I SA/Po 939/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach towarów niskich; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca M. w B., reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...]2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]. w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Jednocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...]2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: na rachunku prowadzonym w Banku P. [...] zł, na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym [...] zł. Do wniosku załączyła bilans sporządzony na dzień [...] oraz rachunek zysków i strat za okres od [...] do [...]. Pismem z dnia [...] 2014 r. referendarz sądowy tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. wyjaśnienie czy skarżąca za ostatni rok obrotowy według bilansu poniosła stratę w wysokości [...] zł co wynika ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy uzyskała zysk w wysokości [...] zł co wynika z kserokopii rachunku zysków i strat za okres od [...] do [...], należy wyjaśnić również jaka jest wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok obrotowy, gdyż we wniosku podano [...] zł, natomiast z kserokopii bilansu na dzień [...]. wynika inna wartość środków trwałych, t.j. [...] zł, 2. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] i [...] r. złożonych przez skarżącą spółkę, 3. podanie czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak to w jakiej wysokości od początku [...]. uzyskała z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty uzyskania przychodów, 4. złożenie raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, 5. złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...] r., informacji dodatkowej - wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...] i [...]., sprawozdania z działalności zarządu za [...] i [...]., 6. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, 7. złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych i lokat bankowych należących do strony skarżącej za ostatnie sześć miesięcy, 8. podanie czy spółka zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, 9. złożenie pełnego wykazu środków trwałych należących do spółki (budynki, maszyny, urządzenia, pojazdy mechaniczne, komputery, faxy, drukarki, inne), 10. podanie w jakiej wysokości i z jakich środków spółka ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, obsługa prawna, inne). W odpowiedzi z dnia [...] 2014 r. skarżąca przedłożyła odpisy zeznań rocznych podatkowych, z których wynika, że w 2012 r. przychody wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, w 2013 r. przychody wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł. Z załączonego przez skarżącą bilansu sporządzonego na dzień [...] wynika, że aktywa trwałe wynoszą [...] zł, z rachunku zysków i strat za okres od [...] do [...] wynika, że strata wynosi [...] zł. Z załączonego przez skarżącą bilansu sporządzonego na dzień [...] wynika, że aktywa trwałe wynoszą [...] zł, z rachunku zysków i strat za okres od [...]. do [...] wynika, że skarżąca uzyskała zysk w wysokości [...] zł. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego z dnia [...] wynika, że spółka prezentuje sprawozdanie finansowe za rok obrotowy [...], sprawozdanie zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej, zysk bilansowy w kwocie [...] zł zarząd Spółki zaproponował zaliczyć na fundusz zapasowy. Spółka załączyła raporty kasowe oraz wyciągi z rachunków bankowych za okres od [...] do [...] oraz wykaz środków trwałych Skarżąca podała, że prowadzi działalność gospodarczą i w okresie od [...] do [...] uzyskała przychody w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł. Skarżąca korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 15 ustawy o VAT. Spółka na dzień [...]. zatrudnia [...] osoby, gdzie średnio miesięczne wynagrodzenia brutto za ostatnie trzy miesiące wyniosły [...] zł, Skarżąca podała, że za dziewięć miesięcy 2014 r. na utrzymanie siedziby poniosła wydatki w wysokości [...] zł, które są pokrywane ze środków własnych firmy. Postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia [...] 2014 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W postanowieniu tym stwierdzono że spółka nie wykazała, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych, wynoszących na obecnym etapie postępowania [...] zł byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Pismem z dnia [...] 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swoje żądanie pełnomocnik skarżącej – adwokat, ograniczył się do stwierdzenia że "sytuacja finansowa spółki M. nie pozwala na uiszczenie opłaty od skargi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W świetle ostatniego z powołanych przepisów osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu, należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy na którą to składa się także zwolnienie strony od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 p.p.s.a., gdzie mowa o tym że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 468/11 oraz postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 504/11 - publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony - interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należy ponadto wskazać, że spółka wszczynając spór na drodze sądowej powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia na ten cel środków finansowych, a wydatki z tym związane traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu skarżąca nie uzasadniła wniosku o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych ponieważ nie wykazała iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy sam stan środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynoszący [...] dla rachunku prowadzonego przez P. i [...] zł dla rachunku prowadzonego przez Bank Spółdzielczy uzasadnia odmowę przyznania skarżącej zwolnienia od kosztów postępowania. Co więcej, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za 2013 r. wynosi [...], a wartość zysku wynosi [...] zł. Jak wynika ponadto ze złożonych przez skarżącą raportów kasowych i wyciągów z rachunków bankowych salda na tych rachunkach są dodatnie, a ponadto skarżąca wskazała także, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...] do [...] uzyskała przychody w wysokości [...] zł, ponosząc przy tym koszta w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w wysokości [...] złotych nie jest dla niej obowiązkiem, któremu biorąc pod uwagę jej stan majątkowy nie mogła by sprostać. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.