I SA/Po 917/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. i 2009 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla M. H. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P., 3. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia [...] M. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...], określającą zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości [...] zł i za 2009 r. w wysokości [...] zł. Równocześnie wystąpił z wnioskiem o przyznanie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 września 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wskazane zarządzenie zostało skarżącemu doręczone w dniu 25 września 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 24 akt sąd.). W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił wniosku. Powyższe skutkowało wydaniem przez Referendarza sądowego zarządzenia z dnia 23 października 2013 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie skarżący, pismem z dnia 31 października 2013 r., złożył sprzeciw, w którym podniósł, że wypełniony formularz PPF o przyznanie prawa pomocy przesłał do Sądu, bez zbędnej zwłoki, w dniu 26 września 2013 r. Do sprzeciwu dołączył potwierdzenie odebrania korespondencji urzędowej opieczętowane przez Areszt Śledczy w X. z dnia 26 września 2013 r. Zarządzeniem Sądu z dnia 19 listopada 2013 r. skarżący został wezwany do jednoznacznego określenia, czy formularz PPF nadany do Sądu w dniu 26 września 2013 r. do sprawy o sygn. akt I [...] dotyczy również sprawy o sygn. akt I SA/Po 917/13. W przypadku odpowiedzi twierdzącej skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego formularza o stosowne dane i jego podpisanie, w przypadku odpowiedzi negatywnej skarżący został wezwany do wypełnienia nowego wniosku na formularzu PPF. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 listopada 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 42 akt sąd.). W dniu 26 listopada 2013 r. (data nadania) skarżący uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na formularzu PPF w sprawie o sygn. akt [...]. Wskazanym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że odbywa karę pozbawienia wolności orzeczoną na okres do 2026 r. Wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności w Zakładzie Karnym, ani renty czy emerytury. Nie posiada również żadnego majątku. Skarżący oświadczył, że jest człowiekiem ubogim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie zarządzenia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności, przebywał w Zakładzie Karnym w Y., obecnie przebywa w Areszcie Śledczym w X. i nie uzyskuje żadnych dochodów, z których mógłby ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Skarżący nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżący, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. [...], przedłożył zaświadczenie wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w X. z dnia 18 września 2013 r., z którego wynika, że na dzień 18 września 2013 r., M. H. nie jest odpłatnie zatrudniony, a na koncie depozytowym posiada kwotę [...] zł. Powyższe okoliczności uzasadniają również potrzebę udzielenia z urzędu stronie skarżącej pomocy prawnej w osobie adwokata. Jednocześnie z uwagi na okoliczność przyznania stronie pomocy prawnej w postaci adwokata, Sąd oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Podkreślić bowiem należy, że ustanowienie adwokata i radcy prawnego są alternatywnymi formami pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanawianie dwóch pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.