I SA/Po 93/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Roman Wiatrowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. Inspektorat w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zażalenia. uchyla zaskarżone postanowienie /-/K. Nikodem /-/R. Wiatrowski /-/J. Małecki Postanowieniem nr [...] z 23 września 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań - Śródmieście na podstawie art. 17 § 1, w związku z art. 26 § 1, § 2 i § 5, art. 32 oraz 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zm.) dalej u.p.e.a. zwrócił wierzycielowi Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], nr [...],[...], [...], [...], [...]. [...] celem właściwego wypełnienia części L tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że ww. tytuły egzekucyjne zostały przekazane przez Dyrektora ZUS I Oddziału Poznań celem dalszego prowadzenia egzekucji. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Śródmieście w tytułach wykonawczych w części L "zestawienie kosztów" nie naliczono opłaty manipulacyjnej. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych Dyrektor ZUS I Oddział w Poznaniu dokonał zajęcia rachunku bankowego, jednocześnie doręczając zobowiązanym odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunków bankowych, co zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zajęcie rachunków bankowych okazało się bezskuteczne, koszty za tę czynność okazały się nienależne. Jednak doręczenie zobowiązanym odpisów tytułów wykonawczych, zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Śródmieście, spowodowało powstanie kosztów i obowiązek naliczenia opłaty manipulacyjnej. Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. opłata manipulacyjna pobierana jest z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Dyrektor ZUS podjął działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, wobec czego powstał wydatek (opłata manipulacyjna) za doręczenie odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanym. Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. Nie zgadza się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, że prowadzone postępowanie spowodowało powstanie kosztów. Wierzyciel wskazuje, że nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego, ponieważ wskazane banki nie prowadziły rachunków bankowych dłużników. Z tych przyczyn Dyrektor I Oddziału ZUS przekazał tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Śródmieście, celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przed przekazaniem tytułów egzekucyjnych została wypełniona część L tytułów wykonawczych - "zestawienie kosztów egzekucyjnych" poprzez wskazanie, że koszty za czynności egzekucyjne - zajęcie rachunku bankowego jak i opłata manipulacyjna są nienależne. Zdaniem wierzyciela nie było podstaw do naliczenia opłaty manipulacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszelkie czynności manipulacyjne związane z zastosowaniem środków egzekucyjnych. Jeżeli organ egzekucyjny nie stosuje żadnych środków egzekucyjnych, to tym samym nie dokonuje żadnych czynności związanych ze stosowaniem tych środków, nie ma zatem podstaw do naliczenia kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2008 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowi, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny stanowiska dotyczące postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie służy zażalenie, jeżeli ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W sprawie będącej przedmiotem postępowania organ egzekucyjny "przekazał wierzycielowi tytuły wykonawcze" z pouczeniem o przysługującym prawie do złożenia zażalenia. Jednakże zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu na powyższe postanowienie nie przysługuje zażalenie, postępowanie w tym zakresie należy uznać za jednoinstancyjne, a postanowienie organu egzekucyjnego za ostateczne. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 listopada 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu podniósł, że organ egzekucyjny bez podstawy prawnej dokonał zwrotu wierzycielowi tytułów wykonawczych. Przepis art. 29 § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi, gdy: tytuł wykonawczy obejmuje obowiązek niepodlegający egzekucji administracyjnej lub tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych w art. 27 §1 i §2 u.p.e.a. Zdaniem wierzyciela nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających zwrot wierzycielowi tytułów wykonawczych. Egzekwowany obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, a tytuły wykonawcze spełniają wszelkie wymogi określone w art. 27 §1 i §2 u.p.e.a. Skarżący podtrzymuje dotychczasowe stanowisko, że brak było podstaw do obciążenia dłużników opłatą manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, ponieważ żadnych środków egzekucyjnych organ nie zastosował. Nadto zadaniem skarżącego organ egzekucyjny w sentencji postanowienia powołał błędną podstawę prawną. Podstawą prawną do wydania postanowienia o zwrocie tytułów wykonawczych jest art. 29 § 2 u.p.e.a., na postanowienie to przysługuje zażalenie. Dlatego też w opinii skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu 7 listopada 2008 r. stwierdzające niedopuszczalność wniesionego zażalenia narusza obowiązujące przepisy prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - Śródmieście zostało wydane na podstawie art. 17 § 1 u.p.e.a., na które nie przysługuje zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej p.p.s.a. Skarga wniesiona na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 listopada 2008 r. nr [...] jest zasadna, ponieważ postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu narusza obowiązujące przepisy prawa. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wniesione zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Śródmieście o zwrocie tytułów wykonawczych jest niedopuszczalne, pomimo pouczenia zawartego w postanowieniu organu egzekucyjnego, ponieważ ustawa nie przewiduje zażalenia na wydane rozstrzygnięcie. Przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. wprowadza ogólną zasadę, że wszelkie rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym wydawane są w formie postanowień, chyba że ustawa stanowi inaczej. Postanowienia te są zaskarżalne, o ile przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kodeksu postępowania administracyjnego tak stanowią. Organ egzekucyjny powołał jako podstawę prawną postanowienia o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi przepis art. 17 §1 u.p.e.a. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że powołany przepis nie jest podstawą prawną do wydania postanowienia o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje instytucję zwrotu tytułu wykonawczego w art. 29 § 2 u.p.e.a. stanowiąc, że jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie. Skoro organ egzekucyjny zwrócił tytuł wykonawczy wierzycielowi, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu bez względu, czy na to, czy został powołany przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. jako podstawa prawna orzeczenia, czy też nie, winien rozpatrzyć zażalenie złożone przez wierzyciela, ponieważ powołany wyżej przepis stanowi, że na postanowienie zwracające wierzycielowi tytuł wykonawczy przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przed przystąpieniem do egzekucji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (art. 29 § 2 u.p.e.a.). Z powołanych przepisów wynika, że zwrot tytułów wykonawczych może nastąpić wyłącznie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, gdy wystąpi jedna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, tzn. gdy obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej lub też tytuł wykonawczy nie zawiera któregokolwiek z wymogów wskazanych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. W niniejszej sprawie egzekucja administracyjna została wszczęta poprzez doręczenie zobowiązanym tytułów wykonawczych przez organ egzekucyjny -Dyrektora ZUS I Oddziału w Poznaniu. Tytuły te zostały przekazane do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Poznań-Śródmieście, ponieważ prowadzona przez Dyrektora ZUS egzekucja administracyjna okazała się bezskuteczna. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje zakończenia toczącego się postępowania przez zwrot tytułów wykonawczych wierzycielowi. Prowadzone postępowanie egzekucyjne zmierza do wyegzekwowania należności wskazanych w tytule wykonawczym i kończy się zazwyczaj realizacją tytułu wykonawczego, bądź jeżeli istnieje przeszkoda w dalszym prowadzeniu egzekucji kończy się umarzeniem postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu winien rozpatrzyć zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań- Śródmieście o zwrocie tytułów wykonawczych, z uwzględnieniem wykładni prawa wskazanej w uzasadnieniu wyroku. Na podstawie art. art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ R. Wiatrowski /-/J. Małecki /-/ K. Nikodem