I SA/Po 974/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia NSA Sylwia Zapalska Asesor sądowy Szymon Widłak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008r. sprawy ze skargi C. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego. oddala skargę /-/ S. Widłak /-/ E. Brychcy /-/ S. Zapalska I SA/Po 974/08 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 oraz art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), w związku z art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia CS zam. G ul.B [...] na utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] w sprawie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o własny tytuł wykonawczy numer [...] obejmujący zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] w kwocie [...] plus należne odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne wobec C S na podstawie własnego tytułu wykonawczego numer [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] w kwocie [...] plus należne odsetki za zwłokę. Zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] cz.[...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w B w G, oraz doręczył zobowiązanemu w dniu [...] odpis wymienionego tytułu wykonawczego. Pismem z dnia [...] CS wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne podnosząc zarzut przedawnienia. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] wymienione zarzuty oddalił. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, iż tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo wskazując jako podstawę funkcjonującą w obiegu prawnym decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Nr [...] z dnia [...]. Przedstawił również tryb i okoliczności zastosowania środków egzekucyjnych, które w niniejszej sprawie przerwały bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pismem z dnia [...] CS wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia zobowiązany podniósł, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie zastosował się do wyroku WSA z dnia [...], prowadził postępowanie egzekucyjny po okresie przedawnienia w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony bez podstawy prawnej działając jednocześnie na szkodę C.S. W swej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji stwierdzając, iż organ egzekucyjny uprawniony jest - zgodnie z regulacją art.29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Badanie to obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego w tytule wykonawczym obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z regulacją art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli taki był obowiązek. Podkreślił, iż w myśl powołanego przepisu organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Uprawnienie to leży w gestii wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy i skierował go na drogę postępowania egzekucyjnego, tym samym ewentualne roszenia mogą stanowić przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego wobec wierzyciela. W związku z wniesionymi zarzutami na postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny, przed ich rozpatrzeniem, wystąpił do Działu Rachunkowości Podatkowej o wypowiedzenie się co do zasadności zgłoszonych zarzutów w przedmiocie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dział Rachunkowości Podatkowej pismem z dnia [...] uznał wniesione przez C S zarzuty za bezzasadne. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w świetle powyższych okoliczności Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie wydał zaskarżone postanowienie, w którym wniesione zarzuty oddalił. W dalszej części uzasadnienia wskazano między innymi, iż zgodnie z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego. Przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje zatem na skutek zastosowania któregokolwiek z zamkniętego katalogu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1 a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny powołał się na okoliczność, iż postępowanie egzekucyjne obejmujące przedmiotowe zaległości toczyło się również na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...]. W jego toku zastosowano środki egzekucyjne przewidziane przepisami prawa: zajęcia rachunków bankowych w B w G (odbiór zawiadomienia przez B [...]), w C w Ł (odbiór zawiadomienia przez bank:[...]), oraz D w B (odbiór zawiadomienia przez bank:[...]). Ponadto wskazał, iż organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego u Dyrektora Izby Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż prowadzone przez organ I instancji postępowanie egzekucyjne nie narusza obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Podkreślić bowiem należy, iż w przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatkowe powstało przed dniem [...], przed tą datą bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został przerwany w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed dniem [...]. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż organ I instancji zastosował się do dyspozycji wyroku WSA z dnia [...] (sygn. akt [...]). W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku zakwestionowano bowiem prawidłowość dokonania korekty omyłki pisarskiej i zalecono zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi. Powyższe nie jest równoznaczne z zaleceniem "...wycofania z banków tytułów egzekucyjnych..". Zaległości C S z tytułu podatku dochodowego za [...] nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne, co uprawnia wierzyciela do dochodzenia swych roszczeń na drodze postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zastosował się do dyspozycji przedmiotowego wyroku i tytuł wykonawczy Nr [...] zawierający błąd pisarski zwrócił do wierzyciela tj. komórki merytorycznej urzędu. W efekcie powyższego wierzyciel skorzystał z przysługującego mu prawa i ponownie wystawił w dniu [...] tytuł wykonawczy: nr [...] obejmujący przedmiotowe zaległości i przekazał go celem realizacji do organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, mając na celu zaspokojenie roszczeń wierzyciela, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] zajął rachunek bankowy dłużnika w banku B. W skardze na powyższe orzeczenie CS wniósł o jego uchylenie powielając zarzuty zawarte w zażaleniu. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podniósł, iż niewłaściwie wystawiony tytuł wykonawczy, zawierający błędne oznaczenie decyzji podatkowej nie może być skuteczną podstawą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem czynności egzekucyjne wykonane na jego podstawie były sprzeczne z prawem, tym samym nie mogły przerwać biegu przedawnienia. Natomiast następny tytuł wykonawczy wystawiony został po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Podstawą zarzutów zgłaszanych przez CS było przedawnienie zobowiązania podatkowego dochodzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego a objętego ostateczną decyzją z dnia [...] o numerze [...] określająca dla C i E S zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] w wysokości [...]. Zgodnie z art. 70 §1 Ordynacji Podatkowej zobowiązanie to uległoby przedawnieniu z dniem [...]. W sprawie bezsporne jest istnienie ostatecznej decyzji określającej podatek wobec skarżącego. Kwestią sporną jest natomiast wpływ częściowo błędnego określenia w tytule wykonawczym decyzji stanowiącej podstawę dochodzenia zobowiązania podatkowego na prawidłowość dokonanych czynności egzekucyjnych – a w rezultacie w niniejszej sprawie na przerwanie biegu przedawnienia. Zasady prowadzenia tego postępowania określone zostały w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze m.) Art. 18 tej ustawy zawiera odesłanie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w przypadkach, gdy przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 17 § 1 powołanej ustawy z 17 czerwca 1966r. stanowi, że rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego zapadają w formie postanowień. Zgodnie z art. 26 § 1 upea wystawiony jest przez wierzyciela i skutkuje wszczęciem egzekucji. Nie ulega wątpliwości, iż tytuł wykonawczy jest to dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność danego obowiązku, tu: zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 27 § 1 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy powinien zawierać m.in. wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego a także wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Tym samym nie ma on przymiotu aktu administracyjnego w rozumieniu art. 104 kpa i innymi słowy nie rozstrzyga sprawy co do istoty, ani nie kończy postępowania. Tym bardziej zatem nie może być traktowany jako podstawa roszczenia. Organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji (art. 29 § 1 upea). w przypadku natomiast, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 upea zwracany jest wierzycielowi. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. (Dz.U. z 30 listopada 2001r.) określa wzór tytułu wykonawczego oraz tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych – w tym także w § 9 postępowanie w przypadku konieczności aktualizacji tytułu wykonawczego. Rozporządzenie to nie przewiduje natomiast szczególnego trybu prostowania błędów pisarskich. Nie ulega wątpliwości, iż jak wynika przy tym z wyroku w sprawie [...] tutejszego sądu nie jest właściwe stosowanie procedury przewidzianej przez przepisy kpa traktujące o sprostowaniu błędów i omyłek tj. art. 113 kpa. W świetle powyższego i niekwestionowanego wyroku zasadne jest zatem uznanie za prawidłowe działanie organu egzekucyjnego po dostrzeżeniu omyłki pisarskiej zawartej w tytule wykonawczym i przekazanie go wierzycielowi w celu dokonania stosownej korekty. Należy zatem stwierdzić, iż nie znajduje uzasadnienia prawnego wyrażony przez skarżącego postulat uznania, iż czynności egzekucyjne prowadzone wobec niego na podstawie tytułu wykonawczego zawierającego błąd pisarski o tym charakterze jak w niniejszej sprawie mają skutek nieważności ex tunc. Ustawa z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutek w postaci uchylenia podjętych czynności egzekucyjnych przewiduje w przypadku umorzenia postępowania (art. 60 upea). Z przedstawionych sądowi akt sprawy nie wynika aby do takiego umorzenia doszło. Należy przy tym zauważyć, iż z przedłożonych sądowi akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy skierowany do egzekucji wskazywał jako zobowiązanego skarżącego, na którym, co jest bezsporne miedzy stronami ciążył obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] ustalony decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...]. Wbrew podniesionym zarzutom stwierdzić także należy, że obowiązek w tytule wykonawczym został określony zgodnie z jego treścią wynikającą z decyzji stanowiącej podstawę egzekucji i był wymagalny. Jak słusznie wskazały organ podatkowe zawarte w tytule wykonawczym informacje pozwalały na jednoznaczne ustalenie jaka decyzja stanowiła podstawę prawną dochodzenia należności. Wobec skarżącego faktycznie nigdy nie była wydana decyzja z dnia [...]. W tytule wykonawczym wyraźnie jednak wskazano, że podstawą prawną dochodzenie należności jest decyzja o numerze [...]. Należy przy tym zauważyć, iż w świetle pism skarżącego przed zwrotem tytułu do wierzyciela nie kwestionował on podstawy prawnej tytułu. Wobec pozostającej poza sporem okoliczności, że na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...], decyzja ta została mu skutecznie doręczona, a obowiązek nie został dobrowolnie wykonany w ocenie sądu nie ma jakichkolwiek przesłanek wynikających z przepisów prawnych, aby uznać, iż czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tytułu zawierającego błąd pisarski dotyczący daty decyzji nie przerwały biegu przedawnienia zobowiązania. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji Podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z kolei przepis art. 70 § 4 O.p., (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005 r.) stanowił, że bieg terminu przedawnienia zastaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a po przerwaniu biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego zobowiązanie nie przedawniło ponieważ przed upływem ww. terminu doszło do zastosowania wobec skarżącego środków egzekucyjnych (m.in. [...]) a czynności egzekucyjne nie zostały uchylone. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych orzeczeń pod względem ich legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonego postanowienia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Sz.Widłak E.Brychcy S.Zapalska