I SA/Po 952/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna- Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: referent stażysta Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę za okres I-III raty 2015 r. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] października 2015r. J. C. zwrócił się do tutejszego organu podatkowego o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres I – III raty 2015r. Jako powód umorzenia podał trudną sytuację zdrowotną, materialną i prawną. Wnioskodawca wskazał, że jest w podeszłym wieku, choruje, a jego niska emerytura nie wystarcza na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków, w związku z czym korzysta z pomocy rodziny. Podkreślił również, że główną przyczyną niepłacenia podatku od nieruchomości jest konflikt trwający od 2008 r. pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], powodujący u podatnika narastające poczucie krzywdy i frustrację. W związku z faktem, że w jednym czasie organ podatkowy rozpatrywał równolegle dwa wnioski ( o umorzenie zaległego podatku za okres I-IV raty 2014r. oraz I-III raty 2015r.) w trakcie postępowania wyjaśniającego posiłkował się dokumentami składanymi przez wnioskodawcę, jak i wyjaśnieniami I. S. współwłaścicielki nieruchomości w obu sprawach prowadzonych bez ich powielania. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca oprócz bieżących kosztów utrzymania i leczenia ponosi również wydatki na bilety kolejowe, cele religijne i gazety. Nie korzysta z wody, gdyż została mu "odcięta" w wyniku uchylania się od płatności za jej użycie, nie ze względów finansowych, ale w związku z brakiem akceptacji na użycie wody przez sąsiadów do napełnienia basenu. Następnym powodem niepłacenia podatku wskazanym we wniosku był fakt spłacania kredytu w [...], który we wrześniu 2015r. został całkowicie uregulowany (przy czym, jak oświadcza podatnik ponownie stara się o następny kredyt). Z wyjaśnień złożonych przez administratora i współwłaścicielkę nieruchomości I. S. wynika, że posiada ona w depozycie kwotę [...]- zł należną J. C. z rozliczeń finansowych za lata 2011 – 2014, których on nie chce odebrać. Rozpatrując przedmiotowy wniosek organ podatkowy dokonał analizy pisma z dnia [...] listopada 2015 r. skierowanego do współwłaścicielki nieruchomości oraz pisma z dnia [...] listopada 2015 r. skierowanego do Burmistrza Miasta K.. W pismach wnioskodawca kolejny raz wskazał na trudności finansowe, przedstawił niewykupione recepty z lat 2010 - 2012 oraz podkreślił, że pieniądze należące do niego, a będące w posiadaniu współwłaścicielki zdecydował się przeznaczyć na remonty posesji, a nie na podatki. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Burmistrz Miasta K. odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł za okres I - III raty 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podkreślił, iż w myśl art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.) dalej. O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika, na jego wniosek, organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową wraz z należnymi odsetkami. Organ podatkowy wskazał, że przywołane przez podatnika argumenty, mające według niego przemawiać za udzieleniem ulgi tj. niskie dochody, kłopoty zdrowotne, nieporozumienia między współwłaścicielami, zaciągane kredyty, jak również ponoszone wydatki bieżące, nie stanowią dla organu podatkowego podstawy do umorzenia zaległego podatku. We wszystkich swoich wyjaśnieniach podatnik podnosił, że głównym powodem unikania płacenia podatku, jest trwający od lat i pogłębiający się konflikt między współwłaścicielami nieruchomości. Organ jednak zauważył, że naliczanie podatku oraz jego egzekwowanie, w świetle obowiązujących przepisów, nie jest i nie może być uzależnione od sporów toczących się między współwłaścicielami, czy to przed sądem karnym, czy na drodze powództwa cywilnego i nie zależy od dobrej, czy też złej woli organu podatkowego, jest natomiast jego obowiązkiem ustawowym. Ponadto podatnik nie zaprzeczał, że w posiadaniu I. S. znajdują się środki finansowe należne mu z tytułu dzierżaw wspólnych składników majątkowych w wysokości [...] zł, które mogłyby, w ocenie organu podatkowego, zostać przeznaczone na zapłacenie zaległości podatkowej. W związku z powyższym organ stwierdził, że niewątpliwie w interesie podatnika byłoby umorzenie przedmiotowej zaległości, jednakże sam fakt jej wystąpienia - w sytuacji, gdy brak jest obiektywnych przesłanek potwierdzających nadzwyczajny i niezależny od podatnika charakter przyczyn jej powstania oraz wskazujących ważny interes podatnika, co wprost wynika z przepisu art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.) dalej. O.p.- nie może stanowić wystarczającej podstawy dla uznania żądań strony. Ponadto organ podatkowy zaznaczył, że udzielił podatnikowi ulgę w spłacie zaległość podatkowej umarzając mu połowę należnego podatku za rok 2014. Udzielenie ww. ulg umożliwi podatnikowi zmniejszenie zadłużenia, chociaż nie zdejmie z niego obowiązki płacenia podatków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2016r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowiący podstawę prawną do umorzenia zaległości podatkowych skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że organ podatkowy ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Podkreślił, że uznaniowych charakter decyzji nakłada na organy podatkowe obowiązek wnikliwego ustalenia stanu faktycznego oraz prawidłowej oceny zebranych dowodów. Ocena, czy przesłanki umorzenia, ważny interes podatnika lub interes publiczny istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych. W ocenie Kolegium organ podatkowy pierwszej instancji wnikliwie ustalił sytuację życiową i materialną podatnika, a wydana decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ wydając rozstrzygniecie wziął pod uwagę wskazane przez podatnika okoliczności, tj. bardzo niskie dochody, kłopoty zdrowotne, nieporozumienia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości, zaciągane kredyty, konieczne wydatki bieżące w tym wydatki na leki. Jednocześnie przyjął, iż zgodnie z oświadczeniem administratora nieruchomości w depozycie znajduje się kwota [...]zł należnych J. C. z rozliczenia finansowego współwłaścicieli nieruchomości, którą to kwotę może on w każdej chwili odebrać i przeznaczyć na zapłacenie zaległości podatkowych. Istnieje więc możliwość uregulowania zaległości podatkowych aczkolwiek z oświadczeń podatnika wynika, iż zamierza przeznaczyć ww. kwotę na remonty. W tej sytuacji mimo, że podatnik wskazał na ważny interes jako przesłankę umorzenia podatku, organ podatkowy odmówił przyznania podatnikowi ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Organ doszedł do przekonania, że istnieje możliwość zapłaty należnego podatku bez zagrożenia egzystencji podatnika. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia. Ponadto ponownie odniósł się do spraw związanych z konfliktami pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości dotyczącymi sposobu zarządzania nieruchomością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wskazując jednocześnie, że kwestie podnoszone przez skarżącego nie są rozstrzygane w postępowaniu podatkowym przez organ podatkowy, albowiem dotyczą wyłącznie sporów współwłaścicieli na tle zarządu nieruchomością wspólną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Mając na uwadze istotę sporu w pierwszej kolejności wskazać należy, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Wszelkie ulgi podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. Zgodnie z przepisem art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.) zwanej dalej "O.p.", organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z powyższego unormowania wynika, że przyznanie ulgi w zakresie umorzenia zaległości podatkowych, po spełnieniu choćby jednej z wymienionych tam przesłanek, opiera się na uznaniu administracyjnym. Użyte w przepisie sformułowanie "może umorzyć" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta z instytucji uznania administracyjnego. Organ podatkowy przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru pozytywnego albo negatywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Jednocześnie Sąd podkreśla, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego o tyle, że musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.). Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 191 O.p. Wymaga przy tym w realiach niniejszej sprawy podkreślenia, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia wystąpienia przesłanek umorzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika. Z kolei sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 O.p., tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Podstawowym kryterium oceny zasadności udzielenia ulgi jest istnienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przy czym są to pojęcia nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu podatkowego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić, na czym polega ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, uniemożliwiają wywiązanie się z ciążących obowiązków względem Skarbu Państwa i które to w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przy tej ocenie wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także zagrożenie egzystencji rodziny czy sytuacja finansowa i rokowania na przyszłość, a przede wszystkim sytuacje, w których niemożność spłaty zadłużenia wynika z działania czynników, na które podatnik nie ma wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 października 2005r. sygn. l SA/Łd 883/05, wyrok III SA/Wa sygn. akt 2118/04). Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. W orzecznictwie, jak również w piśmiennictwie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika, występujący w treści norm prawnych zawierających klauzule generalne należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. W takiej interpretacji przepisów zawartych w Ordynacji podatkowej przejawia się pozafiskalny cel klauzul generalnych. Ich zastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia podatkowego uzależnione jest jednak nie tylko od oceny organu podatkowego, lecz odpowiedniego zachowania podatnika. Natomiast przez "interes publiczny" rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy itp. (por. wyrok NSA sygn. akt III SA 2457/02). Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Użycie przez prawodawcę klauzul generalnych nie jest równoznaczne z przyznaniem interpretatorowi absolutnej i pozostającej poza wszelką kontrolą swobody w zakresie wykładni, a więc ustalenia właściwego znaczenia norm zawierających tego rodzaju środki techniki prawodawczej. W tym kontekście podkreślić należy więc, iż w każdym przypadku rozpatrywania wniosku podatnika o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy musi dokonać własnej oceny zaistniałych okoliczności oraz ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie występuje oraz na czym polega ważny interes podatnika lub interes publiczny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba wskazać, że organy obu instancji w sposób dostateczny do rozpoznania wniosku i wydania decyzji zebrały materiał dowodowy i dokonały jego oceny pod kątem istnienia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Zasadnie uznały, że przedstawione w opisie stanu faktycznego okoliczności nie spełnią przesłanek wynikających z art. 67 a O.p. Niewątpliwie powstanie zaległości nie wiązało się z żadną sytuacją nadzwyczajną, co usprawiedliwiałoby odstąpienie od zapłaty podatku. Z pewnością argumentem za zastosowaniem ulgi nie może być okoliczność wzajemnych sporów pomiędzy właścicielami nieruchomości, spłata kredytu, wydatki na bilety kolejowe, zakup gazet czy cele religijne. Ponadto należy podkreślić, że organy wzięły pod uwagę sytuację finansową skarżącego oraz fakt, że skarżący jest człowiekiem schorowanym, zmuszonym do zakupu leków i udzielił podatnikowi ulgę w spłacie zaległości podatkowej umarzając mu połowę należnego podatku za 2014r. Organ ustalił również, że J. C. uzyskuje dochody z nieruchomości i posiada środki pieniężne z rozliczeń za lata 2011-2014 z dzierżawy w kwocie [...]zł, których nie odbiera od współwłaścicielki nieruchomości I. S.. I. S. potwierdziła, że dysponuje pieniędzmi J. C., które skarżący w każdej chwili może odebrać. Przedmiotowe dochody mogłyby pokryć w całości zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości, o umorzenie których wnosi skarżący. Do uznania organów należała decyzja o umorzeniu podatku od nieruchomości. Należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że wskazane we wniosku okoliczności nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku skarżącego o umorzenie podatku. Skarżący posiada środki, które może przeznaczyć na uregulowanie zaległości podatkowych. W ocenie Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja wskazuje podstawę prawną decyzji, ustalony stan faktyczny oraz uzasadnienie podjętej decyzji w zakresie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.