I SA/Po 990/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie WSA Elwira Brychcy (spr.) Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2008 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji w części dotyczącej określenia wysokości nadpłaty w podatku od środków transportowych z tytułu I raty 2007 r. oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/ J. Ruszyński /-/ E. Brychcy Decyzją z dnia [...] Burmistrz Ś. na podstawie art.72 § 1 pkt 1, art.74 a, art. 76a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej określił P. B. nadpłatę w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2004r. w wysokości ... zł, a także w podatku od środków transportowych z tytułu pierwszej raty podatku za 2007r. w wysokości ... zł. W treści uzasadnienia wskazano, że podatnik na poczet podatku od środków transportowych roku 2007 wpłacił w dniu 13 września 2007r. kwotę .... zł, która postanowieniem organu podatkowego z dnia ...została zarachowana w następujący sposób: ... zł na należność główną oraz ...zł na odsetki. Wskazano również, że w dniu ...podatnik wpłacił w kasie urzędu kwotę ... zł + odsetki w kwocie ... zł. Powyższa kwota w całości zaliczona została przez organ podatkowy na należność główną. W dniu 24 października 2007r. podatnik przelewem wpłacił kwotę ... zł oraz odsetki w kwocie ... zł. Urząd Skarbowy przekazał w dniu 19 października 2007r. pobraną z konta podatnika w trakcie postępowania egzekucyjnego kwotę ... zł oraz odsetki ... zł - objętego tytułem ...... W wyniku dokonanych przez podatnika wpłat na poczet podatku od środków transportowych, a także wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny należności, na koncie podatnika powstała nadpłata jako różnica między podatkiem należnym a faktycznie zapłaconym. W związku z tym organ podatkowy wszczął postępowanie, w efekcie którego stwierdził, iż P. B. wpłacił tytułem I raty podatku od środków transportowych za 2007r. ... zł. A zatem stwierdzono nadpłatę w podatku od środków transportowych z tytułu I raty podatku w wysokości .... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 248 § 2 i 3 w zw. z art. 247 § pkt 3 Ordynacji podatkowej decyzją dnia ... stwierdziło z urzędu nieważność powyższej decyzji Burmistrza Ś. w części dotyczącej określenia wysokości nadpłaty w podatku od środków transportowych z tytułu I raty powyższego podatku za 2007r. w wysokości ...zł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż przedmiotowa decyzja Burmistrza obciążona jest wadą wyczerpującą znamiona przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określonej w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, tj. że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Wskazano także, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji Burmistrza Ś. dotyczącego powstania, zdaniem organu podatkowego I instancji, nadpłaty w podatku od środków transportowych z tytułu I raty 2007r. w kwocie... zł, organ podatkowy wszystkie wpłaty dokonywane przez podatnika Pana P. B. zaliczył na poczet I raty podatku od środków transportowych w 2007r. Z uwagi na fakt, że podatek od środków transportowych należny za I ratę 2007r. wynosi ... zł, a wpłacony za I ratę przedmiotowy podatek wyniósł ... zł, wobec tego postała nadpłata za I ratę 2007r. w kwocie ... zł. Powołując się na treść art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzono, że nadpłata podatku ma miejsce gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa nie powinno w ogóle mieć miejsca (świadczenie nienależne), albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa (świadczenie nadpłacone). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego żadna z tych okoliczności, na którą to powołuje się organ I instancji w swej decyzji nie miała miejsca. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, na podatniku jako na właścicielu środków transportowych ciążył w 2007r. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych. Stosownie zaś do art. 11 ust. 1 tejże ustawy, podatek od środków transportowych płatny jest w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. Wobec tego, w świetle obowiązujących przepisów brak było podstaw, by wpłatę dokonaną przez podatnika w październiku 2007r., a wiec w momencie gdy minął już termin płatności II raty podatku od środków transportowych (15 września 2007r.), zaliczyć na poczet I raty w 2007r., jak uczynił Burmistrz Ś. Wskazano zatem, że organ podatkowy winien dokonaną dniu 16 października 2007r. wpłatę zaliczyć w części na poczet zaległości podatkowej I raty i odsetek, bowiem w dacie tej istniała po stronie podatnika niewielka zaległość w podatku od środków transportowych z tytułu I raty za 2007r., pozostałą zaś kwotę zarachować na poczet II raty podatku od środków transportowych, która była tej dacie już wymagalna ( termin płatności upłynął 15 września 2007r.). Od powyższej decyzji P. B. wniósł odwołanie z dnia 30 kwietnia 2008r., w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w całości. Odwołujący podniósł, że zapłacił I ratę podatku od środków transportowych w dniu 13 września 2007r. w kasie urzędu, zaś B. Ś. wyegzekwował I ratę tegoż podatku, wystawiając tytuł wykonawczy, w związku z którym podatnik wpłacił kwotę ...,-zł. W ocenie odwołującego, Burmistrz Ś. działa na szkodę podatnika, a wpłacona przez niego kwota ...zł nigdy nie stanowiła nadpłaty. Odwołujący wskazał, że jego zdaniem, wydawane przez organ I instancji postanowienia i decyzje pozbawione są podstaw prawnych, a dodatkowo w tej samej sprawie wydawano kolejne decyzje bez uchylania poprzednich. Odwołujący domagał się, by w decyzji Kolegium Odwoławczego wyraźnie było wskazane, że Burmistrz Ś. "nie panuje nad procesem wpłat i obiegu dokumentów związanych z obowiązkiem podatkowym...", ciążącym na odwołującym się. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia ...utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Stwierdzono, że nie ma podstaw do uchylenia w całości swojej decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Ś. w części dotyczącej określenia wysokości nadpłaty w podatku od środków transportowych z tytułu I raty za 2007r. w wysokości ... zł Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że brak było jakichkolwiek podstaw, by wpłatę dokonaną przez podatnika w październiku 2007r. na poczet podatku od środków transportowych uznać za nadpłatę w tymże podatku z tytułu I raty za 2007r. W momencie dokonania wpłaty minął już termin płatności II raty tegoż podatku, co oznacza, że II rata podatku była wymagalna i organ podatkowy I instancji winien zarachować wpłaconą kwotę właśnie na poczet II raty podatku od środków transportowych za 2007r. Decyzja Burmistrza Ś. z dnia.... w części dotyczącej określenia nadpłaty z tytułu I raty za 2007r. w sposób rażący naruszała obowiązujące przepisy i wobec tego jej eliminacja w tej części z obrotu prawnego stała się, zdaniem Kolegium, niezbędna. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący P. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie wszystkich faktów i okoliczności związanych ze sprawą. Podniósł te same zarzuty, które wcześniej zawarł w odwołaniu od decyzji. Raz jeszcze stwierdził, że w przypadku, gdy organy w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną wydają po raz drugi decyzję, bez uchylenia wcześniejszego rozstrzygnięcia, dopuszczają się naruszenia powagi rzeczy osądzonej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte już w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw brak również przesłanek do uwzględnienia skargi z urzędu przez Sąd . Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z 30.08.2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U nr 153 poz.1270 ze zm. dalej p.p.s.a. / poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na wstępie należy wyjaśnić ,że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. jest dla skarżącego korzystna ponieważ doprowadza do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji Burmistrza Ś. z dnia... nr ...w części określenia wysokości nadpłaty w podatku od środków transportowych z tytułu pierwszej raty w wysokości...,-zł. Uzasadnienie decyzji SKO z ...roku jak i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia ... wyjaśnia przesłanki jakimi kierowało się SKO podczas podejmowania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienia obu decyzji SKO w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 210 §4 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy wyjaśnić , że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym od postępowania zwyczajnego postępowaniem nadzwyczajnym , które nie może być poświęcone ponownej ocenie zasadności dokonywanych rozstrzygnięć merytorycznych . Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia czy decyzja ,której stwierdzenie nieważności dotyczy – tutaj decyzja Burmistrza Ś. z dnia... -obarczona jest wadami określonymi enumeratywnie w art. 247 § 1 O.P., czy tez wady te nie występują. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym nie mogą być eliminowane wszystkie wady decyzji ,lecz tylko te które wypełniają przesłanki z art. 247 §1 O.P. W niniejszym stanie faktycznym SKO dopatrzyło się w decyzji Burmistrza Ś. wystąpienia przesłanki określonej w art. 247 § 1 pkt.3 O.P. Przepis ten stanowi ,że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej ,która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zastosowanie tego przepisu przez SKO jest w pełni uprawnione i zostało w sposób wyczerpujący wyjaśnione. Należy tutaj powtórzyć , że Burmistrz Ś. nieprawidłowo zaliczył wpłaty dokonywane przez skarżącego w dniach 16.10.2007 i 24.10.2007 r. na poczet wpłat pierwszej raty. Dokonując takiego zarachowania dokonywanych wpłat doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 11 ut.1 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych / Dz. U. 06. 121.8440 / Stanowi on ,że podatek od środków transportowych z zastrzeżeniem ust.2 jest płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. Nie prawidłowo więc wpłaty dokonywane w październiku zostały zarachowane na pierwszą ratę ze stwierdzeniem , że występuje nadpłata. Powyższe doprowadziło do naruszenia przepisu art. 72 §1 pkt.1 O.P. Przepis ten stanowi ,że za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nie sposób mówić o nadpłacie w pierwszej racie podatku w sytuacji , gdy nadszedł termin płatności następnej raty. Powyższe prawidłowo stwierdziło SKO uznając ,że ostateczna decyzja Burmistrza Ś. w tej części dotknięta jest nieważnością. Mamy tutaj do czynienia z nieważnością decyzji , ponieważ stan prawny tj. rozumienie art. 11 ust.1 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 72 §1 pkt.1 ustawy ordynacja podatkowa nie budzi wątpliwości co do jego zrozumienia , a mimo to zostaje wydana decyzja ,która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację tych obowiązujących przepisów. Podkreślić jeszcze należy ,że oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym , zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji. W ocenie Sądu SKO w L. miało pełne podstawy do stwierdzenia nieważności w omawianym zakresie decyzji Burmistrza Ś.. Nie ma racji skarżący domagając uchylenia decyzji SKO i oponowanego rozpoznania sprawy. Podkreślić należy ,że decyzja Burmistrza z [...] w części stwierdzająca nadpłatę w kwocie ...zł została w sposób prawidłowy wyeliminowana z obrotu prawnego. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej / art. 128 O.P. / mająca podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych .Dlatego sąd administracyjny może badać legalność takiej decyzji w postępowaniu zainicjowanym skargą na decyzję w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności tylko wówczas , gdy stwierdzi , iż istnieją podstawy do wzruszenia jej w jednym z trybów wskazanych w art. 128 O.P. Ponieważ takich przesłanek nie ma Sąd na zasadzie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. /-/M.Jaśniewicz /-/J.Ruszyński /-/E.Brychcy