II SA/Po 1037/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. C. i A. C. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia ... 2014 r. Nr ... w przedmiocie wymeldowania; oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia ...2014 r. nr ... Wojewoda Wielkopolski, po rozP. odwołania M. C. i A. C. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia ... 2014 r. nr ... o wymeldowaniu A. C. i M. C. z pobytu stałego w lokalu nr ... na os. P. ... w P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na żądanie ówczesnego właściciela lokalu T. G., który poinformował organ, że w lokalu tym nikt nie mieszka od kilku miesięcy. Załączył przy tym kopię postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział II Cywilny z ... 2011 r. sygn. akt ... o przysądzeniu T. G. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr ... na os. P. ... w P. oraz kopię protokołu sporządzonego przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym P. nr ... na okoliczność zajęcia tego lokalu ...2014 r. i wydania go T. G. pod nieobecność dłużnika A. C.. Po przeprowadzenia postępowania administracyjnego Prezydent Miasta P. decyzją z dnia ... 2014 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: u.e.l.d.o. orzekł o wymeldowaniu M. C. i A. C. z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśniono, iż wyczerpane zostały przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., a mianowicie opuszczenie miejsca stałego pobytu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, uzasadniające podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że A. C. i M. C. opuścili lokal nr ... na os. P. ... w P. bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Fakt ten został potwierdzony w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym, na podstawie: - wniosku T. G. informującego, że w przedmiotowym lokalu od kilku miesięcy nikt nie mieszka, - zeznań A. C. z ... marca 2014 r. potwierdzających, że opuściła ona ów lokal w dniu 18 lutego 2014 r. przed przybyciem komornika sądowego, zabierając swe rzeczy osobiste, - zeznań M. C. z ... marca 2014 r. potwierdzających, że opuścił on wraz z matką ów lokal w dniu 18 lutego 2014 r. przed przybyciem komornika sądowego, zabierając swe rzeczy osobiste i przekazując w dniu ...2014 r. klucze do mieszkania komornikowi sądowemu, - zeznań T. G. z ... marca 2014 r. potwierdzających, że M. C. i A. C. nie mieszkają w przedmiotowym lokalu, a w dniu ...2014 r. przejął on od komornika sądowego ów lokal, który był pusty, a obecnie jest niezamieszkały, - zeznań K. S.z 11 kwietnia 2014 r. informującego, że M. C. i A. C. nie mieszkają w przedmiotowym lokalu, opuszczając go 18 lutego 2014 r. przed przybyciem komornika, - zeznań R. S.z 11 kwietnia 2014 r. potwierdzającego, że M. C. i A. C. dobrowolnie opuścili przedmiotowym lokal ok. ...2014 r., - pisma E. W.z 14 kwietnia 2014 r. potwierdzającego, że M. C. i A. C. wyprowadzili się z przedmiotowego lokalu na początku 2014 r., - protokołu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P.nr ... z dnia ...2014 r. o zajęciu przedmiotowego lokalu mieszkalnego i wydania go T. G. oraz wyroku Sądu Rejonowego P. w P. Wydział I Cywilny z dnia ...2012 r. sygn. akt ... o eksmisji M. C. z przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy stwierdził, że opuszczenie lokalu mieszkalnego w sposób stały wskutek wykonania wyroku orzekającego opróżnienie i wydanie nieruchomości, podobnie jak w przypadku eksmisji, jest również opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu przez zainteresowanych jest aktem równoznacznym z ustaniem ich pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o. Jeśli bowiem po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. Również fakt wadliwości prawnej dokonanej eksmisji nie może stanowić skutecznego zarzutu w niniejszym postępowaniu. Wojewoda podkreślił, że ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca stałego pobytu jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynikał ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa, co miało miejsce w stanie faktycznym sprawy. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może bowiem być uznane za działanie nielegalne. Istotą postępowania w sprawie wymeldowania osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby. Wojewoda wskazał również, że art. 10 ust. 2 u.e.l.d.o. stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Obowiązek meldunkowy rozumiany jest zatem obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, a zameldowanie w lokalu ma potwierdzać istniejący stan faktyczny i winno oznaczać zamieszkiwanie w nim z zamiarem stałego przebywania i koncentrację w tym lokalu całokształtu spraw życiowych, osobistych i majątkowych interesów. Przeprowadzone postępowanie wykazało zaś, że lokal ten nie jest obecnie centrum życia A. C. i M. C.. M. C. i A. C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego. Podnieśli, iż brak było podstaw do pominięcia aktu notarialnego ... z dnia ... 2010 r., który powinien być kluczowym dowodem w sprawie, a z którego wynika, że M. C. ma prawo do przedmiotowej nieruchomości a A. C. do dożywotniego i nieodpłatnego użytkowania jej. Zaznaczyli, że powołany akt notarialny nie został unieważniony i obowiązuje nadal. Ponadto wskazali, że nie jest prawdą, że nie przebywają w przedmiotowej nieruchomości i by dobrowolnie go opuścili. Ich zdaniem zostali niezgodnie z prawem zmuszeniu do opuszczenia lokalu wskutek popełnienia przestępstwa. W związku z powyższym, zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto organ odwoławczy nie zapoznał się ze sprawą, ze zgromadzonymi dokumentami i dowodami w sprawie. W odpowiedzi Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. ...02.270) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Zgodnie z treścią powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło, iż - w zasadzie - wymeldowanie uzasadnia opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, iż Sąd Rejonowy P. Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia ...2012 r. sygn. akt ... nakazał M. C. opuszczenie, opróżnienie i wydanie T. G. lokalu mieszkalnego nr ... położonego w P. na Os. P. .... Ponadto ustalono, iż wcześniej w dniu ... 2011r. Sąd Rejonowy P. w P. Wydział II Cywilny wydał postanowienie, którym przysądził spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu na rzecz T. G. za cenę nabycia w kwocie 207.340 zł, która została zapłacona przez nabywcę gotówką (sygn.. akt ...). Z akt sprawy wynika też, że postanowieniem z dnia ... 2011 r. sygn. akt ... ten sam Sąd nadał klauzulę wykonalności prawomocnemu postanowieniu z dnia ... 2011 r. sygn. .... Z powyższych orzeczeń sądowych wynika, że na dzień wydania decyzji przez organy orzekające, a także na dzień opuszczenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez A. C.i M. C. (tj. 18 lutego 2014 r.) nie przysługiwało im prawo do tegoż lokalu. Co więcej powołany wyrok Sądu Rejonowego P. nakazywał im opuszczenie, opróżnienie i wydanie lokalu T. G.. Prawidłowo w ocenie Sądu, organy orzekające nie wzięły pod uwagę okoliczności, iż umową darowizny z dnia ... 2010 r. zawartą w formie aktu notarialnego rep. ... A. C. darowała swojemu synowi M. C. spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w zamian za ustanowienie na rzecz A. C. dożywotniego i nieodpłatnego prawa użytkowania tegoż lokalu mieszkalnego. Trzeba bowiem zważyć, iż z powołanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego P. w P. wynika, że w dniu 6 stycznia 2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym P. w P. w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela P. Spółdzielni Mieszkaniowej "..." w P. przeciwko dłużnikowi A. C., wszczął egzekucję ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr ... położonego w P. na os. P. .... Z uwagi zaś na fakt, że rozporządzenie lokalem mieszkalnym przez dłużnika A. C. na rzecz jej syna M. C. (akt notarialny z ...r.) nastąpiło po zajęciu powyższego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego "(wszczęcie egzekucji w styczniu 2009 r.) darowizna ta nie miała wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne. Sąd wskazał, że właściciel zajętej nieruchomości wprawdzie może po jej zajęciu skutecznie zbyć służące mu prawo (czynność prawna rozporządzająca będzie ważna), jednak na potrzeby dalszych losów postępowania egzekucyjnego przyjmuje się swoistą fikcję, iż do rozporządzenia nieruchomością nie doszło. Osiągnięcie w wyniku rozporządzenia skutku w sferze prawa rzeczowego nie stanowi przeszkody do kontynuowania postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Wierzyciel, na którego rzecz nieruchomość została zajęta, może zaspokoić się ze sprzedanej nieruchomości tak, jakby nieruchomość ta nadal należała do majątku jego dłużnika, bez względu na zmianę właściciela. W rezultacie, a skutek wyroku z dnia ...2012 r. w dniu 18 lutego 2014r. A. C. i M. C. opuścili dobrowolnie przedmiotowy lokal, wraz z należącymi do nich rzeczami osobistymi. Okoliczność ta jest bezsporna, została bowiem potwierdzona zarówno przez samych skarżących, jak również przez T. G., świadków K. S., R. S., E. W., jak również znajduje wyraz w protokole Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. nr ... z dnia ...2014 r. o zajęciu przedmiotowego lokalu. Bez znaczenia dla uznania, że doszło do ziszczenia się przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest wskazywany przez M. C. fakt, iż opuszczenie przez niego i jego matkę w dniu 18 lutego 2014 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego spowodowane było jedynie chęcią uniknięcia zastosowania wobec nich przymusu ze strony komornika sądowego. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, iż brak cechy dobrowolności opuszczenia lokalu nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2013 r., III SA/Łd 253/13, Lex nr 1437656). Innymi słowy na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne. Tym samym również, opuszczenie lokalu mieszkalnego dzień przed wyznaczonymi zgodnymi z wyrokiem sądu powszechnego czynnościami komornika sądowego, które miały spowodować opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego przez skarżących, należało uznać odpowiadające opuszczeniu lokalu mieszkalnego w znaczeniu określonym w art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Trafnie stwierdził organ odwoławczy, iż bez znaczenia jest zamiar powrotu skarżących do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, albowiem realizacja tego zamiaru jest niewykonalna ze względu na treść powołanego wyżej prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego P. w P. z dnia ...2012r. Tym samym nie można twierdzić, że lokal ten stanowi nadal centrum życia A. C. i M. C.. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, iż bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostały twierdzenia skarżących o jakoby trwających postępowaniach wyjaśniających w Prokuraturze i Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, zważywszy na treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.), zgodnie z którą orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.