I SAB/Po 1/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie nie wszczęcia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postępowania w zakresie nieprawidłowości przy wystawianiu przez wierzyciela tytułów wykonawczych na zaliczki w podatku dochodowym po złożeniu przez podatnika zeznania rocznego postanawia odrzucić skargę /-/ M. Jaśniewicz W dniu 27 lutego 2007 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. wpłynęło pismo zawierające wyszczególnienie nieprawidłowość w zakresie egzekucji należności podatkowych za lata 1996-2004, polegających na realizacji tytułów wykonawczych wystawionych na zaliczki miesięczne, a także wniosek o zmianę decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. o zakończeniu restrukturyzacji oraz wszczęcie postępowania i wydanie decyzji. Jednocześnie wskazano w nim tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...] i [...], co do których M. C. wniósł o odpowiednie zarachowanie na wskazane należności wyegzekwowanych od niego kwot. Pismem z dnia 2 marca 2007 r. M. C. rozszerzył żądania i przedstawił swoje stanowisko w zakresie wystawionych tytułów wykonawczych po zakończeniu roku podatkowego i złożenia zeznania rocznego z powołaniem się na wyjaśnienia Ministra Finansów. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia 27 marca 2007r. poinformował o zarachowaniach pobranych kwot, wyjaśnił kwestie dotyczące terminu wystawiania tytułów wykonawczych przez organ egzekucyjny oraz poinformował o decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Po wymianie dalszej korespondencji M.C. pismem z dnia 12 września 2007 r. skierował skargę do Dyrektora Izby Skarbowej w P. zawierającą zarzuty na działanie organu egzekucyjnego i prowadzonego postępowania, a także żądanie zmiany decyzji restrukturyzacyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w P. pismem z dnia 21 grudnia 2007 r. o nr [...]działając na podstawie art.237 § 3 i art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.; dalej Kpa) zawiadomił M. C., iż uznał skargę za bezzasadną w części dotyczącej nieprawidłowości w zakresie prowadzenia egzekucji należności podatkowych (w podatku dochodowym od osób fizycznych) za lata 1996-2004, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawianych na zaliczki na podatek dochodowy po złożeniu zeznania rocznego. Ponadto przekazał skargę w trybie art.235 Kpa w części żądania zmiany decyzji restrukturyzacyjnej wydanej przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia 30 kwietnia 2004 r. o zakończeniu restrukturyzacji po wznowieniu postępowania restrukturyzacyjnego, do załatwienia organowi podatkowemu pierwszej instancji. Odpowiadając na kolejne pismo M. C. z dnia 24 października 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. w piśmie z dnia 4 stycznia 2008 r., stwierdził, iż czynności egzekucyjne, podjęte na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, które doprowadziły do realizacji obowiązków wynikających z takich tytułów, nie były dokonywane z naruszeniem obowiązujących przepisów prawnych i były czynnościami ważnymi. Ponadto organ wyjaśnił zasadę odpowiedzialności Skarbu Państwa za ewentualną szkodę spowodowaną niezgodnym z prawem (niedopuszczalnym) działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej na podstawie art.417 §1 oraz art.363 §1 Kodeksu cywilnego i trybu dochodzenia roszczeń z tego tytułu przed sądami powszechnymi. Z uwagi na kolejne pismo M. C. z dnia z dnia 4 stycznia 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. pismem z dnia 8 lutego 2008 r. nr [...] wydanym na podstawie art.237 § 3, art.238 §1 oraz art.239 §1 Kpa podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Dyrektor Izby podkreślił, iż w przypadku nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo naruszenia praworządności lub interesów skarżącego, gdy jednocześnie przedmiot skargi nie daje podstaw prawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego ogólnego lub szczególnego, wniesienie skargi przez stronę skutkuje uruchomieniem kontroli działania właściwego organu w trybie postępowania skargowego z art.227 Kpa. Pismem z dnia 20 maja 2009 r. złożonym za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P. M. C. wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. w celu zobowiązania tegoż organu do wydania rozstrzygnięcia w formie aktu administracyjnego. W piśmie procesowym złożonym w dniu 23 lipca 2009 r. skarżący uzupełniając braki formalne skargi podniósł, że skarżonym organem jest Dyrektor Izby Skarbowej, który powinien wyznaczyć Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. nowy termin załatwienia sprawy i zarządzić wyjaśnienie powodów zwłoki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając wskazał, że postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r. organ podatkowy pierwszej instancji, na żądanie M. C., po przekazaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. załatwił skargę