II SA/Po 1045/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak–Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] w oparciu o upoważnienie Prezydenta Miasta P., Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Filia J. po rozpatrzeniu wniosków z dnia 24 marca 2011 r., 4 kwietnia 2011 r. oraz 7 kwietnia 2011 r. odmówił K. K. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu artykułów biurowych w kwocie 28,78 zł, usługi ksero w kwocie 56,40 zł, piłki koszykowej w kwocie 9,00 zł, doładowania telefonu w kwocie 10,00 zł, żywności w łącznej kwocie 151,06 zł, miksera w kwocie 25,00 zł, kantówki i zszywek w łącznej kwocie 11,30 zł, lampy rowerowej w kwocie 9,99 zł, artykułów potrzebnych do wykonania remontu w łącznej kwocie 102,03 zł, baterii wannowej, prasy w łącznej kwocie 10,00 zł, opłaty parkingowej, pieca olejowego oraz zapewnienie środków finansowych na potrzeby córki oraz na Święta Wielkanocne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż podczas przeprowadzonego w dniu 5 kwietnia 2011 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że K. K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, zamieszkuje w domku letniskowym na działce, której właścicielem jest jego ojciec. Altana - domek jest ocieplony i otynkowany. Ogrzewany jest piecykiem elektrycznym oraz piecykiem tzw. "kozą", w którym pali się drewnem lub węglem. Domek jest zadbany i nie wymaga remontu. Domek posiada jeden pokój, aneks kuchenny, WC i stryszek. Do altany doprowadzony jest prąd. K. K. ma dostęp do wody. Dalej organ wskazał, że na dochód wnioskodawcy składa się zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości 238,50 zł miesięcznie przyznany na okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. Ponadto otrzymuje on pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności, przyznany na ten sam okres co zasiłek okresowy w wysokości 400 zł miesięcznie. Organ stwierdził, że K. K. spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z 2009 r. ze zm.). Organ wyjaśnił, iż w myśl art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a rodzaj, forma i rozmiar świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zdaniem organu prośba o pomoc finansową na pokrycie kosztów zakupu artykułów biurowych, usługi ksero, piłki koszykowej, doładowania telefonu, miksera, kantówki i zszywek, lampy rowerowej, artykułów potrzebnych do wykonania remontu, baterii wannowej, prasy, opłaty parkingowej, pieca olejowego i środków finansowych na potrzeby córki nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych na zaspokojenie, których przyznawany jest zasiłek celowy z tytułu art. 39 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ zauważył także, że córka wnioskodawcy jest w wieku 17 lat, a K. K. względem niej nie ma ustalonego sądownie obowiązku alimentacyjnego. Opiekę nad dzieckiem sprawuje była żona, a wnioskodawca nie konsultuje potrzeb córki z byłą żoną, która jest jej przedstawicielem ustawowym. Organ dodał, iż z uzyskanej od W. K. informacji wynika, że orzeczeniem sądu z dnia 1 września 2004 r. ma zasądzone alimenty na wnuczkę A. K. w kwocie 200,00 zł miesięcznie. Odnosząc się do prośby udzielenia pomocy na pokrycie kosztów zakupu dodatkowej żywności w łącznej kwocie 151,06 zł oraz środków finansowych na Święta Wielkanocne organ wyjaśnił, iż decyzją nr [...] przyznano K. K. na okres 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. pomoc w formie zasiłku celowego na żywność w wysokości 400,00zł zł miesięcznie i winno to zabezpieczyć jego potrzeby żywnościowe. Po rozpatrzeniu odwołania K. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powtórzył ustalenia dotyczące sytuacji życiowej K. K. oraz podzielił pogląd organu I instancji, iż pomoc na zakup artykułów biurowych, usług ksero, piłki koszykowej, doładowania telefonu, miksera, kantówki i zszywek, lampy rowerowej, artykułów remontowych, baterii wannowej, prasy, opłaty parkingowej, pieca olejowego, środków na potrzeby córki oraz na Święta Wielkanocne, nie mieści się w pojęciu tzw. niezbędnej potrzeby bytowej, co uzasadnia odmowne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Organ podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nie nakłada na organy pomocy społecznej obowiązku udzielania wsparcia w formie zasiłków celowych, bowiem ma ona charakter fakultatywny i uzależniona jest indywidualnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, który powinien brać pod uwagę potrzeby pozostałych klientów nie osiągających dochodów. Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej czy życiowej wnioskodawców organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania zasiłków celowych w wysokości zapewniającej całkowite pokrycie zobowiązań osób ubiegających się o pomoc. