I SA/Po 940/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w trakcie postępowania egzekucyjnego wobec A.X. i B.X. (dalej: "zobowiązani"), na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Burmistrza [...], zawiadomieniem z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności - "[...]" S.A. w [...]. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanym w dniu [...] września 2014 r. Zobowiązani w skardze na powyższą czynność egzekucyjną wnieśli o jej umorzenie. W uzasadnieniu skargi stwierdzili, że zajęcie wierzytelności jest bezprawne, ponieważ A.X. nie jest stroną w sprawie (nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest właścicielem zajętego przez Urząd Skarbowy w [...] rachunku bankowego). Zaległość w VAT powstała w działalności firmy "[...] B.X.". Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] na podstawie art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619) – dalej: "u.p.e.a." oddalił skargę. Odnośnie wniosku o umorzenie czynności egzekucyjnej organ odwoławczy wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2014 r. poinformował zobowiązanych, zgodnie z art. 66 k.p.a., że jest właściwy do rozpatrzenia "skargi" w trybie art. 54 u.p.e.a., natomiast zwłaszcza w kwestii umorzenie czynności egzekucyjnej, po powinni wnieść odrębne wnioski do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], wskazując o zastosowanie jakiego środka ochrony prawnej w swojej sprawie, przewidzianego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji się ubiegają (uchylenie dokonanej czynności w trybie art. 58 § 2 u.p.e.a., zwolnienie spod egzekucji w trybie art. 13 u.p.e.a., czy umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.). Zobowiązany B.X. odpowiadając na zapytania organu egzekucyjnego najpierw sprecyzował, że przedmiotem wniosku jest zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej w "[...]" w [...]. Po wezwaniu o uściślenie tej odpowiedzi zobowiązany B.X. podał, że przedmiotem jego wniosku jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny mając na uwadze zmienną postawę zobowiązanego przedstawił przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a., które mogą być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego i ponownie wezwał zobowiązanych do określenia, którą z tych przesłanek uznają za podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany poinformował, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ale nie wskazał na żadną z podstaw wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązani zażądali jego uchylenia. W uzasadnieniu wskazali na potrzebę skompensowania zobowiązania podatkowego z zobowiązaniami organu podatkowego wynikającymi z prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (sygn. akt II FZ 1866/14). Ponadto zarzucili, że ich interes prawny został naruszony w wyniku niewykonywania podstawowych obowiązków urzędniczych. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...]. W skardze na powyższe postanowienie zobowiązani domagali się jego uchylenia. Uzasadniając skargę podkreślili, że organ egzekucyjny po raz kolejny nie wykonał obowiązków. Skarżący domagali się kompensaty wzajemnych wierzytelności. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wyjaśnił, że nie można czynić organowi odwoławczemu zarzutu wadliwego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy organ egzekucyjny, nie naruszając przepisów postępowania egzekucyjnego, stwierdził brak przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek prawnych umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie takiego jest możliwe wyłącznie w przypadkach wymienionych w art. 59 §1 i 2 u.p.e.a. Przy czym jest to wyliczenie wyczerpujące. W razie zaistnienia wymienionych przez powyższy przepis przesłanek, umorzenie postępowania egzekucyjnego jest obowiązkowe; nie może zależeć od urzędniczego widzimisię. Oznacza to, że przepis art. 59 §1 i 2 u.p.e.a. nie dopuszcza w tym zakresie zastosowania swobodnego uznania organu egzekucyjnego. Nie wystąpił także przewidziany w art. 59 § 2 u.p.e.a. fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego (co oznacza, że organ może ale nie musi umorzyć). W tym przypadku chodzi o umorzenie w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Tryb ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie ponieważ w stosunku do zobowiązanych nie zachodzi bezskuteczność egzekucji. Organ egzekucyjny dokonał skutecznych czynności, w tym między innymi zajęć wierzytelności i zajęcia rachunku bankowego. Wnioskowanie o dokonanie kompensaty wzajemnych zobowiązań, w świetle powyższej regulacji prawnej, także nie stanowi podstawy do umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd w tym zakresie zna z urzędu także argumentację zobowiązanego, którą posłużył się w sprawie I SA/Po 939/15. Przedstawianą obecnie do kompensaty wierzytelnością jest kwota [...] zł zasądzona od organu odwoławczego na rzecz zobowiązanego wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Po 727/03 tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jednakże wierzytelność ta już w dniu [...] października 2005 r. została zaspokojona przez przelanie jej na rzecz zobowiązanego B.X. Przy czym sąd wyjaśnia, że w zażaleniu zobowiązani wskazali na nieadekwatne do wniosku o kompensatę postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1866/14, z którego nie wynika żadna wierzytelność na rzecz zobowiązanych, ponieważ postępowanie dotyczyło oddalenia zażalenia zobowiązanego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Po 339/13 odmawiającego przyznania zobowiązanemu prawa pomocy. Reasumując w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dlatego sąd, po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji wyroku.