I SO/Po 1/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2006r. postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...], w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W. M., reprezentowany przez adwokata A. S., złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że od dnia 10 sierpnia 2007r. prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego został zajęty majątek ruchomy, środki produkcji, rachunek bankowy. Spowodowało to zaprzestanie produkcji. Wskazał, że cały jego majątek jest równocześnie majątkiem przedsiębiorstwa. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada wspólnie z małżonką dom o powierzchni [...], nieruchomość rolną o powierzchni [...]. Do majątku przedsiębiorstwa należą dom jednorodzinny o powierzchni [...] i budynek o powierzchni [...]. Obie nieruchomości przeznaczone są pod wynajem, jednakże wcześniej wymagają kapitalnego remontu. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada około [...] litrów wyrobów alkoholowych,[...] litrów glikolu, [...] naczepy cysterny, [...] ciągniki siodłowe, przyczepę do samochodu ciężarowego, samochód [...], wózek widłowy, wózek podnośnikowy, samochody osobowe [...], [...], [....], [...], ciągnik rolniczy. W.w. ruchomości zajęte zostały w postępowaniu egzekucyjnym. Żona wnioskodawcy nie posiada majątku odrębnego. Istnieje między nimi ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Cały majątek został zgromadzony w trakcie trwania małżeństwa i jest wspólny. Wskazał, że utrzymanie domu wynosi około [...] miesięcznie. Wnioskodawca leczy się i na lekarstwa wydaje około [...] miesięcznie. Oświadczył, że zarówno on jak i jego żona nie uzyskują żadnych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 16 stycznia 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy W. M. przedłożył deklaracje podatkowe swojej żony za 2006 i 2007r. oraz córki J. za 2006r., to jest za czas, gdy pozostawała z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. W 2007r. córka nie uzyskała żadnego dochodu i wobec tego nie rozliczała się z podatku za w.w rok. Wnioskodawca przedłożył odpisy z wyciągów z kont bankowych za ostatnie trzy miesiące należące do przedsiębiorstwa [...], jego rachunku osobistego oraz należącego do przedsiębiorstwa prowadzonego z synem S.M. ([...] s.c.). Oświadczył, że od dnia 10 sierpnia 2007r. rachunki bankowe zajęte zostały w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Oświadczył, że nie posiada lokat bankowych, również jego żona nie posiada lokat bankowych i rachunku bankowego. Ponadto wskazał, że wypłaty na wynagrodzenia, podatek, opłaty leasingowe i czynsz do Spółdzielni Mieszkaniowej były dokonywane z konta przedsiębiorstwa [...] po uprzednim zezwoleniu na wypłatę wydanym w formie postanowienia przez Dyrektora Izby Celnej w P.. Pieniądze, które zostały wykorzystane na w.w wypłaty pochodziły ze zwrotu podatku oraz zwrotu od Dyrektora Izby Celnej w P. kosztów procesu poniesionych przez niego w sprawie o sygn. akt [...]. Oświadczył, że ani on ani żona nie posiadają osobiście samochodów ani innych pojazdów. Posiadane samochody należą do przedsiębiorstwa [...] i są to: - [...], rok prod. 2004, wartość rynkowa ok. [...], - [...], rok prod.2005, wartość rynkowa ok. [...], - [...], rok prod. 2006, wartość rynkowa ok.[...], - [...], rok prod. 1998, wartość rynkowa ok.[...], - [...], rok prod. 1996, wartość rynkowa [...]. Oświadczył, że zarówno on jak i jego małżonka nie otrzymują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Decyzją z [...] 2008r. przyznano im dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008 w kwocie [...] W okresie produkcyjnym 2008r. nie uzyskali dochodów z gospodarstwa rolnego z uwagi na klęskę żywiołową suszy. Wskazał, że córka od października 2008r. nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada ona mieszkanie o powierzchni [...], w którym mieszka oraz dom jednorodzinny o powierzchni [...], przedwojenny, odziedziczony po dziadkach, w którym obecnie mieszka jej brat z rodziną. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawcy i jego małżonki wynoszą około [...], przy czym woda [...], opał [...], gaz [...], energia elektryczna [...], telefon stacjonarny [...], telewizja kablowa [...], abonament RTV [...], ubezpieczenie domu [...], wyżywienie [...], koszty leczenia i lekarstwa [...], składka KRUS żony [...] raz na kwartał (w przeliczeniu na miesiąc [...]), środki czystości [...]. Telefon komórkowy zarejestrowany jest na firmę i stanowi koszt przedsiębiorstwa (około [...]). Kredyty zostały zaciągnięte wspólnie przez wnioskodawcę, jego żonę i syna na wyposażenie gospodarstwa rolnego. Zobowiązanie z umów kredytowych jest solidarne. Obecnie raty kredytów spłaca wyłącznie syn wnioskodawcy. Poza w.w kredytami wnioskodawca i jego małżonka nie posiadają żadnych kredytów. Córka podjęła pracę w październiku 2008r. i od tego czasu nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym, poza tym kontynuuje naukę w wyższej szkole i sama ponosi koszty swojego utrzymania. Żona wnioskodawcy nie podjęła pracy i nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, gdyż razem z mężem i synem jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej. Ponadto opiekuje się wnuczką w czasie gdy syn i synowa są w pracy, co jest uzasadnione tym, że syn dostarcza rodzicom środki na utrzymania. Ponadto żona z uwagi na wiek i brak jakiegokolwiek doświadczenia zawodowego nie ma szans na uzyskanie zatrudnienia, zwłaszcza, że w powiecie istnieje duże bezrobocie. Także wnioskodawca nie podjął innej pracy, gdyż przez większą część 2008r., a także w 2007r. chorował i był z tego powodu hospitalizowany. Wnioskodawca podał, że postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Innym postanowieniem z tego samego dnia wydanym w wyniku wniosku o udzielenie zgody na wypłatę z rachunku bankowego kwoty [...] celem sfinansowania opłaty sądowej od skargi Dyrektor Izby Celnej odmówił wyrażenia zgody na wypłatę z zajętego rachunku bankowego. Okoliczność ta uniemożliwia sfinansowanie opłaty sądowej z ewentualnego kredytu czy pożyczki. Wnioskodawca wskazał, że nawet gdyby pozyskał w ten sposób jakiekolwiek środki, po wpłynięciu na konto bankowe zostałyby one natychmiast pobrane na rzecz Izby Celnej, albowiem zajęcie jest już realizowane. Do pisma załączył szereg dokumentów. Ponadto załączył pisma córki J.M. i syna S.M., z których wynika, że nie mają oni możliwości zaciągnięcia kredytu na uiszczenie wpisu od skargi. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja W. M. odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący i żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie uzyskują dochodów, jednakże na miesięczne utrzymanie przeznaczają około [...]. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawcy i żony ponosi ich syn S. M.. W zamian za to małżonka wnioskodawcy opiekuje się ich dzieckiem. Skarżący razem z żoną posiada dom o powierzchni [...] i nieruchomość rolną o powierzchni [...]. Do majątku przedsiębiorstwa, które prowadzi, należą dom jednorodzinny i budynek. Obecnie w.w składniki majątku nie przynoszą żadnych dochodów, gdyż wymagają remontu. Ponadto do majątku przedsiębiorstwa należą pojazdy, które zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, jednakże godzi się zauważyć, że wnioskodawca może je wynająć i uzyskać dochód, który choć w części pozwoliłby na uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Wprawdzie na ruchomościach wnioskodawcy dokonano zajęcia, jednakże ma ono charakter zabezpieczenia na majątku strony zaległości podatkowych, nie wpływa jednakże na to, iż wnioskodawca z tytułu posiadania tych ruchomości nie może uzyskiwać przychodów. Nadto na uwagę wnioskodawcy zasługuje fakt, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu powinien znaleźć pokrycie przez ograniczenie wydatków (np. kosztów telewizji kablowej w wysokości [...] miesięcznie, kosztów telefonu stacjonarnego w wysokości [...] miesięcznie). Jak już wyżej wskazano prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla wnioskodawcy, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono go od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby W.M. nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek