II SA/Po 1011/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości; oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...], Starosta K. na podstawie art. 47 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) orzekł na rzecz A. M., właścicielki działki nr [...], położonej przy ul. [...] w C., o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej działki nr [...], należącej do A. M., w celu wykonania prac dociepleniowych szczytu budynku mieszkalnego, stanowiącego własność wnioskodawcy, w terminie od dnia 20 maja 2013 r. do dnia 25 maja 2013 r. Organ określił przy tym szczegółowo granice i warunki korzystania z nieruchomości nr [...] poprzez (1) wyznaczenie pasa przy granicy z działką nr [...] o szerokości 1,20 m i długości ok. 17,70 m dla ustawienia rusztowań wzdłuż budynku mieszkalnego inwestora, (2) obowiązek zabezpieczenia nieruchomości skarżącej przed zabrudzeniem, uszkodzeniem i innymi szkodami, (3) zezwolenie na zajęcie w czasie montażu i demontażu rusztowań pasa o szerokości 2,20 m od granicy frontowej (od strony ul. [...]) i długości 17,70 m, licząc od początku budynku mieszkalnego na działce nr [...], (4) docieplenie ściany styropianem o grubości 6 cm i położenie masy utwardzającej na powierzchni 32,68 m2, co będzie stanowiło wypełnienie uskoku widocznego w ścianie, (5) położenie tynku szlachetnego na ścianie budynku mieszkalnego o powierzchni 125,52 m2 oraz (6) rozebranie rusztowania i doprowadzenie zajętego terenu do stanu poprzedniego. Organ zobowiązał zarazem inwestora, by ten po zakończeniu robót doprowadził teren nieruchomości A. M. do stanu pierwotnego, a ewentualne szkody powstałe w wyniku korzystania z tejże nieruchomości zostały naprawione zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. W uzasadnieniu Starosta K. wyjaśnił, że pismem z dnia 19 sierpnia 2009 r. A. M. zwróciła się do A. M. z prośbą o wyrażenie zgody na wejście na teren działki nr [...] w celu wykonania w okresie od dnia 14 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. prac polegających na (1) ociepleniu budynku wraz z położeniem masy utwardzającej na powierzchni 30 m2, (2) położeniu tynku szlachetnego na budynku mieszkalnym, (3) wykonaniu prac estetycznych związanych ze spoinowaniem parkanu oraz (4) wykonaniu prac porządkowych po demontażu pozbruku przy granicy nieruchomości. W odpowiedzi z dnia 31 sierpnia 2009 r. A. M. oświadczyła, że wejście na teren jej nieruchomości nie jest możliwe z uwagi na prowadzone roboty budowlano-remontowe, przewidziane do 2010 r. włącznie. Wobec tego w dniu 7 września 2009 r. A. M. zwróciła się z prośbą o zapewnienie możliwości wejścia na teren nieruchomości należącej do A. M. w celu ustawienia rusztowań i wykonania prac dociepleniowych w budynku mieszkalnym na działce nr [...] w okresie od dnia 28 września 2009 r. do dnia 2 października 2009 r. Zakres planowanych robót obejmował przy tym zgodnie z wnioskiem inwestora docieplenie wspomnianego budynku mieszkalnego styropianem o grubości 6 cm wraz z położeniem masy utwardzającej na powierzchni 30 m2 oraz tynku szlachetnego na całym budynku mieszkalnym. W dniu [...] września 2009 r. organ wydał pozytywną dla A. M. decyzję, która jednak została następnie uchylona w toku instancji przez decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2009 r., znak [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. W toku postępowania inwestor dokonał zmiany terminu realizacji planowanych prac, natomiast A. M. oświadczyła raz jeszcze, że nie zgadza się na wejście A. M. na teren jej posesji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak [...], Starosta K. orzekł o niezbędności wejścia na teren działki nr [...]. Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...]. Niemniej, następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2011 r. uchylona została zarówno wspomniana powyżej decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. W toku ponownego rozpoznawania sprawy A. M. przekazała informację o protokole granicznym z dnia 3 sierpnia 2001 r. oraz kopię pisma informującego o prowadzeniu postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do granicy pomiędzy działką nr [...] i [...]. W dniu 4 kwietnia 2012 r. A. M. oświadczyła natomiast, że prace budowlane zamierza realizować w okresie od dnia 20 do 25 maja 2013 r., dodając zarazem, że prace te będą dotyczyły (1) ocieplenia budynku wraz z położeniem masy utwardzającej na powierzchni 32,68 m2, (2) położenia tynku szlachetnego na budynku mieszkalnym o powierzchni 125,52 m2 oraz (3) ustawienia rusztowań na długości 17,70 mb i szerokości 1,20 m zgodnie z załączoną mapą sytuacją. Biorąc pod uwagę wytyczne zawarte w cytowanym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2011 r., organ rozważył kwestię, czy planowane prace nie zostały już wcześniej wykonane. W tej mierze Starosta K. uznał, że docieplenie, które zostało wykonane wcześniej, dotyczy prac przeprowadzonych po uprzednim uzyskaniu zgody, którą strony spisały między sobą w dniu 12 stycznia 2009 r. Obecny wniosek dotyczy natomiast kolejnego etapu prac w postaci uzupełnienia