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców. Kolegium odnosząc się do wniosku o przyznanie środków finansowych na potrzeby córki, wskazało, iż córka skarżącego nie mieszka z nim. Opiekę nad dzieckiem sprawuje była żona, a K. K. nie jest zobowiązany do płacenia alimentów. W ocenie organu również potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy są zaspokojone, bowiem mieszka on w domku letniskowym na działce ojca. Domek jest otynkowany, ocieplony ogrzewany piecykiem elektrycznym oraz kozą, ma dostęp do mediów, zatem nie wymaga zakupu dodatkowo pieca olejowego. W ocenie pracownika socjalnego domek nie wymaga remontu, a co za tym idzie brak podstaw do przyznania pomocy na te cele. Kolegium stwierdziło, że wysokość udzielonej K. K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności i zasiłku okresowego pozwala na samodzielne pokrywanie dodatkowych potrzeb skarżącego i nie uzasadnia przyznania dodatkowych środków na zakup żywności. K. K. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie precyzując swoich żądań ani zarzutów, załączając jedynie kserokopie wycinków prasowych oraz pism dotyczących innych postępowań administracyjnych oraz sądowych. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają wymogom prawa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia organu administracji nawet wówczas, gdy – jak w niniejszej sprawie – żaden konkretny zarzut nie został podniesiony, a strona skarżąca jedynie dała wyraz swojemu niezadowoleniu z zapadłego rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. - dalej. u.p.s.), w tym art. 39 ust 1 i 2. W myśl art. 39 ust.1 i 2 cyt. ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest - aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie - aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 u.p.s.). Ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek skarżącego organ musiał zatem kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, w tym także koniecznością stwierdzenia, czy zgłoszone potrzeby w ogóle odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należało, że organy orzekające trafnie odmówiły skarżącemu przyznania żądanej pomocy finansowej. W istocie bowiem należy zgodzić się z organami, iż określone przez wnioskodawcę cele realizacji, których służyć miałaby przyznana ewentualnie pomoc, nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych, w szczególności przy uwzględnieniu już przez skarżącego otrzymywanej pomocy materialnej. Mając na względzie, że skarżący został objęty w tym samym czasie kompleksową pomocą materialną w postaci przyznania mu zasiłków okresowych na okres 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. w wysokości 238,50 zł miesięcznie i zasiłków celowych na zakup żywności w kwocie 400 zł na ten sam okres, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że żądanie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu artykułów biurowych w kwocie 28,78 zł, usług ksero w kwocie 56,40 zł, piłki koszykowej w kwocie 9,00 zł, doładowania telefonu w kwocie 10,00 zł, żywności w łącznej kwocie 151,06 zł, miksera w kwocie 25,00 zł, kantówki i zszywek w łącznej kwocie 11,30 zł, lampy rowerowej w kwocie 9,99 zł, artykułów potrzebnych do wykonania remontu w łącznej kwocie 102,03 zł, baterii wannowej, prasy w łącznej kwocie 10,00 zł, opłaty parkingowej, pieca olejowego oraz zapewnienie środków finansowych na potrzeby córki i środków na Święta Wielkanocne jest uzasadnione i zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. W szczególności nie sposób uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych zakupu artykułów biurowych, zakupu miksera, prasy czy też ponoszenie kosztów opłaty parkingowej. Nie mógł również zostać uznany za zasadny wniosek o udzielenie pomocy na zakup baterii wannowej, w sytuacji gdy jak wynika z treści samego wniosku z dnia 4 kwietnia 2011 r. bateria ta miałaby zostać zainstalowana nie w lokalu zajmowanym przez skarżącego, lecz w mieszkaniu należącym do jego ojca. Podkreślić należy, iż w ocenie Sądu za w pełni uzasadnione uznać należy stanowisko organów, że skoro skarżący mieszka w domku letniskowym, który jest otynkowany, ocieplony i ogrzewany piecykiem elektrycznym oraz tzw. "kozą" to brak jest przesłanek dla przyznania mu środków na zakupu dodatkowo pieca olejowego i remont tegoż domku. Sąd w pełni aprobuje również i uznaje za własne argumenty Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące braku podstaw do przyznania skarżącemu pomocy na potrzeby córki, którą K. K. faktycznie się nie opiekuje oraz dotyczące konieczności samodzielnego zaspokajania przez skarżącego potrzeb związanych z zakupem żywności i wyprawieniem Świąt Wielkanocnych, które to wydatki K. K. winien sobie zabezpieczyć z otrzymywanych już zasiłków z pomocy społecznej. W niniejszej sprawie brak zatem było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Przy rozpoznawaniu sprawy Sąd nie dopatrzył się również jakichkolwiek przesłanek dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jak tez uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.