I SA/Po 9/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont (spr) as.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zobowiązania za 2002 r. i orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za 2001 r. oddala skargę. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Zapalska /-/ W. Zygmont Ostatecznymi decyzjami z dnia [...] o nr: [...] , [...] , [...], [...],[...], [...], [...], [...] oraz [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego określił spółce "A" SA w K., zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę wg stanu na dzień [...] 06.2002r. z tytułu podatku od towarów i usług, za miesiące od marca do grudnia 2002r. i za styczeń 2003r. w kwocie łącznej [...] zł, które potwierdzały kwoty nie zapłaconego podatku, wynikające ze złożonych deklaracji VAT-7. Postanowieniem z dnia [...] 2003r. Urząd Skarbowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w stosunku do M.C. - prezesa spółki w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 207 i art. 208 w zw. z art. 107, art. 108 § 1 i art. 116 O.p. umorzył postępowanie podatkowe w części dotyczącej odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku Vat dotyczące okresów, za miesiące od marca do grudnia 2002r. i za styczeń 2003r. w łącznej wysokości [...] zł, kiedy skarżący M. C. nie pełnił funkcji członka zarządu w spółce "A" SA w K., natomiast orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług, za miesiące I, III do V oraz X do XII 2001r., jak i za miesiąc I, II 2002r. w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł (wg stanu na dzień [...] 09. 2003r.). Uzasadniając decyzję stwierdził, że skarżący nie udowodnił, iż zachodzą okoliczności z art. 116 § 1 O.p. mogące stanowić podstawę do odstąpienia od orzeczenia odpowiedzialności skarżącego. W szczególności skarżący nie udowodnił, że dopiero w pierwszych dniach lipca 2001r. uzyskał pewność, iż zaprzestanie płacenia długów ma charakter krótkotrwały, co skutkowało złożeniem w dniu [...].07.2001r. do SR w K. wniosku o otwarcie postępowania układowego. W odwołaniu skarżący żądał uchylenia pkt 2 powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 116 § 1, art. 191 O.p. i wskazał, że nie jest prawdziwe ustalenie o bezskuteczności egzekucji, bowiem istnieje majątek spółki w postaci nieruchomości , z którego można zaspokoić jej zobowiązania podatkowe. Obecnie można stwierdzić tylko brak możliwości jej przeprowadzenia. Wadliwe zwłaszcza jest przyjęcie, iż zgłoszenie wniosku o otwarcie postępowania układowego było spóźnione, bowiem pozostaje w sprzeczności z treścią opinii biegłego dr J. F., dopuszczonej w tym postępowaniu jako dowód, odnośnie której organ podatkowy nie wskazał, dlaczego uznał ją za niewiarygodną. Zarząd spółki nie przewidywał, że w lipcu 2001r., że może nastąpić zaprzestanie płacenia długów. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał decyzję I instancji w mocy. W skardze M. C. wnosił o uchylenie powyższej decyzji i zasądzenia na swoją rzecz od Dyrektora Izby Skarbowej kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając skargę wskazał na naruszenie art. 116 O.p. wskutek wadliwej oceny opinii biegłego, która zawiera wiadomości specjalistyczne, których nie posiada organ podatkowy. Podkreślił, że stanowisko biegłego uznające, że do dnia złożenia przez spółkę wniosku o otwarcie postępowania układowego sytuacja gospodarcza oraz ekonomiczno-finansowa w lipcu 2001r. nie wymagała nie tylko złożenia wniosku o upadłość, ale nawet wniosku o otwarcie układu z wierzycielami - winno być dla organów podatkowych wiążące, zwłaszcza wobec braku innych dowodów, które zaprzeczałyby tezom biegłego. Gołosłowne jest twierdzenie o zbyt późnym złożeniu wniosku o otwarcie postępowania układowego lub postępowania upadłościowego, jak i że zaprzestanie płacenia długów nastąpiło wcześniej aniżeli złożenie wniosku o otwarcie postępowania układowego z wierzycielami. Skoro spółka w okresie od [...] do [...] 07.2001r. spłaciła zobowiązania w wysokości [...] zł a w okresie od stycznia 2001r. do czerwca 2001r. w wysokości ponad [...] zł, to nie można tego faktu uznać jako niepłacenia długów, jak również nie można go postrzegać jako przewidywania niepłacenia zobowiązań w przyszłości. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddala skargę, jako bezzasadną. Powody. Egzekucja prowadzona w stosunku do spółki "A" SA okazała się bezskuteczna, a nadto brak mienia, z którego egzekucja jest możliwa (art. 116 §1 O.p). Egzekucja z ruchomości spółki okazała się bezskuteczna, gdyż całość majątku objęta była zastawami i umowami przewłaszczenia. Egzekucja z nieruchomości okazała się nieefektywna, gdyż mimo ogłoszenia dwóch licytacji nie zgłosili się nabywcy. Ponadto skarżący nie wskazał mienia, z którego egzekucja jest możliwa Skarżący nie udowodnił również, iż we właściwym czasie wszczęto postępowanie układowe lub o upadłość (art. 116 §1 O.p). Bezpodstawny jest zarzut przeciwko ustaleniu organów podatkowych o zbyt późnym złożeniu wniosku o otwarcie postępowania układowego lub ogłoszenie upadłości. Podstawa do ogłoszenia upadłości zachodzi wtedy, gdy z braku środków finansowych nie jest spłacana przeważająca część długów. Sytuacja taka miała miejsce w spółce już na początku 2001r. Spółka płaciła niektóre tylko zobowiązania. Nie mniej złożyła wniosek o wszczęcie postępowania układowego dopiero dnia 12.07.2001r. Przychody z działalności gospodarczej za lata 1999 - 2001 malały. Spółka osiągnęła dochód tylko w 1999r., w pozostałych latach strata z działalności gospodarczej ulegała powiększaniu: 1999r. (+) [...] zł, 2000r. (-) [...] zł, 2001r. (-) [...] zł. Spółka wiarygodnie podała, że na dzień [...] 05.2001r. stan jej zobowiązań wynosił [...] zł, oraz że spłata zobowiązań wynosiła ogółem [...] zł . Skarżący nie udowodnił również, iż nie ponosi winy za brak zgłoszenia we właściwym czasie postępowania układowego lub o upadłość (art. 116 §1 O.p). Nieprzekonywująca jest teza skarżącego, że na dzień złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego nie zaistniały okoliczności zobowiązujące zarząd do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości a nawet złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego. W tym czasie komornik sadowy prowadził egzekucję z wniosku Banku Handlowego w W. O/K., potwierdzającą trwałe trudności finansowe spółki, istniejące już w 2000r. i zasadniczo pogłębione z nastaniem 2001r. Skarżący zeznał, że zarząd spółki już w 2000r., jak na początku 2001r. zdawał sobie sprawę z istotnych trudności finansowych i braku możliwości spłaty zobowiązań, a wniosku o układ z wierzycielami, czy też wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego nie złożył wcześniej świadomie, w obawie przed odstąpieniem od negocjacji przez ewentualnych inwestorów strategicznych. Tego rodzaju "obawy" nie mogą służyć do wykazywania, iż wniosek o otwarcie postępowania układowego czy o ogłoszenie upadłości, złożony został we właściwym czasie. Kopie umów kredytów z 2000r. oraz zestawienie kredytów, jakie otrzymała w 2000r. nie świadczą dobrze o zdolności kredytowej spółki, a wręcz potwierdzają, że już 2000r. miała trudności ze spłatą wcześniej zaciągniętych kredytów. Kredyty miały służyć spłacie wcześniej pobranych kredytów. informacja o kredytach otrzymanych w 2000r. (na sumę [...] zł) nie zawiera wzmianki o ich spłacie. We wniosku o ogłoszenie upadłości spółka wykazała zobowiązania wobec banków w kwocie [...] zł. Bezpodstawny jest zarzut, że wielkość spłacanych przez spółkę zobowiązań nie mogła być postrzegana jako niepłacenie długów, bądź przewidywanie niepłacenia długów w przyszłości. Z twierdzeń opracowania wynika, że do dnia [...] 05.2001r. na ogólną kwotę zobowiązań wynoszącą [...] zł spółka spłaciła tylko znikomą, ich część w wysokości [...] zł, co stanowi zaledwie 2,38 %. Największa część spłacanych zobowiązań stanowiły te wobec pracowników, łącznie kwota [...] zł. W tym samym czasie kredytów spółka spłaciła tylko kwotę [...] zł, natomiast za dostawy i usługi spłacono [...] zł. Zobowiązań publicznoprawnych spółka nie uiszczała w tym okresie w ogóle. Płaciła tylko niektóre długi, np. czynsz, rachunki za energię elektryczni, wodę, itp. co potwierdza zaistnienie "trwałego zaprzestania płacenia długów", stanowiące podstawę do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zwłaszcza wobec zdecydowanego pogorszenia sytuacji ekonomicznej s półki (wzrost poziomu zobowiązań, zmniejszanie wpływów ze sprzedaży, strata na działalności operacyjnej), przy jednoczesnym braku majątku pozwalającego na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Niewadliwe jest ustalenie przez organy podatkowe, że zaprzestanie płacenia długów przez spółkę nastąpiło znacznie wcześniej, aniżeli złożenie wniosku o otwarcie postępowania układowego z wierzycielami. Wniosek o wszczęcie postępowania układowego został uwzględniony przez sąd gospodarczy w dniu 17.09.2001r. Dla otwarcia postępowania układowego z wierzycielami nie jest niezbędne zaprzestanie płacenia długów, wystarczy przewidywanie ich niepłacenia w najbliższej przyszłości. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być zgłoszony nie później niż w ciągu dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów - został złożony dopiero w dniu 11.07.2003r. a postępowanie upadłościowe zostało umorzone przez sad, gdyż majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Brak podstaw do nadawania szczególnego znaczenia dla osądzanej sprawy, samemu faktowi zawarcia układu. Wprawdzie postępowanie układowe toczyło się przed sądem, to jednak sami wierzyciele kształtowali jego treść, a rola sądu ograniczała się do kwestii formalnych. Układ jest bowiem przyjęty, jeżeli za nim wypowie się większość głosujących wierzycieli, mających łącznie nie mniej, niż dwie trzecie części ogólnej sumy wierzytelności, które uprawniają do uczestniczenia w zgromadzeniu. Na zgromadzeniu, na którym przyjęto układ, sędzia-komisarz zawiadamia wierzycieli i dłużnika o terminie, w którym sąd rozpozna układ. Sąd po przeprowadzeniu rozprawy układ zatwierdza albo odmawia zatwierdzenia układu. Bezpodstawny jest zarzut, że organy podatkowe były związane opracowaniem sporządzonym na zlecenie strony p.t. "Stanowisko w sprawie zasadności złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego", wraz z "Uzupełnieniem stanowiska w sprawie zasadności złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego". Nie istnieje żaden zakaz, by strona powoływała się na prywatną opinię biegłego. Opinia tego rodzaju spełnia wszelkie warunki, do uznania jej za dokument prywatny ,a strona ma prawo przedstawiać organowi podatkowemu wszystkie łączące się ze sprawą dokumenty. W każdym bądź razie opinia prywatna powinna zostać włączona do podstawy rozstrzygnięcia, a organ powinien przyjąć ją do wiadomości poprzez przeprowadzenie z niej dowodu. Dodać należy, iż istnieje także pogląd, że przedstawienie prywatnej opinii biegłego przez stronę jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku biegłego. Stwarza to sytuację zmuszającą organ do rozważenia opinii prywatnej biegłego i wyjaśnienia w decyzji, dlaczego stanowisko strony oparte na takiej opinii uważa za nietrafne. W rozstrzyganej sprawie organy podatkowe nie powoływały biegłego, gdyż nie były do tego ani zobowiązane, a sama sprawa nie wymagała powzięcia wiadomości specjalnych, pozostających poza wiedzą i doświadczeniem pracowników tych organów. Organy podatkowe trafnie wskazały na tryb powoływania na biegłego ( art. 197 O.p.) i prawidłowo przyjęły, że opracowanie sporządzone na zlecenie strony stanowi jedynie materiał dowodowy podlegający takiej samej ocenie jak każdy inny dowód zgromadzony w sprawie. Ocena dowodów jest czynnością myślową organów podatkowych dokonywaną na podstawie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału (art.187 O.p.). Przez wszechstronne rozważenie zebranego w sprawie materiału należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarogodności. Organy podatkowe, oceniając wyniki postępowania dowodowego i dokonując na tej podstawie ustaleń, nie pominęły żadnego przeprowadzonego dowodu (art. 191 O.p.). Nie dając wiary tezom opinii wyraźnie to zaznaczyły i wskazały, z jakiej to zrobiły przyczyny. Organy podatkowe przeanalizowały każdy przeprowadzony dowód, uwzględniając także rodzaj tego dowodu i z tej analizy wyciągnęły logiczne wnioski i powiązały je w logiczną całość. Kierowały się przy tym prawidłami logiki i zasadami doświadczenia życiowego. Przeprowadzając ocenę wyników postępowania dowodowego, organy liczył się z tym, że strony na ogół starają się na ogół narzucać pewne własne oceny, korzystne dla ich stanowiska. Organy podatkowe zachowały pełną samodzielność i niezależność w swym rozumowaniu i wyciąganiu wniosków, decydujących o ocenie dowodów . Skarżący nie udowodnił więc istnienia okoliczności, które w świetle art. 116 O.p. stanowiłaby przesłankę do odstąpienia od orzeczenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie łącznej [...] zł (wg stanu na dzień 12 września 2003r.). Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł sąd jak w sentencji wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont /-/ S. Zapalska