I SA/Po 97/26

WyrokWSA w Poznaniu2026-01-21

Skład orzekający: Sędzia WSA Szymon Widłak, Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski, Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, pomimo odroczeń lekarskich i podnoszonych zarzutów dotyczących przedawnienia oraz braku wymagalności obowiązku?
Ratio decidendi
Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa i jest bezpośrednio wykonalny. Odroczenia lekarskie wstrzymują jedynie czynności wyjaśniające organu, ale nie unicestwiają obowiązku. W przypadku braku kolejnych zaświadczeń o przeciwwskazaniach, organ egzekucyjny może wszcząć postępowanie egzekucyjne, a obowiązek nie jest przedawniony, dopóki dziecko nie ukończy 19 roku życia, zgodnie z obowiązującym schematem szczepień.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. F. na postanowienie Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły przedawnienia i braku wymagalności obowiązku szczepienia małoletniej córki. Obowiązek szczepienia był kilkukrotnie odraczany na podstawie zaświadczeń lekarskich. Po upływie ostatniego odroczenia i braku kolejnych zaświadczeń, organ wystawił tytuł wykonawczy, a następnie nałożono grzywnę w celu przymuszenia. Strona skarżąca podniosła zarzuty przedawnienia i braku wymagalności obowiązku, a także naruszenia przepisów K.p.a. oraz Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Zbigniew Kruszewski WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia 10 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z 10 września 2025 r. nr [...] Inspektor Sanitarny (dalej: "organ odwoławczy", "WPWIS"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. W. z dnia 24 lipca 2025 r. (dalej: "organ I instancji", "PPIS"), oddalające zarzuty zobowiązanego K. F. (dalej: "strona", "strona skarżąca", "zobowiązany") w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Pismem z 3 stycznia 2019 r. lekarz chorób dziecięcych zgłosił rodziców małoletniej M. F. urodzonej [...] sierpnia 2009 r. tj. M. F. i K. F. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. W. jako uchylających się od obowiązku szczepień. Jednocześnie lekarz odroczył szczepienie na 6 miesięcy, w związku z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych u dziecka. W dniu 20 czerwca 2023 r. matka dziecka złożyła pisemne oświadczenie świadomej odmowy szczepienia ochronnego. Pismem z 10 sierpnia 2023 r. wezwano skarżącego do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniej córki w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania. W związku z przedstawieniem przez rodziców małoletniej zaświadczenia lekarskiego o odroczeniu szczepień, organ powiadomił, że dalsze czynności wyjaśniające zostaną wstrzymane do 9 października 2024 r. W dniu 13 listopada 2024 r. Kierownik ZPOZ "[...]" poinformował PPIS o niezaszczepieniu małoletniego dziecka, a w dniu 20 listopada 2024 r. PPIS wystawił upomnienie. W związku z wydaniem zaświadczeń lekarskich o odroczeniu szczepień odpowiednio do 21 stycznia 2025 r., a następnie do 17 marca 2025 r. organ wstrzymał dalsze czynności wyjaśniające, o czym poinformowano skarżącego. Pismem z 18 marca 2025 r. przychodnia powiadomiła PPIS o niezaszczepieniu małoletniego dziecka, w związku z czym PPIS wystawił 24 marca 2025 r. tytuł wykonawczy nr [...], który przekazał Wojewodzie. Postanowieniem z 10 czerwca 2025 r. Wojewoda nałożył grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepienia dziecka. W piśmie z 17 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wskazując na przedawnienie obowiązku oraz brak jego wymagalności. Postanowieniem z 24 lipca 2025 r. organ I instancji oddalił zarzuty zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. PPIS dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie i na jego podstawie stwierdził, że obowiązek szczepienia małoletniej córki zobowiązanego był kilkukrotnie odraczany, w związku z przedstawianymi zaświadczeniami lekarskimi. Ostatecznie informacja z 18 marca 2025 r. z przychodni o niezgłoszeniu dziecka do zaległych szczepień stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Rodzice małoletniej M. F. nie zrealizowali bowiem ciążącego na nich obowiązku. Nie wpłynęła również informacja o przynależności małoletniej do innej placówki medycznej i o realizacji szczepień. Dalej odnosząc się do wniesionych zarzutów organ wskazał, że zarzut braku wymagalności obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż obowiązek realizacji szczepień został uregulowany prawnie i przytoczył przepisy ustawy oraz rozporządzenia. Organ I instancji odniósł się również do zarzutu przedawnienia obowiązku wskazując, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe wskazane w ustawie. Małoletnia córka zobowiązanego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego była w grupie wiekowej osób podlegających szczepieniom wskazanym w tytule wykonawczym. PPIS podkreślił przy tym, że nie ma obowiązku oczekiwania aż małoletnie dziecko ukończy ostateczny wiek. Obowiązek przedawni się kiedy małoletnia M. F. ur. [...] sierpnia 2009 r. ukończy 19 rok życia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony zarzucił naruszenie: - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm. dalej "ustawa") poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, - art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 dalej "k.