II SA/Po 1006/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze sprzeciwu Burmistrza [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów. postanawia odrzucić sprzeciw. /-/ W. Batorowicz Pismem z dnia [...] października 2019r. Burmistrz [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] uchylającej decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2019 r. , nr [...] w sprawie nakazania posiadaczom odpadów zlegających na działce [...], poł. w [...] przy ul. [...] ich usuniecie w terminie do [...] listopada 2019 r. , a także w sprawie określenia sposobu usunięcia tych odpadów i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw Burmistrz [...] podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 i 2 i w zw. z art. 64b § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ) z uwagi na brak legitymacji skarżącego do wniesienia sprzeciwu w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z powołanym art. 50 w zw. z art. 64b § 1 ww. ustawy uprawnionym do wniesienia sprzeciwu jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1) Uprawnionym do wniesienia sprzeciwu jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia sprzeciwu (§ 2) . Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] maja 2003 r., sygn. akt OPS [...], pogląd, iż rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona – jako osoba prawna – stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on niejako bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Stanowisko to podtrzymane zostało także w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2016 r., sygn. akt I OPS [...], w której wskazano, że podstawową zasadą konstytucyjną, która określa sposób funkcjonowania administracji publicznej jest zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Zarówno postępowanie administracyjne, jak i postępowanie sądowoadministracyjne zostały oparte na tej zasadzie. Organy administracji, w tym organy samorządu terytorialnego, które rozstrzygają o prawach lub obowiązkach obywatela w drodze decyzji administracyjnej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Zatem w procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów, bo po prostu postępowania te nie dotyczą dochodzenia tych interesów. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniami, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w pierwszej instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przyjęcie takiego założenia podważałoby bowiem zaufanie do organów władzy publicznej. Stworzenie jednostkom samorządu terytorialnego prawnej możliwości dochodzenia swego interesu przed sądem administracyjnym przeciwko interesowi prawnemu obywatela, który był przedmiotem decyzji organu tej jednostki wydanej w pierwszej instancji naruszałoby standardy demokratycznego państwa prawnego. Pogląd ten zbieżny jest z tezami płynącymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08, dotyczącym uprawnienia gminy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu wyższej instancji wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) tej gminy. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. W powołanym wyroku Trybunał podkreślił, że wydając decyzje administracyjne rozstrzygające sprawy indywidualne, organy samorządu terytorialnego muszą bezwzględnie przestrzegać prawa i kierować się dobrem wspólnym, nie mogą natomiast wykorzystywać swoich kompetencji do realizacji własnych interesów faktycznych przeciwstawianych dobru wspólnemu. Trybunał stwierdził również, że przepisy art. 33 i art. 50 § 1 p.p.s.a. pozostawiają sądom administracyjnym "pewien margines swobody przy ustalaniu kręgu uczestników postępowania sądowoadministracyjnego oraz kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, luz decyzyjny pozostawiony przez ustawodawcę organom władzy sądowniczej umożliwia zapewnienie odpowiedniej ochrony sądowej rozmaitym podmiotom prawa w sytuacjach, które niejednokrotnie trudno byłoby z góry przewidzieć i może być wykorzystywany do zapewnienia realizacji wartości konstytucyjnych". Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Burmistrza [...] nie był legitymowany do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2019 r. uchylającej decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie usunięcia odpadów. W tej sprawie Burmistrzowi [...] powierzona została bowiem rola organu pierwszej instancji. Skoro zatem, w myśl wskazanych wyżej regulacji Burmistrz posiadał kompetencję do wydania decyzji administracyjnej, ochrona jego interesu prawnego na drodze postępowania sądowego podlega ograniczeniu (patrz. wyrok NSA z 10 października 2018 r. o sygn. II OSK 2464/18 – dostępny na . Marginalne zauważyć należy, iż organ ten nie wskazał interesu prawnego na podstawie, którego wniósł sprzeciw. Ze sprzeciwu jednoznacznie wynika, że jest on polemiką organu administracji pierwszej instancji z decyzją organu odwoławczego. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Burmistrz [...] nie ma w niniejszej sprawie uprawnienia do wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego. Sprzeciw podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 64b ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ W. Batorowicz