w części żądania zmiany decyzji o zakończeniu restrukturyzacji. Wznowiono postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia 30 kwietnia 2004r. o zakończeniu restrukturyzacji i Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., decyzją z dnia 29 lipca 2008r. odmówił uchylenia decyzji restrukturyzacyjnej, a organ odwoławczy decyzją z dnia 31 października 2008r. decyzję tą utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009r. skargi M.C. na w/w ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oddalił ją w sprawie o sygn. akt I SA/Po 1587/08. Natomiast co do postępowania w sprawie skargi podniesiono, że instytucja ta unormowana w Dziale VIII Kpa traktowana jest jako nieodłączny element systemu kontroli administracji publicznej. Dodano także, iż na działanie administracji publicznej w sprawach petycji, skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Należy zauważyć, iż w dacie wniesienia przez skarżącego pisma z dnia 23.02.2007 r. nie toczyło się już postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanych w nim tytułów wykonawczych dotyczących zaliczek na podatek. Tym samym pismo podatnika nie mogło zostać uznane za żaden ze środków prawnych przewidzianych w ustawie z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2002 r. Nr 110, poz.968 z późn. zm.; dalej u.p.e.a.) jak zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przypadku takim zastosowania nie znalazł przepis art.234 pkt.1) Kpa, gdyż nie toczyło się już postępowanie egzekucyjne w administracji. Co do żądania ponownego rozpatrzenia sprawy restrukturyzacyjnej organ nadzoru postąpił stosownie do art.235 § 1 Kpa uznając ją za wniosek o wznowienia postępowania. Tryb ten został uruchomiony i wyczerpany skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie I SA/Po 1587/08. W wyroku tym wskazano, że ewentualne nieprawidłowości w postępowaniu egzekucyjnym dotyczące przymusowego egzekwowania zaległości podatkowych skarżącego nie stwarzają podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji o zakończeniu restrukturyzacji. Ponadto wskazano, że u.p.e.a. każdemu zobowiązanemu daje cały szereg środków zaskarżania czynności egzekucyjnych. Wskazano także, że sąd administracyjny będzie mógł oceniać legalność organów egzekucyjnych dopiero wtedy, gdy wykorzystane przez stronę zostaną przewidziane w tych postępowaniach akty administracyjne oraz administracyjny tok instancji. Wyjaśniono także, iż kognicja Sądu obejmuje również rozpatrywanie skarg na bezczynność organów administracji skarbowej, a więc niepodejmowanie przez ten organ nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, a wniesienie skargi na "milczenie władzy" możliwe jest także w razie odmowy wydania aktu administracyjnego mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu. Należy zauważyć, że M. C. nie wykorzystał w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych przez siebie w piśmie z dnia 23.02.2007 r. żadnego ze środków prawnych, który mógłby unicestwić egzekwowane kwoty z tytułu zaliczek na podatek dochodowy. Trafnie zatem pismo skarżącego do Dyrektora Izby Skarbowej zakwalifikowane zostało jako skarga z art.227 Kpa. Brak było bowiem możliwości uznania tego pisma za zażalenie na bezczynność organu administracji publicznej, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa, gdyż w ramach postępowania egzekucyjnego skarżącemu nie przysługiwały już żadne środki. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. Ponadto, stosownie do treści art.4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przytoczone regulacje wyznaczają zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, co również oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. W szczególności nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych, objętych przepisami działu VIII Kpa. Zasada ta znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z treści skargi i akt sprawy M. C. domaga się od Dyrektora Izby Skarbowej, aby ten wyznaczył Naczelnikowi Urzędu Skarbowego termin do załatwienia sprawy. Tymczasem organ wskazał, że sprawa niniejsza została załatwiona w trybie Rozdziału II Działu VIII Kpa. W takim przypadku skarga nie przysługuje. Poza tym skarżący wskazując jako pozostający w bezczynności organ I instancji – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., skargę do WSA skierował przeciwko organowi nadzoru, tj. Dyrektorowi Izby Skarbowej. Zgodnie z art.229 pkt.7 k.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działalność Naczelnika Urzędu Skarbowego jest Dyrektor Izby Skarbowej, a nie sąd administracyjny. Należy ponadto zauważyć, iż postępowanie skargowe w rozumieniu przepisów Kpa jest jednoinstancyjne i nie ma w nim miejsca na środki zaskarżenia. Skoro zatem jak wykazano wyżej skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art.58 § 1 pkt.6 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art.16 § 2 p.p.s.a. /-/ M. Jaśniewicz