I SA/Po 988/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M.Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant st. sekretarz sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005r. sprawy ze skargi S.N. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego S.N. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś /-/ T. Geremek /-/ W. Długaszewska W dniu [...] r. S. N. dokonał w Oddziale Celnym zgłoszenia celnego w procedurze tranzytu samochodu marki Volkswagen, rok [...], wprowadzonego na polski obszar celny na podstawie dokumentu SAD [...], deklarując wartość samochodu na kwotę [...] DEM. Przed zakończeniem procedury tranzytu pojazd wraz z dokumentami go dotyczącymi został skradziony w dniu [...] r., o czym importer zawiadomił Oddział Celny, tj. urząd celny przeznaczenia. Sprawców kradzieży nie ustalono, a Komenda Powiatowa Policji w M. postanowieniem z dnia [...] r. umorzyła dochodzenie. W tym stanie rzeczy Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] r. określił kwotę wynikającą z długu celnego wymierzając cło w kwocie [...] zł oraz określił kwotę odsetek od kwoty [...] zł, tj. od należności nie uiszczonych w terminie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w Urzędzie Celnym Oddział Celny w S. uznano zgłoszenie celne do objęcia towaru procedurą tranzytu za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości towaru i decyzją Nr [...] z dnia [...] r. ustalono wartość samochodu na kwotę [...] DEM, pobierając zabezpieczenie w kwocie [...] zł Taką też wartość towaru ( [...] DEM ) przyjęto w decyzji z dnia [...] r., a jako podstawę wymiaru cła wskazano kwotę [...] zł. Organ celny wyjaśnił, że S. N. jako główny zobowiązany w rozumieniu art. 99 § 1 Kodeksu celnego ma obowiązek uiszczenia należności celnych, ponieważ nie została zakończona procedura tranzytu, a kradzież towaru nie niweluje długu celnego. Wyjaśniono również, że należności celne obliczono stosownie do przepisu art. 13 § 1 Kodeksu celnego, stosując przy tym elementy kalkulacyjne właściwe dla towaru z daty powstania długu celnego, tj. z dnia [...] r. zgodnie z zapisem art. 222 § 1 Kodeksu celnego. Organ celny podał, że z uwagi na to, iż nie zostały spełnione warunki określone w § 207 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych towaru samochodu osobowego marki Volkswagen nie można było objąć procedurą dopuszczenia do obrotu. Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania S. N. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 35 § 1 i 3, art. 211 § 1, 2 i 3 pkt 4 Kodeksu celnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano m.in. że zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu celnego główny zobowiązany w procedurze tranzytu powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w stanie nienaruszonym i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać przepisów procedury tranzytu. W omawianej sprawie naruszenie przepisów polegało na usunięciu towaru spod dozoru celnego, co na podstawie art. 211 § 1 Kodeksu celnego powoduje powstanie długu celnego w przywozie. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 i § 3 Kodeksu celnego towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich stosunku celnego, a wypadku towarów nie krajowych - aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony, bądź gdy zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186. Chwilą powstania długu celnego, zgodnie z w/wym. przepisem jest dzień usunięcia towaru spod dozoru celnego, w omawianej sprawie kradzieży towaru tj. [...]r. Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego określa art. 211 § 1 ww. kodeksu, co stosownie do art. 3 § 1 pkt 3 ustawy Kodeks celny oznacza każdą osobę zobowiązaną do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Zgodnie z postanowieniami art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Najczęściej osoby korzystające z procedury celnej nie ponoszą winy za usunięcie towaru spod dozoru celnego oraz - co za tym idzie - za niedostarczenie towaru do urzędu celnego przeznaczenia. Nie zmienia to faktu, że na podstawie art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego stają się dłużnikami i zobowiązane są do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego. W związku z kwestionowaniem przez Stronę wartości celnej ustalonej w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...]r. Prezes GUC wskazał, że w dniu [...]r. w Oddziale Celnym w S. S. N. wystąpił z wnioskiem o objęcie procedurą tranzytu samochodu marki Volkswagen, przedkładając fakturę, z której wynikało, że wartość przedmiotowego samochodu wynosi [...] DEM. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...]r. uznał zgłoszenie celne do objęcia towaru procedurą tranzytu za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i ustalił ją w wysokości [...] DEM, mając na uwadze postanowienia art. 23 § 7 i art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami art. 29 § 1 Kodeksu celnego w przypadku ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych tzw. metodą "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Przyjmując tę metodę ustalania wartości celnej używanego samochodu, Urząd Celny, na podstawie Informatora EUROTAX ustalił, że cena pojazdu marki Volkswagen, rok produkcji [...] na polskim obszarze celnym wynosi [...] PLN. Od wartości pojazdu odjęto podatek VAT - 22 %, podatek akcyzowy i cło. Wyliczona wartość celna w przeliczeniu na walutę kraju eksportu to kwota [...] DEM. W decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]r. nr [...] do określenia kwoty wynikającej z długu celnego przyjęto wartość celną w wysokości [...] DEM z decyzji nr [...] z dnia [...], co należało zaakceptować. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. N. zarzucał, że bez jego winy nie doszło do odprawy celnej w dniu [...] r. w Oddziale Celnym oraz podał, że za samochód faktycznie zapłacił w N. [...] DEM., natomiast wszystkie należności wymierzono mu od kwoty [...] DEM. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że skarżący nie zaskarżył decyzji z dnia [...] r., a zatem należy przyjąć, że określoną w niej przez organ celny wartość celną przyjął bez zastrzeżeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Bezsporne w sprawie jest, że sprowadzony z zagranicy przez skarżącego, S. N. samochód dyrektor urzędu celnego objął procedurą tranzytu. Zabezpieczenie za towar złożył skarżący jako główny zobowiązany stosownie do postanowień art. 99 § 1 i 2 kodeksu celnego. Na nim też spoczywał określony w art. 101 § 2 kodeksu celnego obowiązek przedstawienia towaru w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie towaru w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegania przepisów procedury tranzytu. W myśl art. 98 kodeksu celnego procedura tranzytu zostaje zakończona, a obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z procedury tranzytu spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury. Bezsporne w sprawie jest, że wskutek kradzieży towaru i dokumentów przez nieznanych sprawców S. N. nie przedstawił ich w urzędzie celnym przeznaczenia i procedura tranzytu nie została zakończona. Nie zakończenie procedury tranzytu zgodnie z określonymi warunkami i terminami powoduje powstanie długu celnego w przywozie stosownie do postanowień art. 208 i 211 § 1 i 2 kodeksu celnego. Dług celny powstaje zatem z mocy prawa w związku z zaistnieniem kradzieży towaru i nie ma znaczenia, czy kradzież była spowodowana działaniem dłużnika czy osób trzecich, czy była zawiniona czy też była następstwem niedbalstwa lub niedochowania należytej staranności. Zgodnie z art. 211 § 3 pkt 4 kodeksu celnego, dłużnikiem jest osoba zobowiązana do wykonywania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty ( tu: procedurą tranzytu ), czyli w niniejszej sprawie - skarżący. Zobowiązany on jest do uiszczenia należności celnych związanych ze sprowadzonym towarem obliczonych na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej ( art. 222 § 1 kodeksu celnego ). Do elementów kalkulacyjnych zalicza się m.in. wartość celną towaru, stanowiącą podstawę ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego ( art. 21 kodeksu celnego ). Ta wartość jest sporna między stronami. Według skarżącego wynosi ona [...] DEM, ponieważ taką kwotę zapłacił za samochód, co potwierdza umowa sprzedaży z dnia [...] r. Organy celne przyjęły natomiast jako podstawę wyliczenia wartości celnej samochodu kwotę [...] DEM, powołując się na jej ustalenie w decyzji z dnia [...] r. Stanowisko organów celnych jest nieprawidłowe z tego względu, że dokument ten nie może być uznany za funkcjonującą w obrocie prawnym decyzję odnoszącą się do konkretnego zgłoszenia celnego. Nie wskazuje on bowiem dokumentu SAD (zgłoszenia celnego), którego ma dotyczyć. Zapisano go jako: [...], czyli pozostawiono wykropkowane miejsce, w którym powinien znaleźć się numer SAD-u. Ponadto "decyzja" z [...] r. pozbawiona jest istotnych elementów decyzji określonych w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, mającego zastosowanie z mocy art. 262 kodeksu celnego. Nie zawiera on mianowicie oznaczenia organu celnego, który go wydał oraz imienia i nazwiska, jak też stanowiska służbowego osoby, która go podpisała, a ponadto odsyła do załącznika nr 1, zawierającego wyliczenie wartości celnej, które to pismo nie posiada nie tylko charakteru decyzji ale nawet waloru dokumentu prywatnego, ponieważ nie zostało podpisane ( art. 245 kpc ). Zważywszy na to, że wszystkie dane stanowiące podstawę wyliczenia wartości celnej w zaskarżonej decyzji pochodzą właśnie z tego pisma, należało uznać, że organ odwoławczy, powołuje się na nieistniejącą decyzję. W konsekwencji oznacza to brak ustaleń organów celnych co do wartości celnej samochodu, co stanowi naruszenie przepisów art.122, art.187 i art.191 Ordynacji podatkowej, nie pozwalające na skuteczne zastosowanie przepisów art. 23 § 7 i art. 29 § 1 kodeksu celnego dla ustalenia wartości celnej towaru w kwocie [...] DEM. Przedstawione w piśmie procesowym Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. wyjaśnienia związane z okolicznościami ustalenia wartości celnej nie mogą sanować braku stosownych ustaleń w zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zastosować się do powyższych wskazań i poczynić własne ustalenia w przedmiocie wartości celnej towaru. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a/ i c/, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Koś