I SA/Po 940/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PG na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w zakresie zapłaty 12 raty obejmującej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2004-2006 oraz zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące sierpień – grudzień 2004r., kwiecień, sierpień, grudzień 2005r., styczeń – marzec, lipiec – listopad 2006r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący PG, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w zakresie zapłaty 12 raty obejmującej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2004-2006 oraz zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące sierpień-grudzień 2004r., kwiecień, sierpień, grudzień 2005r., styczeń-marzec, lipiec-listopad 2006r. W skardze skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych [por. karta nr [...] akt sądowych]. Do skargi załączono kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy. Następnie skarżący przedłożył oryginał sporządzonego w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podał, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku dla siebie i osób znajdujących się na jego utrzymaniu. Skarżący nie posiada żadnych drogocennych rzeczy, a uzyskiwane dochody przeznaczane są w dużej mierze na utrzymanie mieszkania, zaspokojenie potrzeb rodziny, świadczenie alimentacyjne. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką, synem żony i z ojcem. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, że aktualnie nie ma dochodów z działalności gospodarczej. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości [...], żona jest na urlopie wychowawczym i nie uzyskuje dochodów, ojciec skarżącego ma orzeczoną grupę inwalidzką i również nie uzyskuje dochodów. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy należących do skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, 4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, inne), 5. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś inne dochody (np. z tytułu prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, umowy o dzieło, pełnienia funkcji członka zarządu lub prokurenta w sp. z o.o., dopłaty do nieruchomości rolnej, alimenty, inne), jeżeli tak to kiedy takie dochody uzyskali i w jakiej wysokości, 6. podanie czy skarżący i jego żona posiadają udziały w spółkach z o.o., jeżeli tak należy podać jaka jest wartość nominalna tych udziałów oraz w jakiej wysokości z tytułu udziału w spółkach z o.o. uzyskują dochody, 7. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak należy przedłożyć odpisy decyzji, z których wynika w jakiej formie i w jakiej wysokości uzyskują pomoc, 8. podanie czy przeciwko skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty majątek skarżącego, rachunki bankowe, jeżeli tak należy przedłożyć odpisy dokumentów o zajęciu, należy również podać jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana, 9. podanie ilu skarżący zatrudnia pracowników, 10. złożenie ewidencji środków trwałych, 11. złożenie odpisu ksiązki przychodów i rozchodów za okres od [...], jeżeli skarżący nie prowadzi książki przychodów i rozchodów, to należy podać w jakiej wysokości od początku [...] skarżący uzyskał przychód, w jakiej wysokości poniósł koszty i w jakiej wysokości z tytułu prowadzonej działalności poniósł stratę, 12. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za miesiące od [...], jeżeli wnioskodawca złożył już deklarację VAT-7 za miesiąc [...] to również należy przedłożyć odpis tej deklaracji, 13. złożenie wyciągów z firmowych rachunków bankowych. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie posiada lokat bankowych oraz pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Również osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają takich pojazdów. Ponadto wnioskodawca i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach z o.o. Skarżący podał, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dochodów z tytułu prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, umowy o dzieło, pełnienia funkcji członka zarządu lub prokurenta w sp. z o.o., dopłat do nieruchomości rolnej i alimentów. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżący oświadczył, że nie zatrudnia żadnego pracownika. Podał, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne mające związek z przedmiotową sprawą. Do pisma załączył odpisy zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok [...], deklaracji VAT-7 za miesiące [...], ewidencji przychodów i rozchodów za miesiące od [...], rachunku za energię elektryczną wystawionego na P. EG za okres od [...] oraz na P. MZ za okres od [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, [...]-letnią córką, [...]-letnim synem żony i z ojcem. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. [...] m2. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości [...]. Żona i ojciec skarżącego nie uzyskują żadnych dochodów. Z oświadczeń skarżącego wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, z której – jak podał - nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują innych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Z oświadczenia skarżącego wynika, że uzyskiwane przez niego dochody w dużej mierze są przeznaczane na utrzymanie mieszkania, zaspokojenie potrzeb rodziny, świadczenie alimentacyjne. Jednakże wnioskodawca, mimo wezwania, nie podał w jakiej wysokości on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania. Skarżący nie podał bowiem w jakiej wysokości ponosi opłaty za czynsz, energię elektryczną, wodę, gaz, abonament RTV, kablówkę, telefony, w jakiej wysokości ponosi koszty związane z zakupem żywności, środków czystości, lekarstw oraz w jakiej wysokości ponosi świadczenie alimentacyjne. Z załączonych przez skarżącego odpisów zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za [...] wynika, że przychody skarżącego z działalności wykonywanej na własne nazwisko w [...] wyniosły [...], w [...] natomiast [...]. Z załączonych przez skarżącego deklaracji VAT-7 za miesiące od [...] wynika, że podstawa opodatkowania w podatku od towarów i usług za [...] wyniosła [...], za [...]. Z deklaracji VAT-7 wynika, że skarżący nabył towary i usługi w miesiącu [...] za kwotę netto [...], w [...].. Wnioskodawca załączył ewidencję przychodów i rozchodów za miesiące [...], z której wynika, że przychody w miesiącu [...] wyniosły [...], [...], w [...]. Skarżący, mimo wezwania, nie załączył ewidencji przychodów i rozchodów za pozostałe miesiące, t.j. od [...]. Nie podał również w jakiej wysokości od początku roku do dnia [...] uzyskał przychody, w jakiej wysokości poniósł koszty, a zatem nie wykazał, że nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej. W tym miejscu zauważyć należy, że dopiero zestawienie i analiza uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Ponadto zauważyć należy, że skarżący, mimo wezwania, nie załączył ewidencji środków trwałych, nie wyjaśnił nawet czy taką ewidencję prowadzi. Nie przedłożył również, pomimo iż był do tego wezwany, wyciągów z rachunków bankowych należących do niego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, również i w tej kwestii nie udzielił informacji czy on i w.w osoby posiadają rachunki bankowe. Nie przedłożył także wyciągów z firmowych rachunków bankowych i nie wyjaśnił czy taki rachunek posiada. Skarżący nie podał również czy jego żona i ojciec składali zeznania roczne podatkowe za [...]. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie udzielił bowiem pełnej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił pełnych wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.