom znajdującym się w ciężkich warunkach materialnych, gdy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. W przypadku skarżącej, która prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje dochody, a jej córka również pracuje, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (redukcja wpisu od skargi) jest adekwatne do jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, a całkowite zwolnienie byłoby traktowane jako forma kredytu państwa.Stan faktyczny
Skarżąca A K złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki. Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną, dochody z działalności gospodarczej oraz dochody córki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Organ analizując sytuację materialną skarżącej, jej dochody oraz dochody córki, uznał, że częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest adekwatne.Rozstrzygnięcie
Udzielono skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi powyżej określonej kwoty, w pozostałym zakresie wniosek oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług i podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi powyżej [...], w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek
Wpis od skargi wynosi [...].
Wobec tego skarżąca A K złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż uzyskiwane przez nią dochody z trudem wystarczają na zaspokojenie potrzeb bieżących rodziny, w szczególności zaś, że ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości około [...] miesięcznie. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Córka skarżącej jest właścicielką mieszkania. Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości ok. [...], zaś córka z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że córka zawarła umowę o pracę na czas określony, t.j. do końca [...].
Na wezwanie z dnia [...] A K w odpowiedzi z dnia [...] podała, że zarówno ona jak i jej córka nie posiadają samochodu osobowego, nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Do pisma załączyła kopie zeznań rocznych podatkowych za [...], wyciągi bankowe, kopie aktów notarialnych.
Wniosek skarżącej o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi powyżej [...] zasługuje na uwzględnienie.
Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości około [...] miesięcznie. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje około [...] miesięcznie. Skarżąca mieszka w mieszkaniu będącym własnością córki i partycypuje w kosztach jego utrzymania, przy czym wskazała, że na utrzymanie mieszkania przeznaczają około [...] miesięcznie.
Zauważyć należy, że prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zatem redukcja wysokości wpisu od skargi od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej.
Skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy m.in. wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym wpis od skargi), o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym.
Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody. Wprawdzie są to niskie dochody, jednakże sytuacja finansowa skarżącej może ulec poprawie i wobec tego będzie mogła uiścić te opłaty. W sytuacji gdyby nie była w stanie ich ponieść będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.
/-/V.Mielcarek
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło