I SA/Po 972/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku ZS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od [...] oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym za lata [...]. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. /-/V. Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący ZS pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że od kilku lat nie pracuje zawodowo i nie osiąga żadnych dochodów. Jest na utrzymaniu żony, która pracuje jako [...]. Na spłatę innych zaległości, na leczenie oraz na życie żona zaciągnęła pożyczki, które teraz musi spłacać. Nadto na małżonkę ZUS przeniósł odpowiedzialność finansową i teraz żona spłaca zaległości wobec ZUS. Razem ze skarżącym mieszka córka z mężem i wnukiem, zajmują piętro domu . Poza tym ze skarżącym mieszka syn, który jest studentem. Oświadczył, że kupuje lekarstwa, które SA niezbędne do dalszej jego egzystencji. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synem. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Podał, że korzysta z pomocy rodziców i teściów, którzy są emerytami. Oświadczył, że na domu i działce o powierzchni [...] ustanowiono hipotekę na rzecz Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę [...] brutto, syn nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż studiuje. Wskazał, że na miesięczne stałe wydatki przeznaczają kwotę w wysokości [...], przy czym [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ZS w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiadają żadnego konta ani lokat bankowych, nie posiadają również samochodu osobowego, nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Syn wnioskodawcy nie otrzymuje żadnego stypendium socjalnego. Skarżący oświadczył, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, gdyż warunkiem rejestracji jest gotowość podjęcia pracy, natomiast jego choroba wyklucza taką możliwość. Wskazał, że pomagają jemu i jego rodzinie rodzice emeryci oraz rodzeństwo, zwłaszcza bracia, którzy posiadają gospodarstwa rolne. W sezonie zimowym często wspomagają ich zakupem opału, natomiast rodzice pomagają w sfinansowaniu wykształcenia syna. Do pisma załączył wyciągi z rachunku bankowego żony oraz zaświadczenia o uzyskanych dochodach za [...]. Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie jest wiarygodna. Skarżący nie uzyskuje żadnego wynagrodzenia, jest pod opieką lekarzy, przyjmuje lekarstwa, bez których nie potrafiłby dalej egzystować. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, który jest studentem i nie ma żadnych dochodów oraz z żoną, która pracuje zawodowo, ponosi koszty miesięcznego utrzymania, w tym spłaca długi wnioskodawcy wobec ZUS i innych wierzycieli. Na domu i działce gruntu należących do skarżącego ustanowione zostały hipoteki przymusowe na rzecz Urzędu Skarbowego i ZUS. Poza w.w nieruchomością wnioskodawca i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku, samochodu ani oszczędności. Nadto skarżący korzysta z pomocy rodziców i teściów, którzy są emerytami oraz rodzeństwa. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek