I SA/Po 892/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku SS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2008r. i w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od I do VIII 2008r. wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący SS, reprezentowany przez radcę prawnego MD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2008r. i w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od I do VIII 2008r. wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje na utrzymaniu żony. Od [...] nie ma pracy, od [...] jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synem. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym również nie posiadają żadnego majątku. Małżonka skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto miesięcznie. Skarżący podał, że miesięczne wydatki jego rodziny wynoszą około [...], przy czym [...]. Do wniosku załączył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...], że od dnia [...] jest osobą bezrobotną i nie posiada prawa do zasiłku oraz kserokopie faktur za energię elektryczną, wodę, potwierdzenie opłaty za przedszkole, potwierdzenie spłaty kredytu, potwierdzenie wykonania przelewu. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżący i jego żona nie posiadają samochodów osobowych. Wnioskodawca razem z żoną zaciągnął kredyt mieszkaniowy w A. Żona zaciągnęła również kredyt na zakup kanapy w B, rata wynosi [...]. Skarżący wykorzystał debet w koncie firmowym w kwocie [...], koszt utrzymania debetu wynosi ok. [...] miesięcznie. Posiada również [...] karty kredytowe z wykorzystanymi limitami w wysokości [...]. Koszt utrzymania limitów wynosi [...]. Na telefony przeznacza [...], Internet [...], przedszkole [...], energię elektryczną [...], wodę [...], środki czystości [...], ubezpieczenie żony [...], czynsz [...], wyżywienie [...] miesięcznie. Wskazał, że z niektórymi płatnościami zalega powyżej [...] dni. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego nie wynika, że spełnia przesłankę z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący został wezwany do złożenia opisów zeznań rocznych podatkowych za [...]. Skarżący w odpowiedzi przedłożył natomiast stronę 1, 3 i 5 zeznania za [...] sporządzonego na druku PIT-36 oraz stronę 1 i 3 druku PIT-0, również za [...] złożył stronę 1, 3 i 5 zeznania sporządzonego na druku PIT-36 oraz 1 i 3 stronę druku PIT-0. Zatem z przedłożonych przez skarżącego zeznań rocznych podatkowych nie wynika w jakiej wysokości on i jego żona uzyskali przychody, w jakiej wysokości ponieśli koszty uzyskania przychodów i jakie uzyskali roczne dochody. Następnie wskazać należy, że skarżący podał, iż co miesiąc na spłaty kredytów przeznaczają ok. [...], z czego [...] na spłatę kredytu hipotecznego, [...] na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup kanapy, [...] na utrzymanie linii debetowej w koncie firmowym oraz [...] na utrzymanie limitu na kartach kredytowych. W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, że spłata rat kredytów udzielonych w ramach kredytów bankowych, kart kredytowych, t.j. zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, nie determinuje okoliczności do zwolnienia skarżącego od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie i do przerzucenia obowiązku poniesienia tych kosztów na ogół obywateli. Skarżący wskazał również, że posiada zaległości w niektórych płatnościach powyżej [...] dni. Na tę okoliczność przedłożył jedynie polecenie przelewu/wpłaty gotówki do B, z którego wynika, że termin płatności raty minął [...]. Jednakże, poza w.w poleceniem przelewu/wpłaty gotówki, skarżący nie przedłożył żadnych innych dokumentów np. zawiadomień, wezwań do zapłaty, monitów czy faktur, z których wynikałoby, że ma zaległości w niektórych opłatach powyżej [...] dni. Na szczególną uwagę zasługuje okoliczność, że z przedłożonego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w A, sporządzonego za okres [...] wynika, że skarżący na w.w rachunek dokonał następujących wpłat: [...]. Skarżący nie wyjaśnił z jakich środków pieniężnych wpłacił w.w kwoty na ten rachunek bankowy. W tych okolicznościach przyjąć należy, że skoro skarżący dokonuje wpłat na rachunek bankowy, uzyskuje jakieś dodatkowe dochody, których źródła i wysokości nie wykazał. Gdyby skarżący nie posiadał innych dochodów, nie byłby w stanie wpłacać na ten rachunek w.w kwot. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również okoliczność, że z oświadczenia skarżącego wynika, iż on i jego rodzina utrzymują się jedynie z wynagrodzenia żony za pracę, które wynosi [...] netto. Natomiast z odpowiedzi skarżącego na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że ponoszą koszty utrzymania w wysokości [...] ([...]). Jednakże wnioskodawca nie podał z jakich środków pokrywają nadwyżkę ponoszonych kosztów nad deklarowanymi dochodami. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.