I SA/Po 920/96

Decyzja organu nie zawierająca uzasadnienia przyczyn odmowy zastosowania art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ rażąco narusza art. 107 Kpa. Zbigniew B. pismem z 6 lutego 1996 r. zwrócił się do Zarządu Gminy S. o "anulowanie naliczonych odsetek od podatku od nieruchomości" w związku z trudnościami finansowymi firmy, którą wnioskujący i jego żona prowadzą. Decyzją z 22 lutego 1996 r. wójt gminy odmówił Zbigniewowi i Elżbiecie B. umorzenia odsetek w podatku od nieruchomości w kwocie 1.164 zł. Uzasadniając decyzję, organu I instancji stwierdził, że zarząd gminy nie znalazł podstaw do udzielenia ulgi w postaci umorzenia odsetek w zobowiązaniu podatkowym za 1995 rok. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący powoływali się na to, że ich firma znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a gdy była w dobrej, skarżący udzielali różnym instytucjom na terenie gminy - na prośbę przedstawicieli zarządu gminy - pomocy, między innymi dotowali szkołę podstawową, pomagali finansowo przy zakupie samochodów dla straży pożarnej, policji itp. Po rozpoznaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 kwietnia 1996 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem kolegium, art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, mający zastosowanie w niniejszej sprawie, stosuje się rzadko i tylko w wyjątkowych, losowych przypadkach, występujących po stronie zobowiązanego. Zarówno z akt organu I instancji, jak i z wniosku oraz odwołania nie wynika, według kolegium, by skarżącego dotknęły nieszczęśliwe wypadki losowe. Brak również uzasadnienia tzw. trudnej sytuacji finansowej podatnika, który bliżej jej nie określa. Niewystarczający jest, według organu odwoławczego, argument skarżącego o świadczeniach na rzecz gminy. Były one dobrowolne i nie wynikały z nich żadne zobowiązania wzajemne w stosunku do ofiarodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, która nie może być stosowana w sposób powszechny, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Nie jest jednak tak, że pojęcie "wypadki społecznie i gospodarczo uzasadnione" stosować można wyłącznie do sytuacji wynikłych z nie przewidzianych zdarzeń losowych, mających wpływ na osłabienie zdolności płatniczych podatnika /wyrok w sprawie III SA 1127/87 - ONSA 1988 Nr 2 poz. 59/. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Konieczne jest ustalenie, czy sytuacja materialna podatnika w dacie wydania decyzji jest tego rodzaju, że zapłacenie zaległości podatkowej zagrozi jego egzystencji. W tym miejscu należy stwierdzić, że decyzja organu I instancji w ogóle nie zawiera uzasadnienia przyczyn odmowy zastosowania art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Całe uzasadnienie decyzji wójta gminy można sprowadzić do stwierdzenia, że nie umorzono odsetek, "bo nie". Tak sformułowana decyzja i jej uzasadnienie rażąco narusza art. 107 Kpa. Również decyzja organu odwoławczego nie odpowiada wymogom tego artykułu, a zwłaszcza nie spełnia wymogów zawartych w art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Bowiem ani podatnik, ani organy samorządowe, ani sąd nie dowiadują się z zaskarżonej decyzji, czy i jaka była sytuacja finansowa podatników w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Brak ustaleń tej sytuacji uniemożliwia przyjęcie, że w sprawie zachodzi przypadek społeczny lub gospodarczo uzasadniony. Te uchybienia uzasadniają zastosowanie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.