uskoku istniejącego w elewacji. Ponadto, podnoszona przez A. M. kwestia protokołu granicznego nie mogła być brana pod uwagę w toczącym się aktualnie postępowaniu. Z treści tego protokołu wynika, że budynek inwestora jest usytuowany w sposób umożliwiający docieplenie ściany obiektu styropianem o grubości 6 cm. W dniu 25 maja 2012 r. A. M. ponownie oświadczyła, że nie wyraża zgody na wejście na teren jej posesji. W tej sytuacji organ uznał, że zaistniały podstawy do zastosowania art. 47 powołanej ustawy – Prawo budowlane. Wejście na teren działki nr [...] jest bowiem konieczne w celu wykonania prac zewnętrznych na ścianie szczytowej budynku położonego na działce nr [...] ze względu na brak innej możliwości przeprowadzenia tych prac oraz brak porozumienia pomiędzy stronami. Pismem z dnia 15 lipca 2012 r. A. M. odwołała się od powyższej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazała, że kwestionowana przez nią decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. nie uwzględnia faktu, iż zgoda na wejście na teren działki nr [...] w celu wykonania termoizolacji została już przez nią udzielona w 2009 roku i dotyczyła całości wykonywanych prac, co zresztą własnoręcznie potwierdził inwestor na jednym z dokumentów załączonych do akt. Wymienione prace zostały przy tym już wykonane. Prace tynkarskie inwestor powinien natomiast zakończyć się w kwietniu 2009 r. zgodnie z ustaleniami ustnymi. Decyzją z dnia [...] września 2012 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, dodając zarazem, że w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2010 r. Sąd przesądził, że wykonanie przedmiotowych prac jest możliwe jedynie z pasa działki nr [...]. W wyroku tym wskazano ponadto, że strony nie osiągnęły porozumienia co do możliwości wejścia na nieruchomość A. M. Podczas ponownego rozpatrywania wniosku inwestora po wydaniu powyższego wyroku organ I instancji ustalił dokładny zakres robót budowlanych, który polega na dociepleniu części ściany szczytowej oraz otynkowaniu tejże ściany. Ocieplenie części budynku ma przy tym dotyczyć części jeszcze nieocieplanej. Na tle materiału zgromadzonego w aktach sprawy należy uznać, że inwestor nie uzyskał zgody właściciela działki nr [...] na wejście na teren tej posesji. W umowie zawartej w dniu 12 stycznia 2009 r. pomiędzy inwestorem i skarżącą mowa jest o wykonaniu termoizolacji tylko części budynku położonego na działce nr [...] tj. od wysokości pierwszego piętra. Aktualnie omawiane roboty budowlane nie zostały zatem objęte powołaną umową i stanowią w istocie kontynuację rozpoczętych wtedy prac. Wojewoda Wielkopolski ocenił, że organ I instancji szczegółowo opisał rodzaj i zakres zamierzonych prac oraz warunki korzystania z nieruchomości należącej do A. M. W konsekwencji spełnione zostały wszystkie wytyczne zawarte w cytowanym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2010 r. Na marginesie organ odwoławczy dodał, że kwestia związana z przebiegiem granicy pomiędzy działką nr [...] i [...] nie podlega rozpoznaniu w sprawie o wydanie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości sąsiedniej z art. 47 ustawy Prawo budowlane. Pismem z dnia 4 listopada 2012 r. A. M. zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając jej naruszenie (1) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez wyjaśnienie sprawy w sposób mało wnikliwy, polegający na zajęciu przez organ II instancji błędnego stanowisko co do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz (2) art. 47 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie narusza przepisów prawa. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że art. 47 ustawy Prawo budowlane musi być interpretowany w świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, jako ograniczenie prawa własności. Tymczasem działanie organu II instancji naruszyło właśnie pierwszy z tych przepisów. Ponadto skarżąca podniosła, że wyrażając w styczniu 2009 r. zgodę na wejście na teren swojej posesji postąpiła zgodnie z art. 47 ustawy Prawo budowlane. Inwestor, aprobując możliwość wejścia na teren działki nr [...], wykonał już prace, którymi był zainteresowany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z art. 145 § 1 powołanej ustawy – sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie oraz orzeka o ich uchyleniu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie trzeba zaznaczyć, że w rozpatrywanej sprawie został już wydany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2011 r., sygn. IV SA/Po 777/10 (k. 51-60 akt adm. organu I instancji). Należy zatem zauważyć, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu wiążą w danej sprawie nie tylko organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, lecz także sąd, w tym również skład rozpatrujący niniejszą skargę. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243 poz. 1623 z późn. zm.). Zgodnie z art. 47 powołanej ustawy jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor obowiązany jest przed rozpoczęciem robót uzyskać stosowną zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu albo uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. W razie nieuzgodnienia powyższych warunków właściwy organ – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku rozstrzyga, w drodze decyzji administracyjnej, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Odnosząc te uwagi do specyfiki niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskiem z dnia 3 września 2009 r. A. M. zwróciła się do Starosty K. o wyrażenie zgody na wejście na teren działki należącej do A. M. w celu ustawienia rusztowań i wykonania prac budowlanych na budynku mieszkalnym inwestora, które będą polegały na (1) dociepleniu budynku mieszkalnego styropianem grubości 6 cm z położeniem masy utwardzającej na powierzchni ok. 30 m2 oraz (2) położeniu tynku szlachetnego na całym budynku mieszkalnym (k. 14 akt adm. organu I instancji). Prace te miały być pierwotnie wykonane w okresie od dnia 28 września 2009 r. do dnia 2 października 2009 r. Następnie pismem z dnia 30 marca 2012 r. A. M. nieznacznie uściśliła powyższy wniosek, podnosząc, że zakres planowanych robót będzie obejmował (1) ocieplenie budynku wraz z położeniem masy utwardzającej na powierzchni 32,68 m2, (2) położenie tynku szlachetnego na budynku mieszkalnym o powierzchni 125,52 m2 oraz (3) ustawienie rusztowań na długości 17,70 mb i szerokości 1,20 m – zgodnie z załączoną mapą sytuacją (k. 72 akt adm. organu I instancji). Sąd w niniejszym składzie podziela w pełni stanowisko wyrażone w wyżej powołanym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2011 r., w świetle którego realizacja zamierzonych przez inwestorkę prac budowlanych jest praktycznie możliwa tylko od strony pasa działki sąsiedniej, należącej do A. M. Taki pogląd znajduje również swoje odzwierciedlenie w materialne dowodowym – mapa zasadnicza (k. 71 akt adm. organu I instancji), szkic graniczny (k. 69 akt adm. organu II instancji). Potwierdza go również dokumentacja fotograficzna, znajdująca się w aktach sprawy (k. 20, 67 akt adm. organu I instancji). Zarówno z powołanego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2011 r., jak i z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika zarazem, że strony nie osiągnęły porozumienia w przedmiocie wejścia inwestora na teren działki nr [...]. Konkluzję tę potwierdza odpowiedź A. M. z dnia 31 sierpnia 2009 r. na pismo A. M. z dnia 19 lipca 2009 r. (k. 12-13 akt adm. organu I instancji). Ponadto, skarżąca konsekwentnie w toku postępowania podkreślała, że nie zgadzała się na wykonanie zamierzonych prac – odwołanie z dnia 6 października 2009 r., pismo z dnia 19 października 2009 r., odwołanie z dnia 5 maja 2010 r. oraz pismo z dnia 16 marca 2010 r. (k. 17, 23, 32, 37-39 akt adm. organu I instancji). Jednocześnie trzeba zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym we wskazanym wyżej odwołaniu z dnia 5 maja 2010 r. oraz w piśmie z dnia 1 kwietnia 2012 r. (k. 70 akt adm. organu I instancji), planowane obecnie prace budowlane nie były już wcześniej zrealizowane. Wprawdzie w piśmie z dnia 12 stycznia 2009 r. strony zawarły uzgodnienie co do wejścia na teren działki nr [...], lecz porozumienie to dotyczyło inwestycji polegającej na dokonaniu izolacji termicznej budynku inwestora od pierwszego pietra w górę; grubość izolacji miała wynosić 5 cm (k. 68 akt adm. organu I instancji). Pomiędzy opisaną powyżej inwestycją a złożonym w niniejszej sprawie wnioskiem inwestora nie zachodzi zatem tożsamość przedmiotowa. Uwagi te znajdują zarazem swoje potwierdzenie także w załączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej (k. 20, 67 akt adm. organu I instancji). W tym miejscu trzeba podkreślić, że możliwość uzyskania zezwolenia na wejście na teren nieruchomości sąsiedniej – zarówno w drodze uzgodnienia stron, jak i w drodze decyzji administracyjnej – nie ma charakteru jednorazowego. O ile zostaną spełnione warunki opisane w art. 47 powołanej ustawy – Prawo budowlane, inwestor może wielokrotnie występować o uzyskanie takiego zezwolenia. Dlatego też fakt wyrażenia wcześniej zgody przez skarżącą na dokonanie ocieplenia części budynku mieszkalnego na działce nr [...] nie zamykał możliwości uzyskania przedmiotowego zezwolenia w odniesieniu do prac polegającej na ociepleniu pozostałej części tego budynku. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że wniosek A. M. o udzielenie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości należącej do skarżącej był usprawiedliwiony i zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ I instancji w sposób wystarczająco dokładny określił rodzaj i zakres zamierzonych robót budowlanych, precyzując zarazem stopień ingerencji w przysługujące A. M. prawo własności. W konsekwencji trzeba więc stwierdzić, że kontrolowane w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia spełniły wytyczne zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2011 sygn. IV SA/Po 777/10, a także przesłanki wymienione w art. 47 ustawy Prawo budowlane. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca Starosty K. odpowiadaja prawu, a skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).