II SA/Po 1031/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2012r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. K. i Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] maja 2011r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia zwolnić D. K. i Ł. K. od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący D. K. i Ł. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 40 i nast. akt sąd.). W uzasadnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca wskazała, że jest wdową, samotnie wychowującą syna, który uczy się w Uzupełniającym Liceum Ogólnokształcącym. Sama ponosi koszty utrzymania i wychowania syna. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jedynym źródłem dochodu jest renta rodzinna na syna Ł. w wysokości 706,29 zł miesięcznie. Wskazała, że syn choruje na epilepsję oraz syndrom [...] i wymaga całodobowej opieki, dlatego skarżąca nie może podjąć pracy. Nadto skarżąca oświadczyła, że posiada nieruchomości rolne, których nie uprawia i nie dostaje żadnych dopłat. Nie może ich także sprzedać, gdyż na mocy postanowienia sądu obciążane są hipoteką przymusową. Wnioskodawcy wskazali, że renta, z której się utrzymują, nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ma zaległości w opłacie czynszu i nie stać jej na zapłacenie wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł. Nadto oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni 86,85 m², nieruchomość rolną o powierzchni 9 ha. Skarżący natomiast posiada nieruchomość rolną po zmarłym ojcu o powierzchni 4 ha. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżących, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwania skarżący podali, że utrzymują się ze stałego świadczenia z tytułu renty rodzinnej po zmarłym ojcu Ł. K. w wysokości 630 zł netto miesięcznie. Skarżąca niepotrzebne przedmioty wyprzedaje na allegro i uzyskuje z tego 100 zł - 200 zł, ale nie jest to stały dochód. Nadto korzysta z doraźnej pomocy ze strony rodziny. Na nieruchomości rolnej nie jest prowadzona żadna działalność rolnicza, ani gospodarcza. Nie otrzymuje dopłat, bo ziemia jest nieuprawiana. Nie może także jej wydzierżawić, gdyż nie ma chętnych. Skarżąca sama nie może jej uprawiać, bo nie ma maszyn rolniczych. Skarżąca wskazała, że nie może ziemi też sprzedać, gdyż jest ona obciążona hipoteką przymusową. Nie ma więc z tego tytułu żadnych dochodów. Skarżąca podała, że nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż odmówiono jej wsparcia. Skarżąca oświadczyła, że tylko ona posiada rachunek bankowy, na którym znajduje się kwota w wysokości 2,77 zł., nie posiadają żadnych lokat terminowych. Oświadczyli, że nie posiadają samochodu. Skarżąca oszacowała swoje koszty utrzymania na kwotę 1.200 zł – 1.300 zł miesięcznie, na które składa się czynsz, prąd, woda, telefon. Do tego doliczyć należy koszty jedzenia – 400 zł. i środków czystości 100 zł miesięcznie. Dodatkowe koszty generują wydatki na leki i leczenie syna w związku z jego wrodzoną chorobą (około 30 zł leki, dojazdy do lekarzy, badania EEG i rezonans). Skarżąca wskazała, że przeciwko niej toczą się postępowania egzekucyjne (2.820 zł), do sądu skierowano kolejne pozwy o zapłatę na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej. Na potwierdzenie powyższych oświadczeń skarżąca przedłożyła kserokopie dokumentów źródłowych w postaci: faktury za prąd, upomnienia za brak wpłaty należności za prąd, faktury za usługi RTV, Internet i telefon, wezwanie z PZU w sprawie niezapłaconej składki z tytułu ubezpieczenia, nakazy zapłaty na kwotę 3.575 zł i 5.169,42 zł oraz koszty postępowania na kwotę 642 zł i 1.279,50 zł, zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na kwotę 2.402,27 zł, wezwanie do zapłaty za gaz, rachunki do zapłaty za czynsz i ogrzewanie, zapłacony rachunek za prąd oraz z apteki. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania strony i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 §3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy aktualnie nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżących zawarte na formularzach o prawo pomocy oraz w uzupełnieniu uzasadnia ocenę, że nie są w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na najniższe nawet koszty sądowe. Wnioskodawcy utrzymują się bowiem ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego oraz dodatkowych doraźnych kwot ze sprzedaży przedmiotów, czy pomocy osób trzecich. Doświadczenie życiowe wskazuje, że wysokość tego dochodu nie pozwala nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb koniecznego utrzymania. Nadto wydatki w tym zakresie są zwiększone z uwagi na stan zdrowia wnioskodawcy, który wymaga leczenia i stałego przyjmowania leków. Skarżący mają więc zaległości w bieżących płatnościach za mieszkanie, prąd, gaz. Toczą się przeciwko skarżącym postępowania egzekucyjne oraz wystawiane są kolejne nakazy zapłaty za zaległości w płatnościach czynszowych za mieszkanie. Z uwagi na stan zdrowia syna skarżąca nie ma możliwości podjęcia pracy i uzyskania dodatkowego dochodu. Mieszkanie, którym dysponują wykorzystują na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Nie mają także obiektywnych możliwości czerpania dochodu z posiadanych nieruchomości rolnych. Z jednej strony jest on obciążony hipoteką przymusowa, co utrudnia jego sprzedaż, z drugiej strony nie ma chętnych na przejęcie go w dzierżawę. Skarżąca, z uwagi na ograniczone możliwości zarobkowania nie może prowadzić na nim działalności rolniczej. Nadto według oświadczenia strażacy nie posiadają żadnych oszczędności, lokat terminowych oraz innych źródeł dochodu. Wobec powyższego przyjąć należy, że wnioskodawcy nie dysponują wolnymi środkami, które mogliby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych, chociażby w części. Zauważyć należy, że sprzedaż nieruchomości, która zainicjowała postępowanie w niniejszej sprawie nastąpiła w 2005r. i 2006r., przyjąć więc można, że skarżący nie dysponują już środkami uzyskanymi z ich sprzedaży. Tym bardziej, że mają zaległości w koniecznych płatnościach. Wobec powyższego, poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżących, co w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i zwolnić wnioskodawców od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z powyższych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska