I SO/Po 5/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w celu złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w 2006 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego postanawia : 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych 00/100 ); 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego wystąpił z wnioskiem sporządzonym w dniu [...] grudnia 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczył, że jest jedynym żywicielem rodziny. Nie posiada środków na opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. Pieniądze ze sprzedaży mieszkania przeznaczył na spłatę kredytów. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i synem. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżący uzyskuje dochód w wysokości [...] zł brutto. Żona pozostaje bez pracy. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że małżonka nadal poszukuje pracy, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Do [...] stycznia 2012 r. była zatrudniona na umowę zlecenie. Lokat i kart kredytowych nie posiadają. Nie uzyskują dodatkowych dochodów. Mieszkanie jest własnością rodziców żony. Posiadają dwa samochody [...] rok [...] o wartości rynkowej [...] zł i [...] rok [...] o wartości [...] zł. Na wezwanie Sądu z dnia [...] lutego 2012 r. do uzupełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach skarżący załączył zeznania podatkowe za lata 2009 i 2010 oraz wyciągi z rachunków bankowych. Ponadto wnioskodawca przedstawił średnią miesięczną kosztów utrzymania (prąd: [...] zł; gaz: [...] zł; telefon: [...] zł; telewizja [...] zł; benzyna [...] zł; dojazdy do pracy PKS [...] zł; przedszkole [...] zł; koszty wyżywienia ok. [...] zł – [...] zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej : P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Na podstawie art. 260 P.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Rozpatrując wniosek Sąd stwierdził, że skarżący wykazał, że pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, który w badanej sprawie wynosi [...] zł. Skarżący posiada wprawdzie stały dochód, jednakże w zestawieniu z koniecznymi wydatkami jakie ponosi miesięcznie, dochód ten pozwala na zaspokojenie wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzasadnione jest też tym, że skarżący jest jedynym żywicielem rodziny, jego małżonka pozostaje bez pracy, ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Sąd oddalił natomiast wniosek w pozostałym zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika, uznając, iż na etapie wniesienia skargi brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu pierwszej instancji. Na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Jak wynika z art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny ma obowiązek udzielać stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.