II SA/Po 1052/99

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie NSA Maria Zwadziszewska (Spr) Jerzy Stankowski Protokolant st.sekr.sąd. Agata Bartkowiak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 1999 r. sprawy ze skargi M. M. działającego przez przedstawiciela ustawowego B. M. na decyzję Kuratora Oświaty w Poznaniu z dnia 07 maja 1999 r. Nr 22/99 w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę Dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych […] decyzją z dnia 31 marca 1999 r. na podstawie art. 39 § 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67 poz. 329) oraz uchwały Rady Pedagogicznej z dnia 29 marca 1999 r. skreślił M. M. ur. […] r. z dniem 2 kwietnia 1999 r. z listy uczniów. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że M. M. w dniu 24 marca 1999 r. pobił na terenie szkoły […]. W roku ubiegłym za podobny czyn M. M. został uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia 27 marca 1998 r. ukarany karą skreślenia z listy uczniów z zawieszeniem wykonania tej kary (protokół Rady Pedagogicznej). Matka ucznia o tym fakcie została poinformowana. W związku z powyższym Rada Pedagogiczna - po zasięgnięciu opinii Samorządu szkolnego - Rzecznika Praw Ucznia uznała pobicie kolegi przez M. M. za czym zagrażający zdrowiu i uwzględniając powtarzającą się sytuację podjęła w dniu 29 marca 1999 r. uchwałę o skreśleniu M. M. z listy uczniów z dniem 2 kwietnia 1999 r. (protokół z dnia 29.03.1999 r.). Kurator Oświaty w Poznaniu decyzją z dnia 7 maja 1999 r. na podstawie art. 138 ( 1 pkt 1 kpa oraz art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną przez B. M. decyzję Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych […]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że ze względu na powtarzające się incydenty zagrażające zdrowiu innych uczniów Rada Pedagogiczna Szkoły wykorzystała uprawnienia określone w statucie szkoły (rozdz. VII ( 3 pkt 3 i ( 6 pkt 4 c) i podjęła uchwałę o skreśleniu z listy uczniów ucznia M. M. Działania te - zdaniem organu odwoławczego - są zgodne z ustawą o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kuratora Oświaty w Poznaniu z dnia 7 maja 1999 r. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych […] z dnia 31 marca 1999 r. wniósł mał. M. M., reprezentowany przez matkę B. M., zastąpioną przez radcę prawnego R. M. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tych decyzji, ewentualnie o ich uchylenie. Strona skarżąca podniosła m.in., że zarówno preambuła do ustawy o systemie oświaty, jak i art. 1 pkt 2 tej ustawy zobowiązują szkołę do stworzenia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, przygotowania do wypełnienia obowiązków rodzinny i obywatelskich, wspomagania wychowawczej roli rodziny. Szkoła, której uczniem jest M. M., jest dobrze zorientowana w problemach występujących w jego rodzinie. W szczególności w tym, że matka samotnie sprawuje opiekę nad dziećmi, które opuścił ojciec. Zdarzenie to miało miejsce właśnie w okresie negatywnego zachowania ucznia. Można zatem domniemywać, że właśnie to zdarzenie miało na jego zachowanie. Szkoła nie tylko, że nie udzieliła pomocy swojemu uczniowi, to jeszcze mając na względzie przepisy ustawy postąpiła wbrew duchowi tej ustawy. Przepis art. 39 ust. 2 ustawy rzeczywiście daje dyrektorowi szkoły możliwość skreślenia w drodze decyzji ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu szkoły i warunki te zostały spełnione. Dyrektor jednak nie wziął pod uwagę przepisu art. 39 pkt 2 a ustawy stanowiący, że wcześniej cyt. przepis nie dotyczy ucznia objętego obowiązkiem szkolnym. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia. M. M. ukończy 18 rok życia dopiero w 2000 r., nadal więc objęty jest obowiązkiem szkolnym, W świetle powyższego Dyrektor wydając decyzję dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Organ odwoławczy także popełnił błąd utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji. Kurator Oświaty w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi i podniósł m. in., że przepis o obowiązku szkolnym dla dzieci do 18 roku życia wejdzie w życie dopiero z dniem 1 września 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności albo ich uchylenie na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.). Preambuła i przepisy ogólne ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 z późn, zm.) nie mogą natomiast stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia żądania strony skarżącej. System kar wprowadzony powyższą ustawa ma na celu także realizacje zadań i celów szkoły w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków kształcenia i wychowania oraz wykonywania prawa dzieci i młodzieży do opieki. Nie można zatem czynić zarzutu organowi pierwszej instancji - dyrektorowi szkoły, że wydając decyzję - zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty - o wykreśleniu skarżącego z listy uczniów postąpił sprzecznie z zadaniami i celami szkoły. Organy administracyjne obu instancji miały obowiązek uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie ich wydania. Wobec tego organy te nie mogły zastosować w sprawie przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. Nr 117, poz. 759) t.j. o obowiązku nauki do ukończenia 18 roku życia. Przepis ten bowiem wchodzi w życie zgodnie z przepisem art. 6 . 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. w związku z art ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. - przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnictwa (Dz.U. Nr 12 poz. 94) dopiero z dniem 1 września 2002 r. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 27 ust. 1 wyżej cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.