II SA/Po 1037/15

Dnia 20 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2015 roku Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z [...] września 2015r., znak: [...] Prezydent [...] na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., obecnie t.j. Dz.U.2016.23.), powoływanej dalej jako kpa oraz art. 35 w zw. z art. 31 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. 2015.388), powoływanej dalej jako u.e.l. orzekł o wymeldowaniu M. K. (dalej jako Skarżący) z pobytu stałego w [...]. W uzasadnieniu organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpił [...], w którego zasobach mieszkanie przy ul. [...] się znajduje. Tytułem prawnym do tego lokalu dysponowała matka Skarżącego, która zmarła [...] 2011r. Po jej śmierci Skarżący podjął starania o wstąpienie w stosunek najmu jednak wobec faktycznego niezamieszkiwania w tym lokalu otrzymał decyzję negatywną. Skarżący nie zamieszkuje w w/w lokalu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Okoliczności te wg organu skutkowały wszczęciem postępowania z urzędu. W toku postępowania organ ustalił, że Skarżący w mieszkaniu nie zamieszkuje od dawna (przynajmniej od 2013r.), trzyma w nim swoje rzeczy, których na co dzień nie używa, nie chce się wymeldować i oddać kluczy. Lokal pozbawiony jest dostępu do prądu, gazu i wody. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] orzeczono eksmisję Skarżącego z przedmiotowego lokalu. Skarżący faktycznie zamieszkuje w [...], gdzie ma trwale zorganizowane życie osobiste i zawodowe. W ocenie organu opuszczenie przez Skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. [...] ma charakter trwały, o czym świadczy ustanowienie centrum życiowego w innym miejscu. Z uwagi na fakt, że Skarżący nie dopełnił obowiązku wymeldowania z art. 33 u.e.l. na podstawie art. 35 tej ustawy organ z urzędu wydał decyzję o wymeldowaniu. Odwołanie od tej decyzji wniósł M. K. nie zgadzając się z jej treścią. Podał, że zamieszkiwał z mamą do dnia jej śmierci, opiekował się nią w chorobie, wobec powyższego ma prawo ubiegać się o wstąpienie w stosunek najmu tego mieszkania na podstawie art. 691 kc. Odwołanie nie zostało przez Skarżącego podpisane. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015r. Nr [...] Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 35 u.e.l. jedyną przesłanką decydującą o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie ma mieć charakter dobrowolny i trwały. W ocenie organu taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Orzeczona wyrokiem sądu [...] eksmisja z przedmiotowego mieszkania stała się wykonalna [...] kwietnia 2013r. Z akt sprawy nie wynika, by wyrok wykonano w trybie egzekucyjnym. Został on wykonany dobrowolnie przez Skarżącego, który w mieszkaniu nie zamieszkuje a pojawia się w nim sporadycznie, by odebrać korespondencję. Skarżący od 2012r. nie ponosi kosztów utrzymania lokalu, gdyż uniemożliwiono mu wstąpienie w stosunek najmu. Lokal pozbawiony został dostępu do prądu, wody i gazu. W przedmiotowym lokalu Skarżący nie przebywa. Z tych względów decyzja o wymeldowaniu jest zasadna i zgodna z prawem. Organ podał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności są przepisami porządkowymi i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, jak choćby wejścia w stosunek najmu lokalu na podstawie art. 691 k.c., co podnosił Skarżący w odwołaniu. Od w/w decyzji skargę w terminie i formie prawem wymaganej złożył M. K. Wnosił o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podał, że pojawiły się nowe dowody w postaci zeznań mieszkańców budynku [...], którzy potwierdzili fakt jego zamieszkania w lokalu podczas choroby i w następstwie śmierci jego mamy. Odnosząc się do wyroku Sądu Rejonowego [...] orzekającego eksmisję z przedmiotowego lokalu Skarżący wyjaśnił przyczyny nie stawienia się z uwagi na stan zdrowia na rozprawie i podał, że wniósł sprzeciw od tego wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podał, że Skarżący nie wnioskował w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o przesłuchanie dodatkowych świadków. Zakończyło się ono decyzją ostateczną organu z [...] października 2015r. Wyrok Sądu Rejonowego [...] w sprawie eksmisji Skarżącego ze spornego lokalu stał się prawomocny i wykonalny z dniem 16 kwietnia 2013r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. organ II instancji podał, że na skutek niedopatrzenia nie wyzwał Skarżącego do podpisania odwołania ani nie uzupełnił tego podpisu przed wydaniem decyzji II instancji (k. 50). Na rozprawie dnia 20 maja 2016r. Skarżący podał, że w przedmiotowym mieszkaniu nie mieszka od śmierci swojej matki. Wyprowadził się z tego lokalu, bo miasto odłączyło wszystkie media i nie dało się w nim mieszkać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r, poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego z [...] października 2015r. podlega uchyleniu, wydana została bowiem przedwcześnie z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że warunkiem rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji jest wniesienie go przez stronę postępowania w ustawowo określonym terminie. Nadto, w tzw. postępowaniu wstępnym, organ odwoławczy do którego wpłynęło odwołanie, zobowiązany jest do zbadania także kwestii, czy odwołanie spełnia wszystkie formalne wymagania, określone przez przepisy prawa. Z art. 128 kpa wynika, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, niemniej jednak zauważyć należy, iż wobec faktu, że odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 kpa winno ono zawierać pewne niezbędne elementy. Wymagania formalne podania (odwołania, zażalenia, żądania, wyjaśnienia) określa przepis art. 63 §. 2 i 3 kpa. Stosownie do pierwszego ze wskazanych przepisów, podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei, § 3 art. 63 kpa wskazuje, iż podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Z powyższego przepisu wynika więc, że podpis jest niezbędnym elementem każdego podania wnoszonego do organu administracji publicznej. Jeżeli natomiast wniesione przez stronę odwołanie od decyzji organu I instancji nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, w tym podpisu, wówczas organ odwoławczy zobowiązany jest wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 kpa.). Z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy (k. 4 5 akt organu odwoławczego) wynika, że odwołanie [...] nie zawierało podpisu wnoszącego to pismo. Z pisma organu II instancji z [...] kwietnia 2016r. (k. 50 akt sądowych) wynika, że organ na skutek niedopatrzenia nie wzywał skarżącego do podpisania odwołania ani nie uzupełnił tego podpisu przed wydaniem decyzji. Brak podpisu pod odwołaniem stanowi brak formalny tego pisma, który uniemożliwia nadanie temu środkowi prawnemu dalszego biegu. Usunięcie zaś wskazanej przeszkody w rozpoznaniu odwołania powinno nastąpić poprzez wezwanie wnoszącego odwołanie, w trybie art. 64 § 2 kpa do podpisania odwołania, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W kontrolowanej sprawie Wojewoda Wielkopolski nie wezwał skarżącego do usunięcia wskazanej przeszkody w rozpoznaniu odwołania. Mimo to jednak, organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie odwołanie, wydając zaskarżoną obecnie do sądu administracyjnego decyzję z [...].10.2015 r. Zatem, organ II instancji przeprowadził postępowanie odwoławcze, zainicjowane odwołaniem wniesionym z uchybieniem wymaganiom formalnym określonym w cytowanym wyżej art. 63 § 3 kpa. Wydanie w przedstawionych okolicznościach przez organ odwoławczy merytorycznej decyzji było przedwczesne i zostało dokonane z naruszeniem wskazanego przepisu art. 63 § 3 kpa oraz art. 64 § 2 kpa. Bez bowiem skutecznego uruchomienia postępowania odwoławczego, Wojewoda Wielkopolski wystąpił w kontrolowanej sprawie w charakterze organu odwoławczego. Powoduje to skutek, iż decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzupełnienie tego braku w toku postępowania sądowoadministracyjnego po wydaniu decyzji jest niedopuszczalne. Z uwagi na dostrzeżone istotne uchybienia proceduralne, zarzuty skarżącego nie mogą zostać poddane merytorycznej ocenie. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji winien usunąć dostrzeżone uchybienia przez wezwanie Skarżącego do usunięcia braku odwołania, zgodnie z art. 64 § 2 kpa i w razie uzupełnienia braków przez Skarżącego rozpoznać sprawę merytorycznie ustosunkowując się do złożonych przez Skarżącego wniosków . Mając na uwadze opisane powyżej uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a i zasądził na rzecz Skarżącego od organu kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, w postaci uiszczonego przez Skarżącego wpisu.