II SA/Po 105/16

PostanowienieWSA w Poznaniu2016-03-01

Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z mocy prawa i czy jego sytuacja materialna uzasadnia ustanowienie adwokata z urzędu?
Ratio decidendi
Skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 §1 pkt 1 a) p.p.s.a., ponieważ sprawa dotyczy pomocy społecznej. Sytuacja materialna skarżącego, charakteryzująca się niskimi dochodami z zasiłków i świadczeń, niepozwalająca na pokrycie bieżących kosztów utrzymania rodziny i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i ustanowienie adwokata z urzędu na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżąca K. K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wniosła jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację materialną, wskazując na niskie dochody z zasiłków, utrzymywanie czwórki dzieci i opiekę nad matką, a także ponoszone wysokie koszty utrzymania gospodarstwa domowego.
Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla K. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 01 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla K. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca K. K. we wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, domaga się zatem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czwórką dzieci. Oświadczyła, że nie pracuje wszystkie pieniądze jakie otrzymuje pochodzą z pomocy społecznej. Skarżąca nie posiada żadnych wartościowych ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł., czy oszczędności. Posiada dożywotnią, bezpłatną służebność mieszkania o powierzchni [...] m². Miesięczne dochody rodziny wynoszą [...]zł netto, na które składa się świadczenie alimentacyjne, zasiłek rodzinny na dzieci oraz świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką skarżącej, alimenty na córkę D. oraz jej wynagrodzenie z umowy zlecenia. Skarżąca zrezygnowała z pracy w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Wyszczególniła, że ponosi wydatki na opał, spłatę pożyczki, prąd, wodę, gaz, wywóz śmieci, TV i Internet, czynsz za mieszkanie studiującej córki, bilety miesięczne w łącznej wysokości około [...] zł. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 §1 pkt 1 a) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd skarżąca wnosząc skargę w przedmiocie nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia wszystkich kosztów sądowych związanych z jej udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 §1 pkt 1 a) p.p.s.a. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącej w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie umarza się (art. 249a p.p.s.a.). Skarżąca złożyła także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jej sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Skarżąca prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe, rodzina utrzymuje się z zasiłków oraz świadczeń z pomocy społecznej oraz z wynagrodzenia z umów zlecenia córki w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Dochód ten w całości przeznacza na opłacenie bieżących kosztów koniecznego utrzymania rodziny skarżącej i nie pozwala na poczynienie oszczędności celem opłaty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Konieczne i stałe koszty utrzymania rodziny wynoszą około [...] zł miesięcznie. Ponosi koszty koniecznego utrzymania i kształcenia małoletnich dzieci oraz studiującej córki. Skarżąca nie uzyskuje dodatkowych dochodów, nie posiada też wartościowych składników majątkowych, a także nie dysponuje oszczędnościami. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić adwokata z urzędu. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 249a i art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło