I SA/Po 934/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków JR i BR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi JR i BR na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008 postanawia: zwolnić skarżących od kosztów sądowych. Skarżący JR i BR pismem z dnia [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano stronę skarżącą – BR i JR do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]. W odpowiedzi skarżący złożyli sporządzone na urzędowych formularzach w dniu [...] wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że nie posiadają środków finansowych na pokrycie wpisu bez uszczerbku dla siebie i rodziny w zakresie utrzymania. Wnioskodawczyni nie pracuje, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych i nie może znaleźć pracy. Przeciwko skarżącym prowadzone jest postępowanie egzekucyjne o niezapłacony podatek, Urząd Skarbowy zajął konto i świadczenie przedemerytalne skarżącego. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w R przy ul. W [...] z byłą żoną i od przeszło [...] lat toczy się postępowanie o podział majątku, co powoduje, że nie może nim dysponować. Skarżący oświadczyli, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] córką. Wnioskodawca posiada we współwłasności [...] nieruchomości, t.j. dom o pow. [...] m2 na działce gruntu o pow. [...] m2 oraz oficynę o pow. [...] m2 w domu przy ul. W [...] w R. Skarżący nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z dodatkowych informacji wynika, że oficyna, w której mieszkają, jest w stanie częściowo niewykończonym, stan surowy zamknięty. Skarżący utrzymują się z dochodów wnioskodawcy z tytułu świadczenia przedemerytalnego w kwocie [...] i wynajmu lokalu w wysokości [...]. Do wniosków załączono kserokopie: zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...], tytuł wykonawczy, przekaz pocztowy – świadczenie za [...] - do wypłaty kwota [...], umowy najmu lokalu użytkowego na czas oznaczony z dnia [...]. Na wezwania z dnia [...] do uzupełnienia wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyli, że nie posiadają kont bankowych, konta zostały zlikwidowane ok. [...] z uwagi na koszty. Wnioskodawcy nie posiadają również samochodów.. Skarżący podali, że koszty utrzymania wynoszą ok. [...], przy czym [...], koszty wyżywienia ponoszą przy pomocy rodziny, wnioskodawcy otrzymali od siostry skarżącej, która prowadzi gospodarstwo rolne 200 kg ziemniaków oraz kilka kilogramów warzyw, ubrania kupują na wagę lub dostają od rodziny i znajomych. Skarżący oświadczyli, że posiadają jedynie dochody wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. [...] netto z zasiłku przedemerytalnego plus [...] z wynajmu. Skarżący otrzymują pomoc finansową od córek wnioskodawczyni, jedna córka ponosi koszty utrzymania mieszkania oraz dokłada się do telefonu i Internetu, w sumie ok. [...], druga córka daje im kwotę [...] na utrzymanie, albo robi zakupy. Skarżący nie korzystają natomiast z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawcy nie posiadają środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości w [...]. Do pisma załączyli: kserokopie umowy pożyczki z dnia [...] zawartej pomiędzy skarżącym a A, harmonogram spłat rat, faktur za energię elektryczną, gaz, wodę, zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że w [...] dochód skarżącego wyniósł [...], skarżąca nie uzyskała żadnego przychodu, nie poniosła kosztów uzyskania przychodu i nie uzyskała dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, w [...] dochód skarżącego wyniósł [...], skarżąca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i poniosła stratę w wysokości [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżących wynika, iż zasadnym jest zwolnienie ich od kosztów sądowych, gdyż wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczeń skarżących wynika, że utrzymują się ze świadczenia przedemerytalnego wnioskodawcy i czynszu najmu. Poza tym skarżący otrzymują pomoc finansową i rzeczową od rodziny. Skarżący posiada we współwłasności z byłą żoną dom, w którego oficynie obecnie zamieszkuje ze skarżącą i [...] córką. Skarżący nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, rachunków bankowych, oszczędności, ani innych wartościowych przedmiotów. Skarżący z uwagi na uzyskiwane dochody nie posiadają środków pieniężnych, z których mogliby ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie, ponadto nie posiadają również majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.