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej "u.p.e.a.") poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej, - art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a przez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego, - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm. dalej "rozporządzenie") przez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego dziecka stron jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Postanowieniem z dnia 10 września 2025 r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy uznał za zasadne wszystkie twierdzenia i wnioski organu I instancji. Wskazał, że PPIS prawidłowo odniósł się do zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do wniesionego zażalenia organ zauważył, że wymienione w punktach na początku pisma zarzuty nie są kompatybilne z uzasadnieniem znajdującym się w dalszej części. Organ II instancji, powołując się na przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy oraz na przepis § 3 rozporządzenia i załącznik nr [...] do rozporządzenia stwierdził, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych małoletniego dziecka jest bezpośrednio wykonalny i wynika z ww. przepisów prawa. Organ odniósł się również do kwestii naruszenia art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy poprzez brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień oraz niewykluczenia przeciwwskazań wskazując, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z mocy samego prawa i nie jest uzależniony od wcześniejszego indywidualnego kalendarza szczepień, o ile nie zachodzą przesłanki medyczne, które by go wyłączały lub przesuwały w czasie. Państwowa Inspekcja Sanitarna nie jest organem właściwym do kontrolowania lekarza pod względem medycznym. Żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów, np. na ewentualne alergie na substancje znajdujące się w szczepionkach. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. to zdaniem organu odwoławczego uzasadnienie postanowienia zostało sporządzone w sposób prawidłowy wraz z odniesieniem do konkretnego stanu faktycznego i prawnego. Nadto w ocenie Inspektora Sanitarnego , PPIS rozpoznał całokształt materiału zebranego w sprawie. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP wskazano, że organ działał zgodnie z kompetencjami, stosownie do przepisów art. 17 ustawy i art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Inspektor Sanitarny wyjaśnił również, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia zarzutu przekroczenia przez Ministra Zdrowia delegacji ustawowej przy wydawaniu rozporządzenia z 27 września 2023 r. oraz naruszenia przez ustawodawcę "zasady proporcjonalności". W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie postanowień organów sanitarnych obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania: - art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy w zw. z rozporządzeniem przez wyprowadzenie terminów wymagalności szczepień z rozporządzenia pomimo że zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również przez prowadzenie egzekucji, pomimo wygaśnięcia obowiązku; - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia przez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przedziału wiekowego, pomimo iż rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; - art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu dziecku poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz którym odmówił wiary; - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej praw do ochrony życia prywatnego oraz do ochrony zdrowia. Strona skarżąca wniosła również o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją § 2 rozporządzenia MZ z dnia 27 września 2023 r. jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy, art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3 oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji oraz wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy oraz w zakresie w jakim nie przewidują wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaszła podstawa, aby rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie m.in. jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wiąże się z tym, że w sprawie nie jest przeprowadzana – celem jej merytorycznego rozpoznania – rozprawa, bowiem sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Zaskarżone postanowienie Inspektora Sanitarnego zostało wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS, w związku z niedopełnieniem obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania małoletniej córki skarżącego M. F. ur. [...].08.2009 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince, różyczce błonicy, tężcowi, krztuścowi – 2. dawka przypominająca. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że szczepienie małoletniej córki skarżącego było kilkukrotnie odraczane na kolejne okresy, w związku z przedstawianymi zaświadczeniami lekarskimi o przeciwskazaniach do szczepienia dziecka, które organ zasadnie uwzględniał i nie podejmował we wskazanych okresach czynności wyjaśniających w sprawie. Ostatecznie w związku z upływem terminu odroczenia szczepienia i nieprzedłożeniem przez zobowiązanego kolejnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień organ wystawił tytuł wykonawczy 24 marca 2025 r., uprzednio wystawiając upomnienie 20 listopada 2024 r., a Wojewoda nałożył grzywnę w celu przymuszenia postanowieniem z 10 czerwca 2025 r. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej "u.p.e.a.") zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. W niniejszej sprawie organ sanitarny, jako wierzyciel, wydał na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie, w którym oddalił zarzuty podniesione przez stronę. W ocenie Sądu stanowisko strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, a organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo rozpoznały wniesione zarzuty. Zasadniczy zarzut strony skarżącej sprowadzał się do braku wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym, który to zarzut organy sanitarne zasadnie uznały jako niezasługujący na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że ocena wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka strony skarżącej określonym szczepieniom ochronnym została dokonana na podstawie obowiązujących, w dacie wydania postanowień, aktualnych przepisów prawa. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było w stanie prawnym, który w konsekwencji wyroku TK o sygn. SK 81/19 został ukształtowany rozporządzeniem z 27 września 2023 r., a zatem zgodnie z zasadami praworządności (art. 6 k.p.a.). Wyjaśnienia wymaga, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924) osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad małoletnim, o czym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. Realizację obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym konkretyzują przepisy rozdziału 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. (art.17-21f) regulującego szczepienia ochronne. Należy również zauważyć, że Minister Zdrowia wydał na mocy delegacji ustawowej, zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy, najpierw rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 dalej "rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r."), a następnie na skutek wyroku TK o sygn. SK 81/19, wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 "dalej rozporządzenie MZ z 27 września 2023r."), które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. określające dawki, wiek dziecka i termin wykonania szczepienia. Wcześniej te kwestie regulował Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, co zostało zakwestionowane w wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. SK 81/19. Zgodnie z obecną, utrwaloną już linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, na ocenę legalności postanowień rozpatrujących zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mógł mieć wpływu fakt wejścia w życie (w dniu 13 listopada 2023 r.) wyroku TK z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2521/21). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 17 lipca 2025 r. (sygn. akt II GSK 624/25, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA") wskazał że jakkolwiek początkowo orzeczenia NSA, wydawane po dniu wejścia w życie wyroku TK z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, na tle tożsamych spraw związanych z kontrolą legalności postanowień wydawanych w ramach postępowań egzekucyjnych dotyczących przymusowego wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wszczętych przed tym dniem (13 listopada 2023 r.), bazowały na przyjęciu stanowiska odmiennego od wyżej zaprezentowanego (zob. np. wyroki NSA z 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1709/23; 19 marca 2024 r. sygn. akt II GSK 29/21; 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt II GSK 219/21, II GSK 152/21 i II GSK 2340/23), to jednak już od września 2024 r. linia orzecznicza w tym zakresie została zmieniona w kierunku odpowiadającym poglądowi przyjętemu w niniejszym wyroku, z odwołaniem się do nieco odmiennej argumentacji (zob. m.in. wyroki NSA z: 17 września 2024 r., sygn. akt II GSK 721/24; 20 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1077/24; 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1446/24; 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1273/24; 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1381/24, 18 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1372/24, 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2240/24, II GSK 2292/24, II GSK 2326/24, II GSK 2521/21). Należy zauważyć, że prawodawca nie wskazał na konkretny termin wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjął, że obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności w ustawowo określonym trybie oraz z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym, co oznacza, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie wywołuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., II OSK 745/12). Nadto wskazać należy, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie natomiast obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, prawidłowo organy sanitarne przyjęły, że wskazany obowiązek istniał i był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. M. F. urodzona [...] sierpnia 2009 r. jest obecnie w 18 roku życia (czyli po 17 urodzinach). W chwili wystawienia tytułu wykonawczego tj. 24 marca 2025 r. miała ukończone 15 lat, zatem wierzyciel mógł domagać się wykonania obowiązku, gdyż szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia. Ze schematu tego wynika, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej M. F. jest wymagalny do ukończenia 19 roku życia, a zatem nie uległ przedawnieniu. Nadto zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że o możliwości przeprowadzenia szczepienia każdorazowo decyduje lekarz przeprowadzający kontrolne badanie kwalifikacyjne. Należy przy tym zauważyć, że obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom jest w kraju obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwskazania lekarskie do szczepienia (por. wyrok SN z 8 stycznia 2016 r. o sygn. V KK 306/15, LEX nr 1963649). Tymczasem, jak prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ, w niniejszej sprawie kilkukrotnie odraczano obowiązek szczepienia małoletniego dziecka zobowiązanego. W związku z kolejnymi zaświadczeniami lekarskimi dotyczącymi odroczenia szczepień dziecka, dalsze czynności organu zostały wstrzymane do 17 marca 2025 r. Wobec niezaszczepienia dziecka i nie przedłożenia kolejnego zaświadczenia lekarskiego o odroczeniu szczepienia, organ zatem zasadnie wystawił tytuł wykonawczy 24 marca 2025 r. Od 17 marca 2025 r. strona skarżąca nie przedstawiła bowiem dokumentu wystawionego przez lekarza POZ o braku kwalifikacji do szczepień ochronnych z uwagi na określone przeciwskazania zdrowotne. Sąd, badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, dokonał również oceny, czy rozporządzenie, którego przepisy stanowiły podstawę prawną nałożonego na stronę skarżącą obowiązku niepieniężnego poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zostało wydane w zgodzie z delegacją ustawową określoną w przepisie art. 17 ust. 10 ustawy. W tym celu Sąd zapoznał się z powszechnie dostępną dokumentacją urzędową opublikowaną na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji publ.). Z dokumentów procesu legislacyjnego wynika, że projekt rozporządzenia został poddany konsultacjom i zaopiniowaniu przez: Naczelną Izbę Lekarską, Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych, Naczelną Radę Aptekarską, N. I. Z. P., [...] Towarzystwo Pediatryczne, P. Towarzystwo Wakcynologii oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Nadto w ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu zgłosili: pełnomocnik O. S. W. o S. "S. N." z s. w P., F. W. S. oraz U. F. F.. W świetle powyższego Sąd przyjął, że uchwalając przedmiotowe rozporządzenie Minister Zdrowia nie tylko uwzględnił treść wyroku TK z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, ale i uwzględnił dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Sąd nie znajduje podstaw, by przyjąć, że stanowiska wskazanych wyżej podmiotów publicznych nie opierały się na danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań oraz aktualnej wiedzy medycznej popartych zaleceniami WHO. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Niezasadny jest w związku z tym zarzut naruszenia art. 87 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP polegający na przekroczeniu delegacji ustawowej. Odnosząc się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów należy wskazać, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3352/19 (publ.: baza CBOSA) wskazano, że ustawodawca w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W sposób oczywisty zwalczanie chorób epidemicznych obejmuje nie tylko ich leczenie, ale także zapobieganie ich rozpowszechnianiu się, także w drodze stosowania środków profilaktycznych, jakimi są obowiązkowe szczepienia. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy zapewnia R. P. (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). W analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2546/18, publ.: jak wyżej). W związku z powyższym, Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, jak również Sąd nie dostrzegł zasadności skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2,3, art. 87 ust. 1 Konstytucji. Nadto za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka poszczególnym szczepieniom. Reasumując zatem Sąd stwierdził, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo rozpoznały zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło