I SO/Po 3/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku HK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji [...] z dnia [...] przez Urząd Skarbowy w przedmiocie przyznania ulg uczniowskich oraz umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kwoty nadpłaty z tytułu usługi za wyszkolenie uczniów w kwocie [...] wraz z odsetkami postanawia: 1. zwolnić HK od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla HK adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. HK złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą starszą, ma [...] lat, mieszka z żoną, która jest na emeryturze oraz z bezrobotną córką. Każdy z domowników prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca podał, że mieszka w mieszkaniu, które należy do A w T. Sam opłaca czynsz w wysokości [...] oraz rachunki za energię elektryczną w wysokości ok. [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości [...]. Wobec wnioskodawcy prowadzone są przez komornika postępowania egzekucyjne na kwotę [...] oraz [...]. Poza tym wnioskodawca posiada zadłużenie w B na kwotę [...]. Wnioskodawca podał, że choruje i wskazał na jakie choroby. Podał, że na leki wydaje średnio [...], na wyżywienie przeznacza ok. [...], na środki czystości [...]. Wnioskodawca podał, że nie stać go na opłacenie kosztów zastępstwa procesowego ani kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi do Sądu. Wnioskodawca oświadczył, że nie wystarcza jemu środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawca podał, że posiada zabudowaną nieruchomość o pow. [...] (zabezpieczoną hipoteką na rzecz B), nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000.- zł. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] netto. Wnioskodawca podał, że czynsz za mieszkanie wynosi [...], rachunki za energię elektryczną [...], alimenty [...], prowadzone są wobec niego egzekucje komornicze na kwotę [...] oraz [...]. Do wniosku załączył kserokopie: odcinka emerytury z [...], z którego wynika, że dochód strony wnioskującej o prawo pomocy wynosi [...] brutto, wnioskodawcy wypłacana jest kwota w wysokości [...], pisma z banku z [...] o odmowie wydania zgody na wykreślenie hipoteki, odpisu zajęcia z emerytury lub renty wystawionego przez Komornika Sądowego w dniu [...], zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wystawionego przez Komornika Sądowego w dniu [...], informacji o opłatach za mieszkanie, faktury VAT za energię elektryczną, wypisu z księgi wieczystej. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji wnioskodawcy wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, przy czym mieszka w mieszkaniu, w którym mieszka również jego żona, która jest emerytką i córka, która jest osobą bezrobotną. Wnioskodawca otrzymuje emeryturę, którą w całości przeznacza na miesięczne utrzymanie. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika zatem, że nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Na uwagę zasługuje również okoliczność, że wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, ponadto wnioskodawca posiada również zadłużenie wobec banku. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.