I SAB/Po 4/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor sąd. WSA: Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A spółki z o.o. w P. P. na bezczynność Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] w przedmiocie niezakończenia kontroli w dopuszczalnym terminie postanawia: odrzucić skargę /-/K. Pawlicki Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2003 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] wszczął postępowanie kontrolne w spółce z o.o. A w P. P.j. Jako podstawę prawną wszczęcia postępowania wskazano art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. z 1999 r. Dz. U. Nr 54, poz. 572 ze zm.). Z kolei w upoważnieniu do przeprowadzenia czynności kontrolnych podano, że zakresem kontroli objęty jest podatek od towarów i usług za 2002 rok, a termin ważności upoważnienia zakreślono na 31 marca 2003 r. Kolejnymi pismami upoważniony do przeprowadzenia kontroli Inspektor Kontroli Skarbowej zwracał się do Dyrektora UKS o przedłużenie ważności upoważnienia. Ostanie takie pismo, które znajduje się w aktach administracyjnych, nosi datę 30 marca 2005 r. Ważność upoważnienia do przeprowadzenia czynności kontrolnych przedłużono do 30 czerwca 2005 r. Pismem z dnia 29 lipca 2003 r. kontrolowana Spółka wniosła skargę do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w [...] na opieszałe działanie Dyrektora UKS w [...]. Odpowiadając na powyższe organ wyższego stopnia wyjaśnił, że stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej organ kontroli skarbowej jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Do organu też należy ocena, czy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dana okoliczność została udowodniona. Z kolei pismem z dnia 7 marca 2005 r. Spółka zwróciła się do Dyrektora UKS o umorzenie postępowania kontrolnego. Postanowieniem z dnia 18 marca 2005 r. organ kontroli skarbowej odmówił umorzenia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że zbieranie materiałów dowodowych jest czasochłonne i wymaga przeprowadzenia wielu czynności sprawdzających wykonywanych przez inne instytucje skarbowe w Polsce jak i poza granicami kraju. W skardze z dnia 6 czerwca 2005 r. spółka A zarzuciła Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] bezczynność ponieważ w dopuszczalnym ustawowym terminie nie zakończył kontroli. Odpowiadając na skargę organ stwierdził, że postępowanie kontrolne jest prowadzone z urzędu, a obowiązkiem organu jest zebranie pełnego materiału dowodowego. Ponadto organ wskazał, że brak podstaw zarówno do umorzenia postępowania kontrolnego jak i jego zawieszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei w art. 3 § 2 pkt 8 wskazano, że kontrola działalności administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 . Chodzi więc o sytuacje, gdy organy nie podejmują nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. "W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Warszawa 2004 r., s. 27-28). W orzecznictwie wskazuje się uwagę na to, "że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, na który może być wniesiona skarga do sądu można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej skierowany jest do oznaczonego podmiotu administracyjnego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Takie rozumienie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA odnosi się także do obowiązującego od 1 stycznia 2004 r. przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównanie tych przepisów prowadzi do wniosku, że zasadnicza ich treść nie różni się. poza pominięciem określenia "przyznania, stwierdzenia albo uznania". Nadal istota regulacji polega na tym, że chodzi tu o takie akty lub czynności, które dotyczą uprawnień lub obowiązków określonych osób, wynikających z przepisów prawa, a więc takich uprawnień lub obowiązków, które określają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Przedstawione wyżej rozumienie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA ma znaczenie przy stosowaniu art. 17 tej ustawy, ponieważ skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna w takim przypadku, gdy przedmiotem bezczynności jest niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA. Skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Wynika to z użytego w art. 17 ustawy o NSA sformułowania: " w przypadkach określonych w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 " (tak samo kwestia ta została uregulowana w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ). Oznacza to, że skarga na bezczynność organów przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia administracyjne (art. 16 ust. 1 pkt 1-3 ustawy NSA; obecnie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. ), oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA ( obecnie art. : 1 pkt 4 P.p.s.a.), a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi. Uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o NSAv obecnie art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.), Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub czynności bądź przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa ( art. 26 ustawy o NSA; obecnie art. 149 P.p.s.a. ). Inaczej mówiąc, skarga na bezczynności organu jest dopuszczalna tylko w sprawie, o której mowa w art. 16 ust.l pkt 1-4 ustawy o NSA (obecnie art. 3 § 2 pkt: 1-4 P.p.s.a.) oraz w innych sprawach, jeżeli ustawa szczególna tak stanowi" ( por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r. sygn. akt OSK 247/04. opubl. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych" 2004 r., z.2, poz.30 ). W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca Spółka nie skarży w istocie bezczynności organu, mimo że tak nazwała swoje pismo do Sądu, ale -jak to sformułowano w samej skardze - wnosi o "nakazanie zakończenia kontroli wszczętej postanowieniami z dnia 16 stycznia 2003 r." lub wydanie nakazu umorzenia kontroli ze względu na jej bezprzedmiotowość. W tej sytuacji wobec wyraźnego brzmienia art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie sposób przyjąć, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie podjął prawem przewidzianych czynności w sprawie indywidualnej. Jednocześnie należy mieć na uwadze to, że na podstawie art.!31 ustawy o kontroli skarbowej –w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Użyte zaś w ustawie o kontroli skarbowej określenie "kontrola podatkowa" oznacza kontrolę o której mowa w dziale VI Ordynacji (art. 31 ust. 2 pkt 4 ustawy o kontroli – tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 8 . poz. 65 ze zm.). Z kolei art. 292 Ordynacji stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w art. 281-291. które zawarte są w dziale VI tej ustawy, stosuje się odpowiednio m.in. art. 139 § 4. Ten ostatni zaś wskazuje, że do terminów załatwienia spraw określonych w § 1-3 nie wlicza się m.in. okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W tych okolicznościach i wobec przedstawionego wyżej stanu prawnego należy stwierdzić, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] nie dopuścił się bezczynności, ale -jak to wynika z akt administracyjnych sprawy - wszczął postępowanie kontrolne. W tych samych aktach znajdują się pisma wyjaśniające długotrwałość kontroli podatkowej. W tym stanie rzeczy Sąd, uznawszy, że skarga - wobec braku bezczynności organu -jest niedopuszczalna. orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K. Pawlicki