I SA/Po 926/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r., nr [...] oddalił skargę X. X. (dalej zwanej również skarżącą) z dnia 13 marca 2017 r. na czynności egzekucyjne w związku z zajęciem świadczenia emerytalno-rentowego. W dniu 13 marca 2017 r. skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne w związku z zajęciem świadczenia emerytalno-rentowego. W skardze podniesiono, że toczy się postępowanie przed WSA w Poznaniu w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również toczy się postępowanie przed NSA w związku z zażaleniem na postanowienia odmawiające wstrzymania wykonania decyzji ustalających wysokość podatku. Wskazano również, że w dniu 12 września 2016 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W takim przypadku, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Wierzyciel uznał jednak wniesione zarzuty za niezasadne. Z uwagi na powyższe wydano postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, które zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji. W ocenie Prezydenta Miasta K. toczące się postępowanie przed WSA w Poznaniu oraz NSA nie jest przesłanką do zawieszenia postępowania. Również fakt uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszenia decyzji podatkowej nie stanowi podstawy do przerwania postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego stwierdzono, że brak jest przesłanek do niepodejmowania czynności egzekucyjnych. Pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r. skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie. W zażaleniu wniesiono o zmianę postanowienia Prezydenta Miasta K. poprzez uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Postanowieniu organu I instancji zarzucono błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. SKO w K. postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu II instancji organ egzekucyjny jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w przypadku wystąpienia którejkolwiek z podstaw wskazanych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Wniosek wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowi wystarczającą podstawę do jego zawieszenia, ponieważ takie uprawnienie wierzyciela wynika wprost z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Powołany przepis nie przyznaje jednak analogicznego uprawienia zobowiązanemu. Zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania, jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. W ocenie organu II instancji nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania uruchomianie przez zobowiązanego nadzwyczajnych środków wzruszenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Ostateczne postanowienie SKO w K. stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono ponadto o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zwolnienie skarżącej w całości od kosztów sądowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz nieuzasadnione przyjęcie, że czynności egzekucyjne nie zostały dokonane z pokrzywdzeniem zobowiązanej. W odpowiedzi na skargę SKO w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do dokonania oceny zgodności z prawem stanowiska organu uznającego za nieuzasadnione zastrzeżenia skarżącej związane z realizacją czynności egzekucyjnej. Podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [tak: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia; z tych względów nie mogą być przedmiotem rozpoznania zarzuty przedawnienia zobowiązania objętego egzekucją [tak: wyrok NSA z dnia 06 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11]. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego [tak: wyrok NSA z dnia 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13]. Podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności związane z występującymi w jej ocenie wątpliwościami, związanymi z egzekwowanym obowiązkiem, jak również wstrzymaniem wykonania nakładającej ten obowiązek decyzji nie mogą stanowić przedmiotu rozważań w postępowaniu wywołanym skargą na czynność egzekucyjną. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. organ nie ma możliwości rozważania, czy w sprawie doszło do wystąpienia przesłanek umożliwiających bądź zobowiązujących do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca dążąc do zawieszenia prowadzonego względem niej postępowania egzekucyjnego winna wystąpić do organu egzekucyjnego z odrębnym podaniem. Zamierzonego skutku nie może również wywrzeć zarzut skargi podnoszący, że czynności egzekucyjne zostały dokonane z pokrzywdzeniem skarżącej. Jak wskazano powyżej przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie badanie prawidłowości zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Innymi słowy rozpoznając skargę na czynność egzekucyjną bada się jedynie prawidłowość realizacji czynności egzekucyjnej, nie zaś, czy w wyniku przedsięwzięcia tej czynności doszło do pokrzywdzenia zobowiązanego. W przypadku gdy w ocenie skarżącej zastosowany względem niej środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy przysługuje jej z tego tytułu prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej uregulowana została w art. 79 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych (§ 1). Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (§ 2). W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (§ 3). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny (§ 4): zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób (pkt 1); wzywa organ rentowy, aby (pkt 2): w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości (lit. a), składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli (lit. b); poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 (pkt 3) . Przy egzekucji ze świadczeń stosuje się odpowiednio przepis art. 75 (§ 5). Odnosząc normy prawne wypływające z art. 79 u.p.e.a. do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zajęcia należnego skarżącej świadczenia emerytalno-rentowego dokonano w sposób zgodny z prawem. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone organowi rentowemu oraz skarżącej w dniu 07 marca 2017 r. (k. [...] i [...] akt adm.). Wystosowane zawiadomienie o zajęciu odpowiada wymogą z art. 79 u.p.e.a. Konkludując rozważania - za bezzasadne należało uznać zarzuty skargi. Skarga na czynność egzekucyjną nie stanowi właściwego środka dla rozważania zarzutu błędnego uznania, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz zarzut nieuzasadnionego przyjęcia, że czynności egzekucyjne nie zostały dokonane z pokrzywdzeniem zobowiązanej. Wątpliwości nie budzi prawidłowość zajęcia należnego skarżącej świadczenia emerytalno-rentowego dokonanego na podstawie zawiadomienia z dnia 28 lutego 2017 r. Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.)