II SA/Po 100/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 19 maja 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b i ust. 6-8 w zw. z art. 17 ust. 1 i 4 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a."), 1) uznał za nienależnie pobrane przez A. H. świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 17 września 2018 r. do dnia 30 listopada 2018 r.; 2) ustalił, że należność od A. H. z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w punkcie 1, wynosi [...] zł należności głównej plus odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone od tej kwoty do dnia spłaty - zgodnie z poniższym zestawieniem: 1. świadczenie pielęgnacyjne za wrzesień 2018 r. – kwota należności głównej [...] zł, odsetki należne od dnia 1 października 2018 r., 2. świadczenie pielęgnacyjne za październik 2018 r. – kwota należności głównej [...] zł, odsetki należne od dnia 1 listopada 2018 r., 3. świadczenie pielęgnacyjne za listopad 2018 r. – kwota należności głównej [...] zł, odsetki należne od dnia 1 grudnia 2018 r., 3) zobowiązał A. H. do zwrotu należności, o której mowa w punkcie 2, w tym odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych do dnia spłaty - na rachunek bankowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. . W odwołaniu z dnia 2 czerwca 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania prowadzonego w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 września 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W skardze z dnia 19 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 3 pkt 22 u.ś.r., art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazano. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zbędne stało się opisywanie w części historycznej motywów, którymi kierowały się organy przy wydawaniu rozstrzygnięć w sprawie, albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 32, art. 33 i art. 64 § 2 K.p.a., co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, bez dokonywania jej merytorycznej oceny. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że na mocy art. 32 K.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Jak przy tym wynika z art. 33 K.p.a., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (§ 3). Z powyższego wynika, że przepisy postępowania administracyjnego w art. 32 i 33 K.p.a. wskazują jedynie na to, że stronę może reprezentować inna osoba fizyczna, a pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie. Natomiast przepisy te nie określają zakresu tego pełnomocnictwa. Dlatego w tym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.; dalej: "K.p.c."), jako procedury najbardziej zbliżonej do procedury przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 88 § 1 K.p.c., pełnomocnictwo może być procesowe - bądź ogólne bądź do prowadzenia poszczególnych spraw albo do niektórych tylko czynności procesowych. Innymi słowy, pełnomocnik może być umocowany do udziału w jednej lub w kilku czynnościach, a może też mieć umocowanie do udziału w całym postępowaniu administracyjnym w sprawie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022). Dalej, dokument pełnomocnictwa (co odpowiednio należy odnieść do treści protokołu obejmującego czynność udzielenia pełnomocnictwa) powinien być sformułowany na tyle precyzyjnie, aby wynikało z niego, kto dokładnie, przez kogo i do jakich czynności (w jakim zakresie) został upoważniony. Innymi słowy, z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu, przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W pełnomocnictwie należy wskazać, czy obejmuje ono wszelkie czynności procesowe, czy też tylko niektóre z nich, a ponadto określić, czy dotyczy całego postępowania, czy też tylko określonego etapu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się przy tym, że nie można przy tym dowolnie interpretować zapisu pełnomocnictwa. Trzeba pamiętać, że to od mocodawcy zależy treść udzielonego pełnomocnictwa (w tym jego zakres) (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 451/10 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie odwołanie od decyzji organu i instancji zostało złożone w imieniu A. H. przez adwokata S. S.. Do odwołania zostało przy tym załączone pełnomocnictwo datowane na dzień 30 maja 2023 r., z którego wynika, że A. H. na podstawie art. 33 K.p.a. ustanowiła adwokata S. S. swoim pełnomocnikiem cyt. "do prowadzenia sprawy: A. H. w sprawie o uchylenie decyzji" (k. [...] akt adm. organu odwoławczego). Z treści tego pełnomocnictwa nie wynika, jakiego postępowania administracyjnego dotyczy to pełnomocnictwo (nie został wskazany jego numer) i w jakim przedmiocie jest ono prowadzone (uchylenia jakiej decyzji miałoby dotyczyć postępowanie), ani jaki organ prowadzi to postępowanie. Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się przy tym w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, a nie uchylenia decyzji. Sąd z urzędu posiada przy tym wiedzę, że w sprawie II SA/Po [...] ze skargi A. H. na decyzję w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zostało załączone do odwołania pełnomocnictwo z tą samą datą i o identycznej treści, co potwierdza jedynie brak precyzyjnego sformułowania zakresu pełnomocnictwa. W tej sytuacji obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było wezwanie pełnomocnika do wykazania umocowania do złożenia odwołania w imieniu skarżącej. Braki w zakresie wykazania pełnomocnictwa podlegają uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 K.p.a., bowiem są to braki formalne (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1587/16). Skutkiem nieuzupełnienia tych braków w wyznaczonym terminie jest stwierdzenie niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. z uwagi na wniesienie odwołanie przez osobę niemającą do tego legitymacji. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2023 r., nr [...], albowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 32, art. 33 i art. 64 § 2 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. O kosztach postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 8 lutego 2024 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.).