I SA/Po 939/17

I SA/Po 939/17 POSTANOWIENIE Dnia 11 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata R. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Po 939/17 – oddalającego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżąca wniosła skargę do tutejszego Sądu na wskazane w rubrum niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Następnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustanowił dla skarżącej adwokata i jednocześnie zwolnił ją od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w P. wyznaczyła pełnomocnika w osobie adwokata R. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po [...] oddalił skargę M. G. na w.w postanowienie Inne. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w żadnej części. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...] referendarz sądowy oddalił wniosek pełnomocnika we wskazanym powyżej zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz sądowy wyjaśnił, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Stwierdzono również, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie przysługuje jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. W tym kontekście zauważono, że z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik skarżącego podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. W postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych. Tym samym referendarz przyjął, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego w istocie nie podjął czynności, które stanowią faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącej żadnego pisma procesowego, jakiegokolwiek wniosku procesowego, pisma rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie. W tym stanie rzeczy, w ocenie referendarza, brak było podstaw do przyznania adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Pismem z dnia [...] marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od omówionego powyżej postanowienia referendarza sądowego wnosząc o jego zmianę w całości i uwzględnienie wniosku. Uzasadniając sprzeciw zarzucono błędne przyjęcie, iż pełnomocnik skarżącej nie podjął w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji żadnej czynności stanowiącej faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy pełnomocnik skarżącej złożył w ustawowym terminie wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym oraz o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Czynność ta była niezbędna dla ochrony słusznych praw skarżącej, umożliwiając zaskarżenie niekorzystnego dla niej orzeczenia Sądu I instancji. Czynność ta stanowiła również niewątpliwie czynność przed sądem I instancji, co wynika jednoznacznie z umiejscowienia przepisu art. 141 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w dziale III tego aktu prawnego, zatytułowanym "Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym". Sąd zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis]. W rozpoznawanej sprawie podstawę dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika stanowi art. 250 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przywołany powyżej przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona ( por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl.). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek adwokata o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą, a wyrok oddalający skargę został wydany na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji ani razu nie stawił się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy. Nie złożył w imieniu skarżącej żadnego pisma procesowego, jakiegokolwiek wniosku procesowego, czy pisma rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie. Tym samym w przypadku niepodjęcia przez pełnomocnika żadnych czynności w sprawie, nie ma podstawy, by przyznać temu pełnomocnikowi wynagrodzenie na podstawie art. 250 p.p.s.a. [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 250 p.p.s.a., dostępny w bazie danych Legalis]. Ponadto żaden z przepisów prawa nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi za samo "milczące" popieranie skargi. Udział wyznaczonego z urzędu pełnomocnika ograniczył się natomiast do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia. Jednakże nie może być uznane za udzielenie profesjonalnej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem I instancji samo złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jest to czynność przygotowawcza do ewentualnego udzielenia stronie rzeczywistej pomocy prawnej (np. w postaci sporządzenia skargi kasacyjnej lub sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) w drugiej instancji, która podlega odrębnemu wynagrodzeniu. Z tych względów Sądu uznał, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w I instancji wnioskodawca, działając jako wyznaczony w sprawie pełnomocnik, nie podjął czynności, które można zakwalifikować jako rzeczywiste udzielenie skarżącej pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.