I SA/Po 909/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu XA od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lipca 2016 r. o sygn. akt I SA/Po 909/16 o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi XA na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2016 r., Nr [....] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. referendarz sądowy odmówił XA przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie wniosku o prawo pomocy sporządzonego w dniu [...] czerwca 2016r. oraz uzyskanych od skarżących informacji referendarz ustalił, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, pracuje, otrzymuje rentę inwalidzką oraz prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast wnioskodawczyni nie pracuje, otrzymuje rentę inwalidzką wypłacaną kwartalnie, w 2015 roku uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości [...] zł, w 2014r. w wysokości [...] zł. Skarżący pozostają w związku małżeńskim i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52,5452 ha i las o pow. 4,7 ha, a także nieruchomość w[...]: grunt o pow. 12.164 m2, budynki o pow. 585 m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez A Sp. z o.o., oraz nieruchomość w [...] przy ul.[...], która w 1/5 jest własnością jego matki, w której wnioskodawca zamieszkuje. Skarżący oświadczył, że w 2015 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] zł i uzyskał przychód w wysokości [...] zł, w okresie od stycznia do maja 2016r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...]zł. Skarżący mimo wezwania nie udzielił odpowiedzi w zakresie roku 2014. Ponadto nie wyjaśnił, czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Nie złożył oświadczenia o posiadanych urządzeniach i pojazdach, które są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej (np. kombajn, traktor, inne maszyny rolnicze), podał jedynie, że posiada ciągnik[...], przy czym nie podał jego roku produkcji i wartości rynkowej. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń odnośnie prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że w 2014 r., 2015r. i w okresie od 01 stycznia do 31 maja 2016 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący określili koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...] zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi [...] zł, wnioskodawca otrzymuje również rentę, która po zajęciu komorniczym wynosi [...] zł. Skarżący oświadczył, że Spółka "A" prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu skarżący uzyskuje przychód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Ponadto wnioskodawca wskazał, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: - samochód [...] r., wartość rynkowa [...] zł, - samochód [...] wartość rynkowa [...] zł, - samochód[...] , rok prod. 2009, wartość rynkowa[...],zł, - ciągnik[...], - naczepa cysterna [...] wartość rynkowa[...],-zł. Na dzień [...]2016 r. zatrudniał jedną osobę, która od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym oraz jedną osobę na umowę zlecenie. W ocenie referendarza sądowego sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez niego kosztów sądowych spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej. W sprzeciwie z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia referendarza, a w uzasadnieniu podniósł, że jego obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w postanowieniu referendarza. Autor sprzeciwu stwierdził, że nie ma możliwości sądowego dochodzenia praw w sytuacji, w której nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, a obecnie przebywa na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że prawo pomocy ma służyć osobom najuboższym, a więc takim, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po analizie Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, ponieważ skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...]Mzł wpisu od skargi. Utrzymując w mocy postanowienie referendarza Sąd podkreśla, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący posiada liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (z tego tytułu wykazuje stratę), jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto), a także otrzymuje świadczenie rentowe (po potrąceniach komorniczych otrzymuje z tego tytułu kwotę [...] zł). Skarżący posiada także znaczący majątek w postaci nieruchomości (nieruchomość rolną o łącznej pow. 52,5452 ha i las o pow. 4,7 ha; nieruchomość w Koszanowie - grunt o pow. 12.164 m2, budynki o pow. 585 m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "A" Sp. z o.o. oraz ruchomości, m. in. samochody, ciągnik i naczepę. Jednocześnie skarżący określił koszt utrzymania rodziny na kwotę [...] zł miesięcznie. Co prawda w sprzeciwie skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa się pogorszyła, jednakże okoliczności tej nie wykazał. Poza wskazaniem, że przebywa na rencie, która to okoliczność została uwzględniona przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu, skarżący nie powołał się na żadne nowe fakty i okoliczności, ani nie przedłożył żadnych dokumentów, które dowodziłyby, że uwzględniony przez referendarza przy rozpoznawaniu wniosku stan finansowy skarżącego nie odpowiada stanowi faktycznemu. W ocenie Sądu pomimo, że skarżący na wezwanie nie złożył wyczerpujących wyjaśnień w zakresie sytuacji materialnej małżonków, to ustalenia poczynione w tej materii na tym etapie są wystarczające, aby stwierdzić, że stanowisko zawarte w postanowieniu referendarza z dnia 27 lipca 2016 r. jest prawidłowe. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że wywiedziony przez skarżącego sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.