II SA/Po 1000/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2014 r. sprawy ze skargi "A" sp. k. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgromadzenia publicznego postanawia odrzucić skargę. /-/ W.Batorowicz Zaskarżoną przez "A" sp. k. (reprezentowaną przez radcę prawnego) decyzją z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda Wielkopolski – po rozpoznaniu odwołania organizatora zgromadzenia, tj. Związku B od decyzji Wójta Gminy T.[...] z dnia [...] 2014 r. znak [...] orzekającej o zakazie przeprowadzenia zgromadzenia w dniu [...]2014 r. w godz.: [...] w [...] przy ul.[...] – uchylił zaskarżoną decyzje w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem Wojewody brak jest w przedmiotowej sprawie przesłanek do wydania zakazu przeprowadzenia zgromadzenia, które nie zagraża realnie życiu i zdrowiu ludzi oraz nie może stanowić zagrożenia dla mienia znacznej wartości. W podstawie prawnej Wojewoda wskazał art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 2013 r., poz. 397). Zaskarżona decyzja została doręczona organizatorowi oraz organowi I instancji i skarżącej spółce. Natomiast decyzja organu I instancji została doręczona organizatorowi oraz skarżącej spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, bowiem skarżąca spółka nie ma legitymacji skargowej w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w myśl art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Natomiast zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Wymóg naruszenia interesu prawnego ma przy tym charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 389/06, LEX 290703). Taka konstrukcja interesu prawnego przesądza, że uprawnionym do wniesienia skargi jest tylko ten podmiot, którego sytuacja prawna uległa bezpośredniej zmianie na skutek władczych działań organów administracji państwowej, przy czym naruszenie powyższe musi mieć charakter zindywidualizowany i skonkretyzowany. Jedynie bezpośrednie naruszenie konkretnej normy prawnej może skutkować udzieleniem ochrony prawnej przez sąd administracyjny. Tym samym skarżący musi wykazać na czym polegało naruszenie prawa lub interesu prawnego, którego dopuściły się organy administracji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło zgłoszonego przez organizatora – Związek B zgromadzenia w dniu [...] 2014 r. w godz.: [...] w [...] przy ul. [...], przed bramą wjazdową na teren nieruchomości, na której swoją siedzibę ma zarząd spółki A. Zgodnie z art. 7 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach organizator zgromadzenia publicznego (rozumianego w świetle art. 1 ust. 2 tej ustawy, jako zgrupowanie co najmniej 15 osób, zwołane w celu wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska) zawiadamia organ gminy w taki sposób, aby wiadomość o zgromadzeniu dotarła nie później niż na 3 dni robocze, a najwcześniej 30 dni przed datą zgromadzenia. Formalne wymogi zawiadomienia określa przepis art. 7 ust. 2 tej ustawy. Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 powołanej ustawy organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego, jeżeli: jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych (pkt 1); odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach (pkt 2). Decyzję o zakazie zgromadzenia publicznego doręcza się organizatorowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zawiadomienia, nie później jednak niż na 24 godziny przed datą zgromadzenia. Jednocześnie kopię tej decyzji wraz z aktami sprawy otrzymuje wojewoda (art. 9 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach). Odwołanie wnosi się bezpośrednio do wojewody w terminie 24 godzin od otrzymania decyzji, o której mowa w ust. 1 (art. 9 ust. 2 powołanej ustawy). Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji (art. 9 ust. 3 przywołanej ustawy). Decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania organizatorowi doręcza się niezwłocznie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 9 ust. 5 tej ustawy). Skargi na decyzje w sprawach zgromadzeń wnosi się bezpośrednio do sądu administracyjnego w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji, a sąd wyznacza rozprawę nie później niż w terminie 7 dni od dnia wniesienia do niego skargi, chyba że zachodzą przeszkody formalne (art. 13 powołanej ustawy). Treść przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje, że adresatem rozstrzygnięcia opartego na przepisach omawianej ustawy, a zatem jedyną stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 9 ust. 1, 3 i 5 Prawa o zgromadzeniach pozostaje wyłącznie organizator zgromadzenia, a zatem ten podmiot, który jest wyłącznym adresatem decyzji o zakazie zgromadzenia publicznego i który może wnieść odwołanie, jak również jedynym podmiotem, któremu jako stornie, doręcza się zarówno decyzję organu I instancji, jak i decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania. Natomiast stanowisko społeczeństwa i innych podmiotów (które może przybrać np. charakter uwag i zastrzeżeń lub sprzeciwów) może być uwzględnione przez organ orzekający w przedmiocie zakazania zgromadzenia, jako element całokształtu okoliczności sprawy. W konsekwencji, w ocenie Sądu z samego faktu doręczenia skarżącej spółce tak decyzji organu I instancji, jak i wydanej w postępowaniu odwoławczym decyzji Wojewody Wielkopolskiego nie można wywodzić uprawnienia spółki, która nie jest organizatorem zgromadzenia publicznego, uprawnienia (legitymacji) do zaskarżenia decyzji Wojewody z dnia [...] września 2014 r. Wprawdzie w świetle art. 50 ust. 1 p.p.s.a. legitymacja skargowa nie jest wprost powiązana z uprzednim posiadaniem statusu strony postępowania administracyjnego, jednak w zasadzie zawsze wymaga wykazania posiadania interesu prawnego we wniesieniu skargi, a zatem co najmniej realnego zagrożenia naruszenia interesu prawnego rozumianego jako uprawnienia i obowiązki wynikające z przepisów prawa. Przede wszystkim jednak zobiektywizowane rozumienie legitymacji skargowej podmiotów innych niż Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka i organizacje społeczne, które wnoszą skargę w "cudzej sprawie", powoduje, że skarżący, o którym mowa w pierwszym członie przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a. musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może zatem dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", a charakter interesu prawnego powinien mieć w przeważającej większości spraw charakter materialnoprawny, jakkolwiek podstawą działań organów administracji publicznej mogą być także przepisy prawa procesowego oraz ustrojowego (por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, wyd. 4., komentarz do art. 50, nb. 6-7 i powołane tam orzecznictwo). Skarżąca spółka wprawdzie podniosła, że zorganizowanie zgromadzenia spowoduje "zablokowanie dróg przeciwpożarowych" oraz zablokowania drogi publicznej (powiatowej) oraz "rażące zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników skarżącego oraz ewentualnie innych osób", jak również że planowany sposób przeprowadzenia zgromadzenia około 1 000 osób spowoduje "zagrożenie dla mienia o wielkiej wartości", a także, że jest ono nielegalną akcją protestacyjną w światle przepisów dotyczących rozwiazywania sporów zbiorowych, jednak tego rodzaju hipotezy nie stanowią o wykazaniu naruszenia (rzeczywistego zagrożenia) interesu prawnego spółki we "własnej sprawie administracyjnej", bowiem sprawa, w której został wydany zaskarżony akt Wojewody Wielkopolskiego, jest sprawą administracyjną organizatora zgromadzenia publicznego, którym niewątpliwie spółka A nie jest. Dodać należy, że prognozowane przez skarżącą spółkę niebezpieczeństwa i szkody stanowią w swej istocie polemikę ze stanowiskiem organizatora oraz Wojewody Wielkopolskiego. Naprawienia ewentualnych szkód, gdyby takowe spółka faktycznie poniosła wskutek przeprowadzenia zgromadzenia, może zaś dochodzić według reżimu odpowiedzialności cywilnej. Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że analiza przepisów ustawy Prawo o zgromadzeniach z uwzględnieniem konstytucyjnie zagwarantowanej wolności zgromadzeń (art. 57 Konstytucji RP), w sposób oczywisty prowadzi do wniosku, że powołane przez skarżącą argumenty i okoliczności prawne nie stanowią źródła tego rodzaju uprawnienia, z którego spółka mógłby wywodzić interes prawny w zaskarżeniu decyzji wydajne w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego. Odpowiedzialność podmiotów organizujących zgromadzenie za jego przebieg i ewentualne skutki należy przede wszystkim do domeny regulowanej przepisami prawa cywilnego (w razie wyrządzenia szkody). W sytuacji ewidentnego braku legitymacji skargowej, bowiem skargę wniósł w niniejszej sprawie podmiot, który nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych w art. 50 § 1 p.p.s.a. uzasadnione jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a., nie zaś oddalenie skargi w wyroku (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005b r. sygn. akt OPS 1/04, ONSAiWSA 2005/4/62 i postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt II FSK 1337/06, LEX Polonica nr 2113851). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. /-/ Wiesława Batorowicz