I SA/Po 918/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan po rozpoznaniu w dniu 15 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek /-/ G. Gorzan Pismem z dnia 04.04.2007r. skarżąca, M. P., zaskarżyła w całości postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca dołączyła do skargi wniosek o zwolnienie od kosztów wpisu w sprawie, wskazując, że nie stać jej na poniesienie tych kosztów. W wyniku wezwania Sądu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podała, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie około [...] zł miesięcznie, posiada drobny sprzęt fryzjerski o wartości poniżej [...] Euro oraz samochód osobowy A, rok produkcji 1993. W związku z wezwaniem referendarza sądowego z dnia 20.07.2007 r. o uzupełnienie złożonego wniosku, skarżąca wskazała, że nie może złożyć zeznań podatkowych za rok 2005 i 2006, gdyż rozlicza się stałym ryczałtem w formie karty podatkowej i wobec tego zwolniona jest z obowiązku składania rocznych zeznań podatkowych na zasadach ogólnych. Ponadto oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego, a koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. [...] zł, w tym opłata składek ZUS [...] zł, czynsz za lokal [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, wynagrodzenie pracownika [...] zł, woda [...] zł, zakup towarów do prowadzonej działalności gospodarczej [...] zł, rata do Urzędu Skarbowego w L. [...] zł, podatki [...] zł, reklama [...] zł, telefon [...] zł, środki czystości [...] zł, paliwo [...] zł, zakup sprzętu i narzędzi [...] zł, składka do cechu rzemieślniczego [...] zł. Skarżąca nie wskazała kwoty, którą przeznacza miesięcznie na wyżywienie. Podała również, że samochód osobowy, który posiada, ma wartość rynkową ok. [...] - [...] zł, i że nie osiąga dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a za wynajmowane mieszkanie płaci czynsz w wysokości średnio [...] zł. Postanowieniem z dnia 05.09.2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, oddalił wniosek skarżącej w całości. W uzasadnieniu wskazano, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym, a z oświadczeń skarżącej, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Co więcej uznano, że argumentacja skarżącej odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Z jednej strony skarżąca wskazała, że posiada samochód osobowy oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie [...] zł, a z drugiej strony wyszczególniła miesięczne koszty utrzymania na łączną sumę około [...] zł. Przy czym w tej ostatniej kwocie nie zostały uwzględnione koszty wyżywienia. Oznacza to, że koszty miesięcznego utrzymania skarżącej są wyższe od dochodu, jaki wykazała. Należy więc dojść do wniosku, że skarżąca uzyskuje dodatkowe dochody lub posiada oszczędności, których we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ujawniła. Ponadto stwierdzono, że skarżąca powinna była poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Mając powyższe na uwadze wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został na podstawie art. 245, 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej PPSA (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmn.) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt. 7 PPSA oddalony. Postanowienie doręczono w dniu 12.09.2007 (k. 41 akt sąd.). Sprzeciw wniesiony od powyższego orzeczenia nie został niczym uzasadniony. Zgodnie z art. 260 PPSA w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Skoro skarżąca wniosła sprzeciw, postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i sprawa w zakresie zasadności wniosku o udzielenie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. Z art. 199 PPSA wynika zasada, że strony ponoszą koszty postępowania toczącego się przed sądami administracyjnymi, związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 245 § 1 PPSA, który przewiduje dopuszczalność zwolnienia strony m.in. od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 PPSA przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, w przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że przepis ten formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy. (vide: orzeczenie NSA z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt II F 574/06, nie publ.). Sąd nie ma obowiązku i poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 256 § 1 pkt. 2 PPSA te fakty, które strona wskaże (vide: orzeczenie NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. II FZ 797/06, nie publ.). Złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy i pismo z dnia 02.08.2007 pozwalają na ustalenie, że rzeczywista kondycja finansowa wnioskodawczyni jest inna, niż podana, skoro ponoszone wydatki przekraczają podane dochody. Po pierwsze, skarżąca z jednej strony twierdzi, że uzyskuje jedynie dochód w wysokości [...] zł brutto (k. 25 akt sąd.), a z drugiej strony - w piśmie z dnia 02.08.2007r. - wskazuje, że ponosi bieżące wydatki miesięczne w łącznej wysokości [...] zł (k.31 akt sąd.). Oznacza to, że skarżąca musi pokrywać różnicę pomiędzy wydatkami a dochodem w wysokości [...] ze środków finansowych lub innych przychodów, których nie ujawniła Sądowi. Taka postawa skarżącej pozwala na uznanie za niewiarygodne jej twierdzeń co do aktualnej, rzeczywistej sytuacji finansowej. Wątpliwości budzi także oświadczenie skarżącej, że nie posiada rachunku bankowego (k.31 akt sąd.). Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 155, poz. 1095, ze zm.) dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca. Skarżąca wskazała, że comiesięcznie zakupuje towary do prowadzonej działalności gospodarczej za kwotę ok. [...] zł. (k. 31 akt sąd.), co wskazywałoby na dokonywanie płatności za zakupione towary za pośrednictwem rachunku bankowego. Skoro Sąd jest zobowiązany do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku i załączonych dokumentach okoliczności, uwzględniając zasady logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz wszystkie inne elementy, a w wyniku takiej oceny stwierdził, że wskazane fakty nie mieszczą się w hipotezie art. 246 § 1 pkt. 2 PPSA, mając również na uwadze wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy i wysokość wpisu od skargi - [...] zł, należało orzec, jak w sentencji. /-/ G. Gorzan