I SA/Po 997/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. D. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. D.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia 1) zwolnić skarżącą od uiszczenia wpisu w wysokości przekraczającej [...] zł ([...]), 2) w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. /-/ Maria Skwierzyńska Do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga E. D. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie należności głównej [...], w której skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku strona podniosła, iż wraz z córką pozostaje w bardzo złej sytuacji finansowej, gdyż renta po mężu skarżącej była w dniu złożenia wniosku zajęta przez Urząd Skarbowy, a na wnioskodawczyni ciążą ogromne zaległości podatkowe, które musi spłacać. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca zamieszkuje w domu jednorodzinnym wraz z trojgiem pełnoletnich, samotnych dzieci, które wraz z nią pozostają współwłaścicielami tego domu oraz dwóch innych nieruchomości gruntowych. Część nieruchomości została oddana w dzierżawę, z tytułu której wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód. Natomiast jak wynika z akt podatkowych niniejszej sprawy, wskazane grunty stanowią pola oraz łąki niewykorzystywane do celów rolniczych, zaś ich własność obciąża hipoteka przymusową. Zamieszkujące wraz ze skarżącą dzieci uzyskują dochody określone we wniosku, z tym że w stosunku do nich – co również wynika z akt niniejszego postępowania – prowadzona jest egzekucja z tytułu zaległości podatkowych ich ojca, po którym wraz z wnioskodawczynią odziedziczyły spadek. Z kolei skarżąca uiszcza na rzecz ZUS i Urzędu Skarbowego miesięczne raty w znacznej wysokości, przekraczającej wartość uzyskiwanego przez nią czynszu. Następne raty mają ulec wysokiemu wzrostowi. W następstwie wezwania skarżącej do uzupełnienia powyższego wniosku, E. D. D. przedłożyła Sądowi oświadczenia na piśmie oraz dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej, w tym zwłaszcza w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków. Po uzupełnieniu braków wniosku, o przyznaniu prawa pomocy orzekał referendarz sądowy, który postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009 r. - wniosek oddalił. W ustawowym terminie skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieprzyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., w skrócie: P.p.s.a.) w razie złożenia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając to na względzie, Sąd ocenił sytuację skarżącej - wynikającą z treści materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie - w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., i stwierdził, że E. D. D. uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść w pełnym zakresie kosztów sądowych, to znaczy zachodzą okoliczności, które dają podstawę do częściowego zwolnienia jej od kosztów sądowych. Majątek skarżącej obciążony jest wysokimi zaległościami z tytułu świadczeń o charakterze publicznoprawnym, co przy uzyskiwanych przez nią niskich dochodach z tytułu dzierżawy budynku stawia ją w sytuacji niewypłacalności. Jednak zważywszy na wysokość dochodów osiąganych przez osoby pozostające z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym, należy przyjąć, iż jest ona w stanie uregulować połowę wpisu określonego na kwotę [...] zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Przyjmując powyższe rozstrzygnięcie Sąd miał na uwadze treść ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., z której wynika, że każdy uczestnik postępowania przed sądem administracyjnym powinien ponosić koszty związane z tym uczestnictwem. Z drugiej zaś strony Sąd uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy konieczność ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych w pełnej wysokości stanowiłoby dla niej barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy. W takiej zaś sytuacji prawo do sądu miałoby wymiar iluzoryczny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji niniejszego orzeczenia. /-/ Maria Skwierzyńska