I SA/Po 914/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi X. sp. z o.o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń; postanawia I. dopuścić tymczasowo do czynności w postępowaniu skarżącą reprezentowaną przez kuratora w osobie radcy prawnego J. P.; II. wyznaczyć termin trzech miesięcy, od dnia doręczenia kuratorowi skarżącej niniejszego postanowienia do uzupełnienia braków w składzie zarządu skarżącej. Pismem z dnia 12 lipca 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez D. J. (wspólnika i prokurenta skarżącej) wniosła skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P.. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, skarżąca (reprezentowana przez D. J.) opłaciła skargę oraz przedłożyła informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców KRS na dzień 12 lipca 2017 r. Ze wskazanej ostatnio informacji wynika, że skarżąca nie posiada zarządu uprawnionego do jej reprezentacji. Z kolei D. J. jest prokurentem skarżącej, przy czym udzielona na jego rzecz prokura ma charakter prokury łącznej. Z omawianej informacji wynika również, że Sąd Rejonowy P. -[...] w P. postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r., [...] ustanowił we wskazanej dacie dla skarżącej kuratora w osobie J. P.. Mając powyższe na uwadze zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 28 grudnia 2017 r. wezwano kuratora skarżącej do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – odpisu wskazanego powyżej postanowienia Sądu Rejonowego [...]-[...] w P. wraz z zaświadczeniem wydanym dla kuratora na zasadzie art. 604 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.c."). Wezwanie wystosowane na podstawie wskazanego zarządzenia zostało doręczone na adres skarżącej, po czym pismem z dnia 05 stycznia 2018 r. D. J. wyjaśnił, że skarżąca nie posiada wskazanego postanowienia jak i zaświadczenia. Zwrócono się również o wystąpienie o wskazane dokumenty do Sądu Rejestrowego lub kuratora. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 09 stycznia 2018 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego P. – [...] w P., IX Wydział Gospodarczy KRS z prośbą o wskazanie adresu do doręczeń J. P.. Wskazany ostatnio Sąd pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. wskazał adres do doręczeń kuratora skarżącej. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 14 lutego 2018 r. wezwano kuratora skarżącej do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi – odpisu wskazanego powyżej postanowienia Sądu Rejonowego [...]-[...] w P. wraz z zaświadczeniem wydanym dla kuratora na zasadzie art. 604 k.p.c. Pismem z dnia 22 lutego 2018 r. przedłożono wskazane powyżej dokumenty, z których wynika, że J. P. jako kurator skarżącej został zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do zwołania zgromadzenia wspólników skarżącej celem dokonania wyboru jej zarządu lub w razie zaistnienia przyczyn rozwiązania spółki, do podjęcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki i powołaniu likwidatora. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 12 marca 2018 r. wezwano kuratora skarżącej do wyjaśnienia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi – czy podtrzymuje on wniesioną przez D. J. skargę. W odpowiedzi na wezwanie wystosowane na podstawie wskazanego zarządzenia, pismem z dnia 14 marca 2018 r. kurator skarżącej poinformował, że podtrzymuje skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Jednym z warunków formalnych skutecznego wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest posiadanie przez stronę tego postępowania zdolności sądowej i procesowej. Stosownie do art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 28 § 1 p.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Braki w zakresie zdolności procesowej Sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Ewentualny bowiem brak organu powołanego do reprezentacji strony skutkuje bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez D. J., który jest wspólnikiem oraz prokurentem skarżącej. Na rzecz skarżącej doszło również do ustanowienia kuratora (radca prawny J. P.). D. J. został ustanowiony prokurentem skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że udzielona wskazanej osobie prokura ma charakter prokury łącznej. Powyższe oznacza, że dla skutecznego działania w imieniu skarżącej konieczne jest współdziałanie co najmniej dwóch prokurentów, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze podjęto czynności zmierzające do ustalenia zakresu kompetencji kuratora skarżącej. Z przedłożonego odpisu postanowienia Sądu Rejonowy [...]-[...] w P. z dnia 29 grudnia 2015 r., [...] jak również z odpisu zaświadczenia wydanego na zasadzie art. 604 k.p.c. wynika, że J. P. jako kurator skarżącej został zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do zwołania zgromadzenia wspólników skarżącej celem dokonania wyboru jej zarządu lub w razie zaistnienia przyczyn rozwiązania spółki, do podjęcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki i powołaniu likwidatora. Wskazania w tym miejscu również wymaga, że zakres kompetencji kuratora wyznacza art. 42 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm. – dalej w skrócie: "k.c."). Zgodnie z tym przepisem, kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ustanawiany na podstawie art. 42 k.c., nie zostaje ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego (czasowego) zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej, bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji. Kurator ustanowiony w trybie art. 42 k.c. nie może zastępować organów spółki w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach niezwiązanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją. Zakres czynności, do których uprawniony jest taki kurator, obejmuje jedynie czynności niezbędne z punktu widzenia urzeczywistnienia celów, do osiągnięcia których mają zmierzać jego działania określone w art. 42 § 2 k.c. [tak: postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., I FSK 1803/15, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że J. P. jako kurator skarżącej nie jest upoważniony do jej reprezentowania, jak również działania w jej imieniu przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Sąd dostrzegając brak zdolności procesowej skarżącej uniemożliwiający jej działanie, a także brak upoważnienia kuratora skarżącej do sporządzenia i wniesienia w jej imieniu skargi, zwraca jednak uwagę, że niedopełnienie przez kuratora obowiązku wykazania przez niego należytego umocowania do swojego działania w postępowaniu należy traktować jako braki w zakresie zdolności procesowej lub w składzie właściwych organów, które mogą być uzupełnione w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego. Przepis § 2 ww. jednostki redakcyjnej stanowi, że Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę. Z kolei § 3 art. 31 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy braki w składzie zarządu skarżącej powodujące brak zdolności procesowej, dają się uzupełnić. Uwzględniając okoliczność, że dla skarżącej ustanowiono kuratora osobie radcy prawnego J. P. możliwe jest tymczasowe dopuszczenie skarżącej reprezentowanej przez wskazanego kuratora do czynności w zawisłej przed sądem sprawie, z zastrzeżeniem jednak, że w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu niniejszego postanowienia kuratorowi skarżącej brak w składzie organu spółki zostanie uzupełniony oraz, że dokonane przez kuratora czynności zostaną zatwierdzone przez zarząd skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 31 § 2 i § 3 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.