I SA/Po 929/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę [...], 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący JM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie [...]. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest schorowany, stan jego zdrowia oraz trwałe inwalidztwo, jak również sytuacja finansowa uniemożliwia jemu pokrycie kosztów sądowych. Skarżący we wniosku podał jaki jest stan jego zdrowia i na co choruje. Wnioskodawca wyjaśnił, że poza emeryturą, która nie starcza jemu nawet na pokrycie kosztów jedzenia, leków i leczenia i wobec tego korzysta z pomocy córki, nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Skarżący podał, że jest właścicielem nieruchomości, ale stanowią one przedmiot zabezpieczenia w niniejszej sprawie. Z nieruchomości nie uzyskuje dochodów, w związku z zajęciem nie może ich również sprzedać, co powoduje, że nie jest w stanie zgromadzić środków niezbędnych na pokrycie kosztów pomocy prawnej. Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Matka nie posiada rachunków bankowych, kart kredytowych oraz lokat bankowych. Skarżący oświadczył, że nie posiada kart kredytowych i lokat bankowych. Skarżący podał, że ani on ani jego matka nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią funkcji prokurenta, członka zarządu ani członka rady nadzorczej. Skarżący podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą: [...]. Skarżący podał, że ma do spłacania kredyty: kredyt obrotowy w A, kredyt samochodowy w B, kredyt gotówkowy w C, przy czym kredyty te nie są spłacane od [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnią matką. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu i mieszkania, posiada nieruchomość gruntową o pow. [...] o wartości ok. [...], nieruchomość gruntową o pow. ok. [...] o wartości ok. [...], lokal handlowy o pow. [...] o wartości ok. [...], działkę o pow. ok. [...] o wartości ok. [...], przy czym wszystkie nieruchomości zostały zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym, nie uzyskuje z nich żadnych dochodów i nie może ich zbyć. Skarżący oświadczył również, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Wnioskodawca podał, że otrzymuje doraźne wsparcie finansowe od córki. Skarżący oświadczył, że matka z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości [...], skarżący z tytułu emerytury w wysokości ok. [...], emerytura skarżącego częściowo zajęta jest przez komornika. Skarżący podał, że ma zaciągnięty kredyt obrotowy w A, kredyt samochodowy w B, kredyt gotówkowy w C, koszty utrzymania mieszkania wynoszą ok. [...] z mediami, koszty leczenia ok. [...]. W piśmie procesowym z dnia [...], jak i we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że wnosi o ustanowienie adwokata w osobie adw. DK. Starszy referendarz sądowy zauważa, że z akt sprawy o sygn. [...] wynika, że skarżący nie pozostaje w związku małżeńskim, jest osobą rozwiedzioną. Wnioskodawca otrzymuje pomoc od córki, polega ona na pokrywaniu jego kosztów utrzymania i leczenia. Jej wysokość jest różna i zależna od jego bieżących potrzeb. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada samochodu, na który zaciągnął kredyt w B. Pojazd ten został odebrany przez Izbę Celną, gdyż stwierdzono, że był to pojazd kradziony. Skarżący podał, że córka prowadzi działalność gospodarczą, nie ma innych osób na utrzymaniu. Dochody z tytułu najmu lokalu handlowego przeznaczane są na spłatę kredytu hipotecznego, który zaciągnął jego syn. Syn kredyt zaciągnął w roku [...], była to pożyczka hipoteczna na kwotę ok. [...], skarżący był poręczycielem tego zobowiązania. Syn skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów, przebywa w zakładzie karnym od około [...], ma [...] syna. Skarżący oświadczył, że nie darował składników majątku swoim dzieciom. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący jest osobą schorowaną, wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w przedłożonych kserokopiach dokumentów wyjaśnił na co choruje, leczy się, wymaga rehabilitacji, otrzymuje emeryturę, matka jego ma [...] lat i również jest emerytką. Całość uzyskiwanych środków przeznaczają na miesięczne utrzymanie, przy czym środki te nie wystarczają im i dlatego skarżący musi korzystać z pomocy córki. Z oświadczeń skarżącego wynika zatem, że nie ma środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, jak i kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że mimo zwolnienia skarżącego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych brak jest podstawy prawnej do zwrotu uiszczonego przez niego wpisu sądowego, który jest kosztem należnym i uiszczonym, zatem zwolnienie w ramach prawa pomocy obejmuje dalsze koszty sądowe niniejszego postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.