I SA/Po 938/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AB o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych ze źródła przychodów kapitałów pieniężnych za 2010r. postanawia: oddalić wniosek. AB pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych ze źródła przychodów kapitałów pieniężnych za 2010r. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że od [...] w sposób bardzo wyraźny pogorszyła się jej sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna. Wskazała, że jej majątek został zajęty przez komorników sądowych. Podała, że została oszukana na przeszło [...] i w tej sprawie toczy się postępowanie przed sądami powszechnymi. Oświadczyła, że praktycznie pozostaje bez wystarczających środków utrzymania. Wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, ale w [...] została zawarta umowa majątkowa małżeńska. Mąż Skarżącej nie łoży na dom, małżonkowie pozostają w separacji faktycznej. Wnioskodawczyni nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Z budynku warsztatowego wydzielono [...] pomieszczenia z kuchnią i łazienką o pow. [...] m2. Skarżąca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podała, że działkę warsztatową o pow. [...] m2 w K zabudowaną budynkiem gospodarczym o pow. [...] m2 wydzierżawiła i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...] miesięcznie. Otrzymuje również wyegzekwowane przez komornika sądowego należności w wysokości [...] zł. Skarżąca podała, że pełni nieodpłatnie funkcję wiceprezesa Sp. z o.o. A oraz prezesa Spółki B Sp. z o.o. w organizacji i również z tego tytułu nie pobiera wynagrodzenia. Do wniosku załączyła zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok [...], z którego wynika, że z tytułu dzierżawy uzyskała przychód w wysokości [...] oraz wydruk z rachunku bankowego prowadzonego w C z dnia [...], z którego wynika, że na rachunek bankowy Skarżącej wpłynęła kwota w wysokości [...] przesłana przez komornika sądowego tytułem D. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że od [...] w jej małżeństwie jest ustanowiony ustrój rozdzielności majątkowej. Małżonkowie nie dokonali podziału majątku wspólnego, ponieważ mąż Wnioskodawczyni swój majątek roztrwonił, posprzedawał i ma ogromne zobowiązania. Skarżąca podała, że posiada nieruchomość w K, którą nabyła w [...] z oddzielnego majątku jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, gdzie mieszka oraz nieruchomość w S, gdzie właścicielem gruntu jest spółka z o.o. B, w której Wnioskodawczyni jest udziałowcem. Skarżąca posiada konta bankowe w C i E oraz lokatę w E. Posiada samochód osobowy marki R z [...], wartość samochodu wg katalogu F ok. [...]. Oświadczyła, że jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą około [...], przy czym podatek od nieruchomości [...], wywóz nieczystości płynnych [...], energia elektryczna [...], koszty leczenia i zakupu lekarstw ok. [...], TV [...], środki czystości [...], wyżywienie [...], rata kredytu [...], kredyt został zaciągnięty na zakup nieruchomości, okres spłaty do [...]. Skarżąca wyjaśniła, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Posiada [...] udziałów po [...] każdy w spółce A o wartości [...], udziały nie są zajęte oraz [...] udziałów po [...] w spółce B o wartości [...], udziały nie są zajęte. Skarżąca podała, że spółka B jest w organizacji i nie ma przychodów. Spółka A natomiast w [...] zanotowała straty w prowadzonej sezonowo działalności, aktualnie przygotowuje plan rozszerzenia działalności. Do pisma załączyła kserokopie m.in.: zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok [...], z których wynika, że z tytułu dzierżawy w [...] uzyskała przychód w wysokości [...], natomiast w [...] w wysokości [...], wyciągów z rachunków bankowych, umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...], rachunku zysków i strat za [...] sporządzonego dla spółki z o.o. A, rozliczenia za [...] w podatku dochodowym od osób prawnych, zawiadomień Urzędu Skarbowego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] skierowanych do E oraz C, tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. i ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H.Knysiak- Molczyk, (w) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005r., str. 628). Biorąc pod uwagę złożone przez Skarżącą oświadczenia stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała przesłanek do udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, t.j. do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Ze złożonych przez Skarżącą informacji wynika, że uzyskuje dochody z dzierżawy części budynku gospodarczego i gruntu w wysokości [...] brutto oraz otrzymuje od komornika sądowego kwotę w wysokości [...] netto. Wnioskodawczyni ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], w tym spłaca ratę kredytu, który został zaciągnięty na zakup nieruchomości, okres spłaty do [...]. Skarżąca nie podała kiedy kredyt został zaciągnięty, w jakiej kwocie, w jakiej wysokości i na jaki okres spłaty. Z załączonego przez nią wydruku z rachunku bankowego za okres [...] prowadzonego w C wynika, że raty kredytu spłaca ([...] w kwocie [...], [...] w kwocie [...], [...] w kwocie [...], w dniu [...] [...]), spłaciła również zadłużenie na karcie kredytowej ([...] [...], [...] [...], [...] [...]). Zauważyć należy, że zaciągnięcie przez Skarżącą zobowiązań kredytowych świadczy o tym, że musiała ona posiadać zdolność kredytową, gdyż inaczej bank takich kredytów by jej nie udzielił. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków ponosi nadwyżkę kosztów nad deklarowanymi przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodami. Nie wiadomo zatem czy posiada ona jakieś inne dodatkowe dochody, których źródła nie chce ujawnić, czy też posiada oszczędności, z których finansuje nadwyżkę kosztów nad uzyskiwanymi dochodami. Na uwagę zasługuje natomiast okoliczność, że na jej rachunek bankowy w dniu [...] wpłynęła tytułem zaliczki kwota w wysokości [...], którą w dniu [...] wypłacono gotówką z kasy. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że posiada majątek, t.j. nieruchomość w K (budynek gospodarczy i działkę gruntu), samochód osobowy marki R z [...] oraz udziały w spółkach z o.o. o wartości [...] i [...]. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że jej majątek został zajęty przez komorników sądowych. Wobec tego wezwano ją do przedłożenia dokumentów o dokonanym zajęciu na tym majątku. Skarżąca w odpowiedzi przedłożyła jedynie zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o zajęciu rachunków bankowych. Jednakże z załączonego przez Skarżącą wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w C wynika, że Wnioskodawczyni do dnia [...] wypłacała z tego rachunku środki pieniężne, spłacała kredyt, zadłużenie na karcie kredytowej i ponosiła inne opłaty. Skarżąca mimo wezwania nie złożyła dokumentów, z których wynikałoby, że została zajęta jej nieruchomość czy samochód osobowy. Ponadto ze złożonego przez nią oświadczenia wynika, że udziały, które posiada w spółkach z o.o., również nie zostały zajęte. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.