II SA/Po 1009/04
WyrokWSA w Poznaniu2006-01-27
Skład orzekający: Stanisław Małek, Barbara Drzazga, Małgorzata Górecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadacz zależny (dzierżawca) gruntów rolnych, który uzyskał od właścicieli tych gruntów oświadczenia o zrzeczeniu się dopłat bezpośrednich na jego rzecz, może ubiegać się o przyznanie tych płatności, jeśli sam nie jest faktycznym posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadzi produkcji rolnej?Ratio decidendi
Płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują posiadaczowi gospodarstwa rolnego, który jest producentem rolnym i faktycznie włada gruntami. Ustawa nie przewiduje możliwości zrzeczenia się dopłat na rzecz osób trzecich. Skoro skarżący nie był faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, a jedynie dzierżawcą, i nie prowadził osobiście produkcji rolnej, nie spełnił warunków do przyznania płatności.Stan faktyczny
Skarżący J.P. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, wskazując na minimalną powierzchnię gospodarstwa (1 ha) oraz fakt, że skarżący nie jest użytkownikiem gruntów, które są wydzierżawione. Skarżący w odwołaniu przedstawił oświadczenia dzierżawców o zrzeczeniu się dopłat na jego rzecz. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że ustawa nie przewiduje możliwości zrzeczenia się dopłat. Skarżący wniósł skargę do sądu, podnosząc naruszenie przepisów KPA i ustawy o płatnościach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2004r. Nr [...] Znak [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych o d d a l a s k a r g ę /-/ M. Górecka /-/ St. Małek /-/ B. Drzazga
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. P. z dnia [...] czerwca 2004r. o przyznanie płatności na rok 2004, odmówił przyznania płatności na rok 2004 z tytułu JPO.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że suma powierzchni działek rolnych podanych we wniosku jest mniejsza niż minimalna powierzchnia gospodarstwa uprawniająca do uzyskania płatności (1ha). Zdaniem organu wnioskodawca nie jest użytkownikiem gruntów wskazanych we wniosku, bowiem grunty są uprawiane przez dzierżawców. Od powyższej decyzji J. P. wniósł odwołanie. W odwołaniu skarżący przyznał, że zgłoszone przez niego we wniosku grunty o pow. [...] ha są wydzierżawione, ale dzierżawcy złożyli oświadczenia, że zrzekają się dopłat na rzecz skarżącego.
Do odwołania skarżący załączył kserokopię oświadczeń M.D., C.K., J.M. i J. C. o zrzeczenie się dopłat na rzecz skarżącego.
Organ odwoławczy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] października 2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych płatność przysługuje posiadaczowi gospodarstwa rolnego tj. producentowi rolnemu na będące faktycznie w jego posiadaniu (faktycznym władaniu) grunty rolne. Przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości zrzeczenia się dopłat bezpośrednich na rzecz osób trzecich. Skoro zatem J. P. nie był użytkownikiem objętych wnioskiem gruntów rolnych, to decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi J. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze skarżący podniósł takie same argumenty jak w odwołaniu, i wskazując na naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, iż wymienione we wniosku skarżącego działki nr [...], i [...] zostały przez niego wydzierżawione, a powierzchnia działek nr [...] i [...] nie spełniały łącznie warunku określonego w art. 2 ust. 2 przedmiotowej ustawy (mają łącznie powierzchnię mniejszą niż 1 ha).
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego twierdził, że organy naruszyły art. 7,12 i 10 kpa, bowiem nie wyjaśniły czy umowy dzierżawy są ważne i czy przy skarżącym pozostał obszar uprawniający go do dopłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Warunki i tryb udzielania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych producentom rolnym określa ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy płatności przysługują osobie fizycznej i osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego (zwanej w ustawie producentem rolnym) na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o pow. nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2). Płatności obejmują m. in. jednolitą płatność obszarową – JPO (art. 3 pkt 1).
Jak wynika zatem z wyżej powołanej ustawy, płatności przysługują osobie będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, która jednocześnie jest producentem rolnym.
Posiadanie jest instytucją prawa cywilnego i zostało uregulowane w art. 336 Kc i następne. Posiadanie według kodeksu cywilnego jest stanem faktycznym, który polega na faktycznym władztwie. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W niniejszej sprawie skarżący sam potwierdził fakt zawarcia umów dzierżawy gruntów rolnych należących do działek nr [...] i [...]. Załączył też oświadczenia dzierżawców, w tej sprawie. Powodem zawarcia umów był, wg twierdzeń skarżącego, jego stan zdrowia, uniemożliwiający samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego.
Niespornym było zatem, że skarżący w chwili składania wniosku oraz w chwili wydawania decyzji przez organy orzekające w sprawie nie prowadził osobiście gospodarstwa rolnego i nie był producentem rolnym na obszarze działek nr [...] i [...]. Trafnie więc organy uznały, że odnośnie tych działek nie spełnia on warunków określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.
Za poglądem, iż ustawodawca uzależnia przyznanie płatności od faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego (produkcji rolnej) w danym roku kalendarzowym przemawia też treść art. 4 ustawy, który w ust. 1 stanowi, iż gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i złoży w określonym terminie wniosek.
Wniosek skarżącego o przyznanie płatności obejmował także grunty rolne pod pozycją E i F – obejmujące działki [...] i [...], o łącznej powierzchni 0,74 ha. Te działki również nie kwalifikują się do objęcia płatnościami, bowiem nie spełniają kryterium powierzchniowego określonego w art. 2 ust. 2 ustawy. Wbrew twierdzeniu skarżącego kwestia powyższa była przedmiotem rozważań organów.
Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, a w toku postępowania organy nie naruszyły przepisów postępowania, które miałaby wpływać na treść decyzji i stąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.
/-/ M. Górecka /-/ St. Małek /-/ B. Drzazga
jw
Powołane przepisy
art. 3 ust. 1 ustawyart. 2 ust. 1 ustawyart. 3 ust. 3 ustawyart. 2 ust. 2art. 7art. 2 ust. 1art. 3 pkt 1art. 336 Kcart. 4 ustawyart. 2 ust. 2 ustawyart. 151 ustawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło