I SA/Po 898/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu r. pr. M. C. kwotę [...] zł ([...]) uwzględniając podatek od towarów i usług w wysokości [...] ([...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec M. P. zawiadomieniami z dnia [...] lutego 2011r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych w banku X. S.A., w banku Z. S.A. oraz w banku P. S.A. Wskazane wyżej czynności egzekucyjne organ dokonał na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Burmistrza Gminy K., tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy C., tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Urząd Miejski w K. oraz tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy W. Pismem z dnia [...] lutego 2011r. (data nadania [...] lutego 2011r.) M. P., reprezentowany przez pełnomocnika R. P., złożył skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego - zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, i zażądał ich uchylenia w całości jako niezgodnych z prawem i nielegalnych. W skardze podniósł także zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zarzut błędu co do osoby zobowiązanego oraz nieistnienia obowiązku. Dyrektor Izby Skarbowej w P. pismem z dnia [...] kwietnia 2011r. zawiadomił Zobowiązanego, iż przedmiotem swojego rozpoznania uczyni skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, natomiast w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, strona winna wnieść odrębne podanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. jako organu właściwego do ich rozpatrzenia. Organ II instancji poinformował również, iż odpowiednie podanie, złożone zgodnie z zawiadomieniem, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., w terminie czternastu dni od daty doręczenia zawiadomienia, będzie uważane za złożone w dniu wniesienia pisma z dnia [...] lutego 2011r. Stosując się do w/w zawiadomienia, pełnomocnik Zobowiązanego, pismem z dnia [...] maja 2011r. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu podniósł, iż prowadzone przez organ postępowanie egzekucyjne jest nielegalne i w ogóle nie powinno mieć miejsca. Postanowieniem z dnia [...] września 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. oddalił, jako wniesione po terminie, zarzuty złożone w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], natomiast zarzuty złożone w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] oddalił jako bezprzedmiotowe. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji powołał się m.in. na przepisy art. 26 § 5, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej u.p.e.a.) oraz art. 47 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, ze zm., dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2009r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] maja 2009r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] doręczono Skarżącemu w dniu [...] października 2009r. w trybie art. 44 k.p.a. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] września 2009r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] oraz nr [...] poborca doręczył zobowiązanemu w dniu [...] maja 2010r. sporządzając protokół o jego stanie majątkowym, a odpisy tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] Zobowiązany odebrał w dniu [...] lutego 2011r. wraz z zawiadomieniami z dnia [...] lutego 2011r. o zajęciu rachunków bankowych. Dokonane w dniu [...] lutego 2011r. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych na podstawie w/w tytułów wykonawczych okazały się nieskuteczne. Organ wskazał także, iż złożone przez Skarżącego pismo z dnia [...] maja 2011r., uznał za złożone w dniu wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, czyli w dniu [...] lutego 2011r., albowiem w tym dniu Zobowiązany nadał pismo z dnia [...] lutego 2011r. Uwzględniając powyższe, organ stwierdził, iż Zobowiązany wniósł zarzuty po terminie, wobec czego należało je oddalić. Odnosząc się natomiast do tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...],[...], [...] oraz [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. stwierdził, iż na ich podstawie nie nastąpiło wszczęcie egzekucji, albowiem nie ziścił się żaden z przypadków określonych w art. 26 § 5 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wyjaśnił, iż nie doręczył Zobowiązanemu odpisów w/w tytułów wykonawczych (ojciec Zobowiązanego, z którym poborca skarbowy spisał w dniu [...] czerwca 2010r. protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego odmówił odbioru odpisów tytułów wykonawczych i przekazania ich Zobowiązanemu), ani też nie dokonał żadnej skutecznej czynności egzekucyjnej (dokonane w dniu [...] lutego 2011r. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych okazały się nieskuteczne). Z uwagi na powyższe, zarzuty w zakresie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], organ oddalił jako bezprzedmiotowe. Odwołując się od powyższego postanowienia Zobowiązany wniósł o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. W zażaleniu nie wskazał na czym ta niezgodność miałaby polegać. Nie podał także żadnych argumentów, które uzasadniałyby wniesienie środka odwoławczego. Postanowieniem z dnia [...] października 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji w części dotyczącej oddalenia zarzutów w zakresie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] jako złożonych po terminie, oraz uchylił w części dotyczącej oddalenia zarzutów w zakresie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] i umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż dla wniesienia środka zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ustawodawca w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przewidział 7-dniowy termin, liczony od dnia doręczenia Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Złożenie zarzutów z uchybieniem terminowi jest prawnie nieskuteczne i powoduje niemożność ich merytorycznego rozpatrzenia. W świetle powyższego, organ II instancji uznał, iż prawidłowo postąpił Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. oddalając zarzuty zgłoszone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], jako złożone z uchybieniem terminu. Argumentując drugą część rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż przepisy u.p.e.a. uzależniają powstanie prawa do wniesienia zarzutów od doręczenia Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, a także zawiadomienia go o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Następnie organ odwoławczy podkreślił, iż w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] egzekucja nie została wszczęta, albowiem nie wystąpił żaden z przypadków określonych w art. 26 § 5 u.p.e.a. - organ egzekucyjny nie doręczył bowiem Zobowiązanemu odpisów w/w tytułów wykonawczych (ojciec Zobowiązanego, z którym poborca skarbowy spisał w dniu [...] czerwca 2010r. protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego odmówił odbioru odpisów tytułów wykonawczych i przekazania ich Zobowiązanemu), ani też nie dokonał żadnej skutecznej czynności egzekucyjnej (dokonane w dniu [...] lutego 2011r. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych okazały się nieskuteczne). Z uwagi na powyższe, zarzuty w zakresie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] organ odwoławczy uznał za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w tej części. Organ II instancji wskazał ponadto, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011r., natomiast w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...] - postanowieniem z dnia [...] października 2011r. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. jako niezgodnego z prawem i ze stanem faktycznym. Skarżący nie uzasadnił na czym naruszenie prawa miałoby polegać. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Skarga okazała się bezzasadna albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii skuteczności wniesionych przez Zobowiązanego zarzutów na prowadzone przez organ postępowanie egzekucyjne. Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż podstawą dla uznania zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego za zgodne z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organy obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach wydanych postanowień. Należy uznać, iż został on ustalony w sposób prawidłowy. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Stosownie do art. 32 u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza Zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o przysługującym Zobowiązanemu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, a także podstawach tych zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Zaznaczenia wymaga, że Zobowiązanemu, w stosunku do którego prowadzi się egzekucję administracyjną, służy prawo złożenia zarzutów, których podstawą mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. W świetle powołanego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podkreślenia nadto wymaga, że zarzuty wnoszone przez Zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 33 u.p.e.a., są szczególnym środkiem zaskarżenia, którym Zobowiązany usiłuje nie dopuścić do egzekucji lub doprowadzić do zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego bezpośrednio po wszczęciu administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Dlatego zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty mogą być wniesione tylko w terminie 7 dni od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którym jest dzień doręczenia Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Godzi się także zauważyć, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, że zarzuty zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu są spóźnione i nie mogą być rozpatrzone (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011r., sygn. akt II FSK 368/2010, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2010r., sygn. akt III SA/Wa 2103/2009, wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 773/2010, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt badanej sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż odpisy tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w oparciu o które organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne zostały Zobowiązanemu skutecznie doręczone. W ocenie Sądu, nie ulega żadnej wątpliwości, iż odpisy tytułów wykonawczych nr [...], [...] zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2009r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] maja 2009r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] doręczono zobowiązanemu w dniu [...] października 2009r., w trybie art. 44 k.p.a., wraz z zawiadomieniem z dnia [...] września 2009r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Odpisy kolejnych tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...] poborca skarbowy doręczył Zobowiązanemu w dniu [...] maja 2010r. sporządzając ze Zobowiązanym protokół o jego stanie majątkowym (w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] Zobowiązany odmówił potwierdzenia na tytule odbioru odpisu w/w tytułu - adnotacja poborcy skarbowego na tytule: "odmowa podpisu"). Odpisy tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] Zobowiązany odebrał w dniu [...] lutego 2011 r. wraz z zawiadomieniami z dnia [...] lutego 2011 r. o zajęciu rachunków bankowych. Bezsporne jest także, iż doręczone Zobowiązanemu odpisy w/w tytułów wykonawczych zawierały pouczenie o przysługującym prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Z powołanego przepisu wynika zatem, że termin do zgłoszenia zarzutów w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczonych Zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2009r. upływał z dniem [...] czerwca 2009r., w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczonych w dniu [...] października 2009r. upływał z dniem [...] października 2009r., natomiast w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], które doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] maja 2010r., upływ terminu do wniesienia zarzutów nastąpił z dniem [...] maja 2011r. Z kolei w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], doręczonych Skarżącemu w dniu [...] lutego 2011r., 7-dniowy termin do złożenia zarzutów w sprawie prowadzeniu egzekucji upłynął w dniu [...] lutego 2011r. Analiza akt sprawy dowodzi jednoznacznie, iż zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały złożone przez Zobowiązanego w dniu [...] lutego 2011r. (data nadania w placówce pocztowej pisma z dnia [...] lutego 2011r.), a zatem z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Mając na uwadze wyżej powołane regulacje prawne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych należy zatem uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie organów egzekucyjnych, które słusznie oddaliły zarzuty zgłoszone na podstawie w/w tytułów wykonawczych, jako złożone z uchybieniem terminu. Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w P. prawidłowo także rozstrzygnął umarzając postępowanie w sprawie zarzutów złożonych w zakresie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], z uwagi na ich bezprzedmiotowość. Trafnie bowiem organ odwoławczy wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że w odniesieniu do w/w tytułów wykonawczych wszczęcie egzekucji nie nastąpiło, ponieważ nie został spełniony wskazany w przepisie art. 26 § 5 u.p.e.a. jeden z dwóch warunków wszczęcia egzekucji, a mianowicie doręczenie Zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych bądź doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności skutecznego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Słusznie organ II instancji podniósł, iż prowadzący postępowanie organ egzekucyjny nie doręczył Zobowiązanemu odpisów w/w tytułów wykonawczych (ojciec Zobowiązanego, z którym poborca skarbowy spisał w dniu [...] czerwca 2010r. protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego odmówił odbioru odpisów tytułów wykonawczych i przekazania ich Zobowiązanemu), ani też nie dokonał żadnej skutecznej czynności egzekucyjnej (dokonane w dniu [...] lutego 2011r. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych okazały się nieskuteczne). Uwzględniając powyższe okoliczności, organ, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., prawidłowo zatem umorzył postępowanie w części objętej w/w tytułami wykonawczymi. Reasumując, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd nie dopatrzył się bowiem żadnych naruszeń prawa materialnego jak i procesowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji. O przyznaniu radcy prawnemu z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd orzekł, jak w punkcie II sentencji, na podstawie art. 250 w/w ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).