II SA/Po 1019/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009r. sprawy ze skargi M. i A. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu P. z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu wpisu, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka Pismem z dnia (....) stycznia 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował M. i A. R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności budowy wiaty stalowej w granicy należącej do nich działki położonej w P. przy ul. (...), nr ewidencyjny (...). Równocześnie organ poinformował o zamiarze przeprowadzenia oględzin przedmiotowej działki. W dniu (...) stycznia 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla przeprowadził oględziny robót budowlanych na nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), nr ewidencyjny (...). Wnioski z przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole nr (...). Podczas oględzin stwierdzono, iż na przedmiotowej działce inwestorzy – M. i A. R., zrealizowali bez pozwolenia na budowę wiatę o konstrukcji stalowej, o wymiarach 8.50 na 2.90 m, z dachem drewnianym krytym papą. Postanowieniem z dnia (...) marca 2005 r., nr (...), wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy wiacie na działce nr ewidencyjny (...) przy ul. (...) w P. oraz zobowiązał inwestorów, M. i A. R., do przedłożenia w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia: 1. zaświadczenie burmistrza o zgodności przedmiotowej budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. 2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, i innymi pozwoleniami wymaganymi na podstawie przepisów szczególnych oraz zaświadczeniem potwierdzające przynależność autora projektu do właściwej izby samorządu zawodowego, 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia (...) kwietnia 2005 r. Urząd Miejski w P. poinformował M. i A. R., że do dnia 31 grudnia 2003 r. na terenie miasta obejmującym rejon ulicy (...) obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwała Miejskiej Rady Narodowej. nr V/32/89 z 04 marca 1989 r., który nie zawierał jednakże ustaleń precyzujących lokalizację tego typu obiektów. W momencie wystawienia pisma dla tego terenu nie obowiązywał żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z dnia (...) lipca 2005 r., nr (...), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 1 oraz 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał inwestorom – M. i A. R., rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia na budowę wiaty o konstrukcji stalowej, z dachem drewnianym krytym papą, o wymiarach 8.50 na 2.90 m, zlokalizowanej w P. przy ul. (...). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż nie zrealizowanie, w zakreślonym terminie, obowiązków wskazanych w postanowieniu z dnia (...) marca 2005 r. uzasadniło wydanie decyzjo o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i A. R. wskazując, że wbrew twierdzeniom organu I instancji doręczyli oni w zakreślonym terminie zaświadczenie Burmistrza Miasta P. Wątpliwości, czy przedstawione zaświadczenie było wystarczające winno być, zdaniem wnoszących odwołanie, wyjaśnione przed wydaniem decyzji. Ponadto skarżący zostali pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ nie odniósł się również do prowadzonej procedury planistycznej w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego i nie rozważył możliwości zawieszenia postępowania do czas uchwalenia planu. Decyzją z dnia (...) września 2005 r., nr (...), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W opinii organu II instancji pismo z dnia (...) kwietnia 2005 r. nie mogło zostać uznane za zaświadczenie o zgodności inwestycji z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Podkreślono również, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru, skarżący zostali poinformowani, zawiadomieniem z dnia (...) czerwca 2005 r., doręczonym w dniu (...) czerwca 2005 r., o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Tym samym, wobec nie wypełnienia treści postanowienia z dnia (...) marca 2005 r. organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o nakazie rozbiórki. Skargę na powyższą decyzję wnieśli w dniu (...) października 2005 r. M. i A/ R. wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając skargę wskazano, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na podstawie anonimowej informacji złożonej w dniu (...) grudnia 2004 r. przesłanej drogą elektroniczną bez jakiegokolwiek podpisu. Pomimo to organ I instancji potraktował powyższą informację jako wniosek konkretnych osób i zaliczył ich do stron postępowania, pomijają jednocześnie Urząd Miasta. Naruszono tym samym przepisy procedury. Wskazano również, że w decyzji z dnia (...) lipca 2005 r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wadliwie do wymiarów wiaty zaliczono fragment konstrukcji dachowej budynku garażowego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze względu na zarzuty w niej podniesione. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji były przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W myśl przepisu ustępu pierwszego tegoż artykułu, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten odwołuje się jednak do ustępu drugiego art. 48, w którym uregulowano dopuszczalność legalizacji obiektu budowlanego wykonanego w warunkach samowoli budowlanej. Ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w ustępie 2 art. 48 wskazanej ustawy, ustanowił więc priorytet procedury legalizacyjnej nad nakazem rozbiórki. W przedmiotowej sprawie w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane była zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego konsekwencją był obowiązek przedstawienia przez inwestora zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nałożył, postanowieniem z dnia (...) marca 2005 r., na skarżących obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów, w tym zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynikał obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania" prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Niespełnienie przez skarżącego w wyznaczonym przez organ terminie nałożonych obowiązków skutkowało orzeczeniem nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego, Sąd zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz.U. z 2007 Nr 247, poz.1844), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego możliwe jest uzyskanie ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej w toku trwającego postępowania legalizacyjnego z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Prawidłowe wezwanie skierowane do inwestora (właściciela obiektu) w trybie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane powinno więc dotyczyć przedstawienia – w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją ma skutek ex tunc (skutkuje z mocą wsteczną) i zgodnie z art. 145a kpa jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Oparcie rozstrzygnięcia decyzji o przepis, którego sprzeczność z Konstytucją następnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podkreślić należy, iż dla zastosowania tego ostatniego przepisu nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 145a § 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w paragrafie pierwszym tego przepisu następuje tylko na żądanie strony (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. II OSK 496/2005 wydany w analogicznej sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Sąd zwraca uwagę, iż organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 ustawy Prawo budowlane, wobec ustalenia rozpoczęcia realizacji przedmiotowej inwestycji bez posiadania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak bowiem wynika z treści 82 powyższej ustawy do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów. Tym samym właściwy miejscowo organ nadzoru budowlanego miał obowiązek prowadzić postępowanie przewidziane w art. 48 ustawy Prawo budowlane, niezależnie od sposobu w jakim dowiedział się o samowoli budowlanej. Natomiast zgodnie z art. 84 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego są obowiązane do bezzwłocznego przesyłania organom administracji architektoniczno-budowlanej kopii decyzji i postanowień wynikających z przepisów prawa budowlanego. Tym samym nie są one obowiązane do przekazywania kopii decyzji organom samorządów terytorialnego, w tym wójtom, burmistrzom i prezydentom. Sąd podkreśla również, iż wymiary wiaty ustalone przez organ nadzoru budowlanego w trakcie oględzin w dniu (...) stycznia 2005 r. nie były kwestionowane przez skarżących ani w toku postępowania przed organem I instancji, ani w treści odwołania, czy w toku postępowania odwoławczego. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia (...) lipca 2005 r. wydane zostały z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wymienione wyżej decyzje należało więc uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w szczególności nałożyć na skarżących obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 25 lipca 2005 r. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wymienionej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka