II SA/Po 104/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Szaniecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skarg T.K. na czynności Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu w przedmiocie nienależytego załatwienia sprawy postanawia odrzucić skargi /-/ J.Szaniecka Z akt nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że T.K. czterema pismami z dnia 4 lipca 2013 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu o wyjaśnienie pewnych wątpliwości związanych z działalnością Sądu Okręgowego. Pismem z dnia 22 lipca 2013 r. Prezes Sądu Okręgowego przesłał T.K. swoje stanowisko w odniesieniu do zgłoszonych przez niego kwestii. Odnośnie wątpliwości dotyczących dostępu do akt poinformował, że zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) oraz art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) akta udostępnia się osobom uprawnionym, wymienionym we wskazanych artykułach. Dodał, że w związku z powołaniem (w oparciu o Zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego Nr 243/2012) z dniem 5 listopada 2012 r. Biura Obsługi Interesanta wraz z Czytelnią akt w Sądzie Okręgowym w Poznaniu obowiązki udostępniania akt przejęła nowo powołana komórka. Jednocześnie został wydany Regulamin funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta oraz Czytelni akt Sądu Okręgowego w Poznaniu. Zgodnie z § 9 Regulaminu osoba zamierzająca skorzystać z usług Czytelni akt winna między innymi złożyć "Wniosek wgląd do akt". Powołując się na powyższe Prezes Sądu Okręgowego zapewnił T.K., że funkcjonowanie takiego dokumentu ma jedynie charakter porządkowy i ewidencyjny. Natomiast wypełnienie wniosku o nazwie "Wniosek o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii" nie stanowi warunku dostępu do akt. Funkcjonujący formularz umożliwia zainteresowanym stronom sporządzenie fotokopii z akt sprawy i znajduje swe oparcie w obowiązującym Regulaminie funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni akt Sądu Okręgowego w Poznaniu. Odnośnie wątpliwości T.K. dotyczących gromadzenia przez pracowników Czytelni akt danych osobowych Prezes Sądu Okręgowego poinformował z kolei, że dane te potrzebne są jedynie w celu prawidłowej identyfikacji osób, kontaktu z interesantami oraz ewidencji udostępnianych akt. Zgodnie z § 92 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249) udostępnienie akt lub przedmiotu z akt następuje dopiero po wykazaniu tożsamości przez stronę lub innego uprawnionego. Odnosząc się do wątpliwości dotyczących podstaw stosowania w praktyce funkcjonowania Czytelni akt wniosków o nazwach "Wniosek o wgląd do akt" oraz "Wniosek o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii" Prezes Sądu Okręgowego wskazał, że używanie tych formularzy znajduje swą podstawę w Regulaminie funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni akt Sądu Okręgowego w Poznaniu, będącym załącznikiem do cytowanego wyżej Zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu. Dodał też, że zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r., wydane na podstawie art. 148 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz.Urz.MS.2003.5.22) w § 544a upoważnia Prezesów sądów do tworzenia Biura Obsługi Interesanta. Organ podkreślił, że pełen tekst Regulaminu funkcjonowania tegoż Biura Obsługi Interesanta oraz Czytelni akt Sądu Okręgowego w Poznaniu dostępny jest na stronie Internetowej Sądu Okręgowego w Poznaniu - www.poznan.so.gov.pl w zakładce Biuro Obsługi Interesanta. Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. (oznaczonym przez skarżącego jako [...]) T.K. złożył skargę na nienależyte załatwienie sprawy przez organ - Sąd Okręgowy w Poznaniu (w istocie Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu - uw. WSA) polegające na nie podaniu przez organ podstawy prawnej podejmowania czynności polegającej na gromadzeniu, poza postępowaniem sądowym, danych osobowych strony postępowania sądowego, takich jak adres i telefon, o których to podanie organ zabiega poprzez czyniony przezeń wymóg naniesienia przez stronę postępowania sadowego tych danych na wzory wniosków o nazwie "Wniosek o wgląd do akt" oraz "Wniosek o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii" (które to wzory organ nakazuje stronie stosować). Dalej skarżący stwierdził, że zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego nie stanowi takiej podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi T.K. wskazał, że pismem z dnia 4 lipca 2013 r. ([...]) wezwał organ (Prezesa Sądu Okręgowego) do podania podstawy prawnej podejmowania wyżej wymienionych czynności. Na pismo organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 22 lipca 2013 r., przy czym nie podał żadnej podstawy prawnej gromadzenia danych osób wnioskujących o wgląd do akt i wnoszących o wyrażenie zgody na wykonywanie fotokopii z akt. Zdaniem T.K. powołany przez Prezesa Sądu Okręgowego Regulamin nie jest taką podstawą. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny i wyciągnięcie konsekwencji dyscyplinarnych. Odrębnym pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. (oznaczonym jako [...]) T.K. zaskarżył nienależyte załatwienie sprawy przez Sąd Okręgowy w Poznaniu (w istocie Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu - uw. WSA) polegające na nie podaniu przez organ podstawy prawnej podejmowania czynności polegającej na stosowaniu w Czytelni akt wzoru wniosku o nazwie "Wniosek o wgląd do akt" oraz wzoru wniosku o nazwie "Wniosek o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii" (które to wzory zredagowane zostały przez organ i które organ nakazuje stronie stosować). Dalej skarżący stwierdził, że zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego nie stanowi podstawy prawnej do stosowania wymienionych wzorów. W uzasadnieniu skargi T.K. wskazał, że pismem z dnia 4 lipca 2013 r. ([...]) wezwał organ (Prezesa Sądu Okręgowego) do podania podstawy prawnej podejmowania wyżej wymienionych czynności. Na pismo organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 22 lipca 2013 r., przy czym nie podał żadnej podstawy prawnej gromadzenia danych osób wnioskujących o wgląd do akt i wnoszących o wyrażenie zgody na wykonywanie fotokopii z akt. Zdaniem T.K. powołany przez Prezesa Sądu Okręgowego Regulamin nie jest taką podstawą. W odpowiedzi Prezes Sądu Okręgowego przesłał pismo, w którym ustosunkował się do zarzutów podnoszonych w kilku różnych skargach złożonych przez T.K.. W zakresie dotyczącym opisanych wyżej skarg dotyczących działalności Czytelni akt Sądu Okręgowego w Poznaniu Prezes Sądu Okręgowego wyjaśnił, że sprawy poruszane przez skarżącego były już objęte "skargą na bezczynność organu", która wpłynęła do Sądu Okręgowego w Poznaniu dnia 26 listopada 2013 r. i która została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dnia 18 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi podlegają odrzuceniu, jako niedopuszczalne. Przed wyjaśnieniem podstaw odrzucenia skarg Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że skargi zawarte w pismach z dnia 18 grudnia 2013 r. oznaczonych przez skarżącego jako [...] oraz [...] kwestionują stanowiska Prezesa Sądu Okręgowego wyrażone w kwestiach do siebie zbliżonych i powiązanych (dotyczą podstaw stosowania wzorów wniosków w Czytelni akt Sądu Okręgowego oraz związanego z tym gromadzenia danych wnioskodawców), a do tego ujętych w jednym piśmie skierowanym do skarżącego (pismo z dnia 22 lipca 2013 r., z sygnaturami [...],[...],[...] i [...]). Z tych powodów Sąd postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. postanowił sprawy ze skarg T.K. (datowanych na 18 grudnia 2013 r.) połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Po drugie wyjaśnić należy, że skargi zawarte w pismach z dnia 18 grudnia 2013 r. Sąd potraktował jako skargi na czynności Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 22 lipca 2013 r., zważając że skarżący - choć zarzuca organowi "nie podanie" podstaw prawnych działania Czytelni akt Sądu Okręgowego - to w istocie polemizuje ze stanowiskiem organu wyrażonym w tej kwestii w piśmie z dnia 22 lipca 2013 r. Co więcej, T.K. określił przedmiot skarg jako "skarga na nienależyte załatwienie sprawy" i do tego wskazał konkretne pismo, w którym organ zajął kwestionowane przez niego stanowisko (pismo z dnia 22 lipca 2013 r.). Na marginesie Sąd zaznacza, że miał na względzie, iż T.K. odrębnie zaskarżył bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w zakresie w jakim organ ten nie udzielił mu informacji objętych jego pismami z dnia 4 lipca 2013 r. (skarga wniesiona pismem z dnia 24 listopada 2013 r.). Wracając do motywów niniejszego postanowienia Sąd wskazuje na wstępie, że sądy administracyjne powołane są zasadniczo do kontroli legalności działalności administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Kontrola ta nie dotyczy jednak wszelkich działań i zaniechań jakichkolwiek podmiotów publicznych. Zakres spraw, od których przysługuje skarga do sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z powołanym wyżej art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na "1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a." Do powyższych spraw nie zalicza się działalność Prezesa Sądu Okręgowego, w zakresie w jakim rozpatruje on skargi na działalność podległej mu jednostki. Zgodnie z art. 41b § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) "Organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu". Z kolei w myśl art. 41b § 2 powyższej ustawy "Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego". Wreszcie art. 41c § 2 ustawy stanowi, że "Jeżeli skarga lub wniosek dotyczy działalności administracyjnej sądu, organ właściwy do ich rozpatrzenia, uznając skargę lub wniosek za uzasadniony, podejmuje lub zleca czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów". Powyższe przepisy regulują procedurę załatwiania skarg na działalność jednostek wymiaru sprawiedliwości (sądów powszechnych) przez odpowiednie organy tych jednostek (właściwych prezesów sądów). Problematyka ta nie dotyczy działalności administracji publicznej (wiąże się z działalnością wymiaru sprawiedliwości), a zatem akty i czynności związane z realizacją tych skarg nie są formami działalności administracji publicznej ani aktami lub czynnościami "z zakresu administracji publicznej", o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dlatego na czynności te nie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i postanowił o jej odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. /-/ J.Szaniecka