I SO/Po 1/13
PostanowienieWSA w Poznaniu2013-05-10
Skład orzekający: Violetta Mielcarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, osoba bezrobotna z rodziną pozostającą na utrzymaniu, która wykazała brak środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, może zostać częściowo zwolniona od tych kosztów?Ratio decidendi
Wnioskodawca, który wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, powinien zostać częściowo zwolniony od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom w trudnej sytuacji materialnej, stanowiąc wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony.Stan faktyczny
Wnioskodawca MW złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku VAT. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i czworgiem dzieci. Żona pracuje, uzyskując wynagrodzenie netto ok. [...] miesięcznie. Rodzina korzysta z pomocy opieki społecznej i otrzymuje zasiłek rodzinny. Wnioskodawca wykazał brak oszczędności i innych znaczących składników majątkowych, a uzyskane środki przeznacza na bieżące utrzymanie rodziny.Rozstrzygnięcie
Zwolniono wnioskodawcę od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010r. postanawia: zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych.
Wnioskodawca MW złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że sytuacja jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie jest dobra, gdyż wystarcza im jedynie na wyżywienie [...] dzieci. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Żona z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje [...] netto razem z premiami. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką (data ur. [...]), synem (data ur. [...]), córką (data ur. [...]) i z synem (data ur. [...]). Wnioskodawca posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Wnioskodawca nie uzyskuje dochodów, jest osobą bezrobotną, żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto.
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada kont bankowych ani lokat. Podał, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w kwocie [...], przy czym [...]. Wnioskodawca posiada samochód marki F, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Wnioskodawca oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów, korzystają natomiast z pomocy opieki społecznej i z tego tytułu otrzymują zasiłek rodzinny w kwocie [...], na bieżące potrzeby otrzymują [...]. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej od [...] i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Działka gruntu, na którym znajduje się dom wnioskodawcy, ma powierzchnię [...] m2. Dom jest własnością wnioskodawcy i jego żony. Dzieci nie posiadają żadnego majątku. Wnioskodawca do pisma załączył zeznanie roczne podatkowe za [...], informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku [...] (druk PIT-11), rachunek zysków i strat na dzień [...], zaświadczenie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], z którego wynika, że wnioskodawca od [...] korzysta z pomocy opieki społecznej, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...], z którego wynika, że wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie posiada prawa do zasiłku, zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez małżonkę z dnia [...], z którego wynika, że wynagrodzenie miesięczne wynosi [...] netto, historię zapisów księgowych z rachunku bankowego małżonki za okres [...].
Na kolejne wezwanie z dnia [...] wnioskodawca w odpowiedzi przedłożył kserokopię decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] nr [...], z której wynika, że przyznano małżonce wnioskodawcy świadczenie w formie:
1. zasiłek rodzinny na dziecko – PW, w kwocie [...] miesięcznie, na okres [...],
2. zasiłek rodzinny na dziecko – JW w kwocie [...] miesięcznie na okres [...],
3. zasiłek rodzinny na dziecko – EW, w kwocie [...] miesięcznie, na okres [...],
4. zasiłek rodzinny na dziecko – RW w kwocie [...] miesięcznie na okres [...],
5. zasiłek rodzinny na dziecko – PW, w kwocie [...] miesięcznie na okres [...],
6. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na PW w kwocie [...] jednorazowo,
7. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na JW w kwocie [...] jednorazowo,
8. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na EW, w kwocie [...], jednorazowo,
9. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na RW, w kwocie [...] jednorazowo,
10. dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na PW w kwocie [...] miesięcznie na okres [...],
11. dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznany na PW w kwocie [...] miesięcznie na okres [...],
12. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznany na EW w kwocie [...] miesięcznie, na okres [...],
13. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznany na RW w kwocie [...] miesięcznie na okres [...].
Wnioskodawca załączył również kserokopie: tytułu wykonawczego, pokwitowania wpłat do Urzędu Skarbowego, deklaracji VAT-7 za miesiące [...], historię firmowego rachunku bankowego prowadzonego w B za okres [...].
Z akt sprawy o sygn. I SO/Po 2/13 wynika ponadto, że wnioskodawca za miesiące [...] oraz za miesiąc [...] nie składał deklaracji VAT-7, gdyż z dniem [...] zawiesił działalność gospodarczą, którą następnie w [...] wyrejestrował. Z załączonego wyciągu z firmowego rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że saldo na tym rachunku na dzień [...] wynosi [...], natomiast saldo na drugim rachunku wnioskodawcy na dzień [...] wynosi [...].
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z oświadczeń Wnioskodawcy i przedłożonych przez niego kserokopii dokumentów wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dziećmi. Posiada dom, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, którą zawiesił w [...], a następnie w [...] zaprzestał jej prowadzenia. Obecnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Małżonka pracuje i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w wysokości ok. [...] netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów, korzystają natomiast z pomocy opieki społecznej. Uzyskiwane przez nich środki pieniężne w całości są przeznaczane na miesięczne utrzymanie [...] rodziny. Wnioskodawca wykazał zatem, że nie posiada żadnych środków pieniężnych jak i majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło