II SA/Po 10/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2018 r. w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy /-/ J. Szuma Żądanie przyznania prawa pomocy z dnia 21 czerwca 2018 r. (k. 52 akt sądowych), którego dotyczy postanowienie referendarza sądowego z 24 sierpnia 2018 r., zostało złożone w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 3 marca 2018 r. W. G. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy (k. 16 akt sądowych). Następnie został wezwany do złożenia urzędowego formularza PPF (k. 19, 21 akt sądowych). Stosownie do wezwania, pismem z dnia 28 marca 2018 r. W. G. wystąpił o na urzędowym formularzu o przyznanie pomocy prawnej w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia osobie adwokata z urzędu (k. 34 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 4 maja 2018 r. wnioskodawca został wezwany do wyjaśnienia jego rzeczywistej sytuacji w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dotychczas złożonych informacji (k. 38-40 akt sądowych). Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy dnia [...] r. W zakreślonym terminie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (k. 48 i nast.). W ocenie referendarza sądowego przedłożony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie pozwalał na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy i mimo wezwania nie został uzupełniony. Taka sytuacja uniemożliwiła ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można było jednoznacznie stwierdzić czy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym nie można uznać, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata był uzasadniony. Dnia 28 czerwca 2018 r. wpłynął do akt sądowych kolejny wniosek (datowany na 21 czerwca 2018 r.) o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, który nie został wniesiony na urzędowym formularzu (k. 52 akt sądowych). Wobec powyższego wezwano skarżącego do nadesłania formularza PPF (k. 52, 55 i 56 akt sądowych). Dnia 19 lipca 2018 r. W. G. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 26 czerwca 2018 r. i zarazem przedłożył kolejny formularz PPF. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r. Sąd zmienił postanowienie z dnia 26 czerwca 2018 r. w części, w jakiej odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i w tym zakresie umorzył postępowania, a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd – zważając na to, że skarżący 19 lipca 2018 r. złożył nieumotywowany sprzeciw równocześnie z nowym wypełnionym formularzem PPF (k. 2-4 załącznika do akt sądowych) – uwzględnił okoliczności opisane w formularzu jako uzasadnienie sprzeciwu i rozważył je przy wydawaniu orzeczenia. Jednakże, mając na uwadze, że do akt sądowych złożono drugi formularz PPF (k. 52 akt sądowych), a w jego treści zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2018 r. umorzył postępowanie wywołane tym wnioskiem (k. 17 załącznika do akt sądowych). Referendarz wskazał, że zgodnie z art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") jeżeli rozpoznanie wniosku stało zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnosząc się do zaistniałych w sprawie okoliczności referendarz sądowy wyjaśnił, że w przypadku złożonego przez W. G. wniosku o ustanowienie adwokata należy uznać, że postępowanie w tym zakresie zostało już prawomocnie zakończone. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2018 r. odmówiono skarżącemu przyznania pełnomocnika z urzędu, co zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2018 r.. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w tym zakresie jest zbędne i podlega ono umorzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą Sądu jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu. W ocenie Sądu postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2018 r. jest w okolicznościach sprawy trafne. Wyjaśnić bowiem należy, że postanowienie to jest efektem niespójnych w sferze procesowej działań samego skarżącego. Sąd z całą stanowczością podkreśla – co zostało wyżej opisane – że W. G. 4 maja 2018 r. nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego do przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji, co spowodowało wydanie przez referendarza 26 czerwca 2018 r. postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z kolei, gdy otrzymał powyższe postanowienie wniósł od niego sprzeciw, którego ani słowem nie umotywował (k. 2 załącznika do akt sądowych). Zarazem jednak – wiedząc, że trwa dotychczasowa procedura ubiegania się przez niego o prawo pomocy (zapoczątkowana wnioskiem z dnia 3 marca 2018 r.) – skarżący złożył kolejny formularz PPF (k. 3-4 załącznika do akt sądowych). Ten ostatni dokument był i jest jedynym dokumentem, w którym sytuacja materialna i osobista W. G. została szerzej opisana. Mając na uwadze powyższe Sąd wydając postanowienie z dnia 14 sierpnia 2018 r. wprost stwierdził, że uwzględnił treści wynikające ze złożonego formularza PPF jako motywy sprzeciwu ("Uzasadnienie sprzeciwu przedstawił w formie ponownie złożonego formularza prawa pomocy PPF [...]). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że działanie W. G., który wystąpił równolegle z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, podczas gdy jego poprzednio wniosek nie został jeszcze prawomocnie załatwiony, spowodowało, iż wszelkie nowe podniesione przez niego okoliczności zostały uwzględnione przez Sąd wydający postanowienie z dnia 14 sierpnia 2018 r. Innymi słowy, Sąd w tym postanowieniu orzekł o całości żądania skarżącego i uwzględniając wszelką dotychczas zgłoszoną przez niego motywację. W powyższych okolicznościach postanowienie referendarza sądowego, w którym umorzył on postanowienie wywołane wnioskiem z dnia 21 czerwca 2018 r., uznać należy za trafne. Żądanie zawarte w tym wniosku, później ponowione i uzupełnione w treści formularza PPF z dnia 18 lipca 2018 r. (k. 3 załącznika do akt sądowych), zostało bowiem potraktowane jako element dotychczasowego wystąpienia o przyznanie prawa pomocy, które zostało prawomocnie zakończone postanowieniem sądu z dnia 14 sierpnia 2018 r. W tym stanie rzeczy należało uznać, że stało się zbędne kolejne rozpatrywanie żądania, którego treść w istocie została zgłoszona przed sądem w trakcie rozpatrywania poprzedniego żądania przyznania prawa pomocy. Jak wskazano, okoliczności podniesione przez W. G. w formularzu z dnia 18 lipca 2018 r. zostały uwzględnione przez Sąd w trakcie wydawania postanowienia z dnia 14 sierpnia 2018 r. Na marginesie Sąd zwraca uwagę skarżącemu, że powyższe nie zamyka drogi do ubiegania się przez niego o przyznanie prawa pomocy, jeżeli skarżący przedstawi nowe okoliczności za tym przemawiające. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ J. Szuma