I SAB/Po 14/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 października 2021 r. sprawy ze skargi A. R., S. R. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania zabezpieczającego poprzez wykreślenie hipotek postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącym cały uiszczony wpis w kwocie [...]([...]) złotych . Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta ustalił A. R. i S. R. podatek od nieruchomości za kolejne lata od 2006 do 2011 r. Na podstawie tej decyzji wierzyciel wystawił w dniu [...] grudnia 2012 r. tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] i wszczął na ich podstawie postępowa nie egzekucyjne wobec skarżących. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. lutego 2021 r. skarżący wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie na bezczynność Prezydenta, wyjaśniając że uwagi na przedawnienie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, na wierzycielu (Prezydencie) spoczywa obowiązek przekazania organowi egzekucyjnemu określonych informacji, mających istotne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego i postępowania zabezpieczającego (hipoteki zabezpieczające zaległości). Postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...] Kolegium uznało złożone ponaglenie za nieuzasadnione, wskazując na pismo Prezydenta, który wyjaśnił, że ww. należności są wymagalne. SKO stwierdziło, że ponaglenie zostało złożone w związku z niezłożeniem przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i do sądu wniosku o wykreślenie hipotek, a czynności te nie są sprawami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. W dniu [...] czerwca 2021 r. A. R. i S. R., powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1 i art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w zakresie braku zawiadomienia organu egzekucyjnego oraz sądu o wygaśnięciu zaległości podatkowych, zarzucając mu naruszenie § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1483 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MF"), obecnie art. 32aa pkt 1 lit. c u.p.e.a. Jednocześnie skarżący wnieśli o: 1. zobowiązanie Prezydenta Miasta do wykonania obowiązku wynikającego z ww. § 15 rozporządzenia MF, tzn. o niezwłoczne wystąpienie do organu egzekucyjnego, a do sądu o wykreślenie hipoteki przymusowej; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu – Prezydenta Miasta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie od organu – Prezydenta Miasta na rzecz skarżących wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi A. R. i S. R. wyjaśnili, że w związku z bezczynnością Prezydenta w zakresie niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o przedawnieniu zaległości podatkowych zajętych tytułami wykonawczymi o numerach: oraz sądu wieczystoksięgowego o przedawnieniu zaległości zabezpieczonych hipoteką, w dniu [...] kwietnia 2021 r. wystąpili z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które nie zostało uwzględnione. Zaznaczyli, że skoro Prezydent, mimo ciążącego na nim obowiązku uchyla się od jego wykonania, złożenie skargi stało się zasadne. Dalej wyjaśnili, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi i zabezpieczone hipoteką od kilku lat nie istnieją, ponieważ wygasły w wyniku przedawnienia, co jest bezsporne, i w tym zakresie przedstawili swoją argumentację, wskazując, że nastąpiło to najpóźniej w dniu [...] kwietnia 2018 r. Mimo tego, Prezydent nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z ww. § 15 rozporządzenia MF, a obecnie art. 32aa pkt 1 lit. c u.p.e.a. Podkreślili, że żądane przez nich zawiadomienie nie jest czynnością materialno-techniczną, tylko inicjuje postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, natomiast Prezydent i SKO uciekają od merytorycznego załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że zaległości skarżących nie uległy przedawnieniu, są wymagalne i w związku z tym nie zostaną złożone wnioski o umorzenie postępowań egzekucyjnych, nie zostanie zawiadomiony organ egzekucyjny ani sąd o wygaśnięciu zaległości. Sąd zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") przedmiotowy zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzycielka o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Należy też zaznaczyć, że czynność, której wykonania żądają skarżący, to przekazanie organowi egzekucyjnemu oraz sądowi wieczystoksięgowemu informacji o wygaśnięciu zaległości podatkowych, objętych ww. tytułami wykonawczymi. Skarżący powołują się przy tym na § 15 rozporządzenia MF, który utracił moc obowiązującą z dniem 30 lipca 2020 r. oraz obecnie obowiązujący art. 32aa pkt 1 lit. c u.p.e.a. Zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MF wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części, w szczególności gdy wygaśnięcie jest wynikiem przedawnienia należności pieniężnej. W związku ze zmianą niektórych przepisów u.p.e.a. ww. rozporządzenie utraciło moc i omawiana regulacja znalazła się w przepisie art. 32aa pkt 1 lit. c u.p.e.a. w identycznym brzmieniu. To powoduje, że nie ma znaczenia, czy w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec skarżących na podstawie ww. tytułów wykonawczych zastosowanie znajdą dotychczas obowiązujące przepisy dotyczące egzekucji administracyjnej, czy przepisy aktualnie obowiązujące. Przytoczone wyżej regulacje (dotychczasowa i obecna), na które powołują się skarżący, nakładają na wierzyciela obowiązek przekazania określonych informacji (m. in. o przedawnieniu zobowiązania). W przepisach dotychczasowych powinność ta wynikała z zasad dobrej administracji. Obecnie, zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone na skutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego (art. 168b § 1 u.p.e.a.). W ocenie Sądu ciążący na wierzycielu obowiązek przekazania organowi egzekucyjnemu określonych informacji nie jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wyjaśnić również należy, że ratio legis uregulowania prawnego z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. jest wiązane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej, oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś (red.). Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 69 - 70). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mogą bowiem zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 146 P.p.s.a.). Użyte w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kryteria, chociaż obejmują dość zróżnicowane kategorie działań administracji, które trudno dokładnie scharakteryzować, stanowią akty lub czynności, które: (1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a.; (2) są podejmowane w sprawach indywidualnych; (3) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych; (4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2895/18 i powołane tam uchwały składu 7 sędziów NSA z: 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07; 3 września 2013 r., I OPS 2/13; 16 grudnia 2013 r., II GPS 2/13 oraz postanowienie NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 3330/19). Natomiast w niniejszej sprawie skarżący domagają się od wierzyciela złożenia do organu egzekucyjnego wniosku umorzenie postępowania, a do sądu wniosku o wykreślenie hipotek, bądź poinformowania tych organów o przedawnieniu należności wynikających z ww. tytułów wykonawczych. Wynikający z powołanych wyżej przepisów obowiązek wierzyciela (a nie organu administracji publicznej) nie może być uznany za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa, choćby tylko z tego względu, że nie są czynnościami z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dodać należy, że w niniejszej sprawie wierzyciel zaprzecza twierdzeniom skarżących jakoby przysługujące mu na podstawie ww. tytułów wykonawczych należności pieniężne uległy przedawnieniu. Mając zatem na uwadze, że nie mamy do czynienia z aktem lub czynnością, o którym mowa w ww. wskazanym przepisie, skargę należało odrzucić, co Sąd postanowił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 i art. 16 § 2 P.p.s.a., jednocześnie zwracając skarżącym cały uiszczony przez nich wpis od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.