II SA/Po 1055/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 9, poz. 1362 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P [...]) z dnia [...] 2011 r. nr [...] odmawiającą K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 8 i 8a, art.14, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej odmówił K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu: żywności w łącznej kwocie 68,04 zł, artykułów biurowych w kwocie 40 - 50 zł, doładowania telefonu w kwocie 10 zł, piłki koszykowej w kwocie 9 zł, folii do oczka wodnego i tunelu, żarówki, znaczków pocztowych, artykułów rowerowych, środków finansowych na opłacenie podatku VAT za zakup sprzętu AGD w kwocie 286,07 - 330 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniach [...] marca 2011 r. K. K. złożył wnioski z prośbą o przyznanie pomocy na wyżej wymienione potrzeby. W dniu [...] marca 2011 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, iż skarżący nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca zamieszkuje w domku letniskowym na działce, której właścicielem jest jego ojciec. Altana (domek) jest ocieplona i otynkowana; ogrzewana jest piecykiem elektrycznym oraz piecykiem, który opalany jest drewnem lub węglem. Pomimo że jest to domek letniskowy, posiada jeden pokój, aneks kuchenny, toaletę oraz stryszek. Wnioskodawca obecnie ma dostęp do wody i prądu. Odnosząc się do kwestii dochodów skarżącego organ ustalił, że wnioskodawca otrzymuje zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości [...] zł przyznany decyzją nr [...] na okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2011 r., otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności przyznanego decyzją nr [...] na ten sam okres w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem dla osób samotnie gospodarujących kryterium dochodowe wynosi 477 zł. Mając to na uwadze organ uznał, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, jednocześnie jednak organ powołał się na art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a rodzaj, forma i rozmiar świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ I instancji odkreślił, że oprócz wymienionych już świadczeń z pomocy społecznej przyznano wnioskodawcy odrębnymi decyzjami pomoc w formie zasiłku celowego na zakup spodni w kwocie 30 zł, na zakup środków czystości w kwocie 25 zł, na pokrycie kosztów zakupu obuwia przejściowego w kwocie 40 zł. nadto organ wyjaśnił, iż kolejnymi decyzjami z dnia [...] 2011 r. przyznano skarżącemu na okres od 1 maja do 30 września 2011 r. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości [...] zł (nr [...]) oraz zasiłek celowy na zakup żywności (nr [...]) w wysokości [...] zł miesięcznie. Mając to na uwadze organ uznał, że udzielone wsparcie finansowe jest odpowiednie do sytuacji wnioskodawcy i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe, a także jest zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej w myśl art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do całości żądania skarżącego z wyjątkiem zgłoszonej potrzeby żywnościowej, organ uznał, że nie należą one do niezbędnych potrzeb bytowych na zaspokojenie których przyznawany jest zasiłek celowy z art. 39 w zw. z art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w odniesieniu do pokrycia [...] zakupu dodatkowej żywności w łącznej kwocie 68,04 zł organ wyjaśnił, że zgłoszoną potrzebę zaspokaja stałe dofinansowanie celowe na zakup żywności przyznane decyzją nr [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. K. K. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] 2011 r., nie zawarł w nim jednak uzasadnienia. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wnioskodawca domagał się przyznania pomocy w większości na cele, które nie mogą być uznane za niezbędną potrzebę życiową osób i rodzin, na zaspokojenie których przyznawane są zasiłki celowe z art. 39 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i ich rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ocenie Kolegium wnioskodawca otrzymuje już pomoc w wysokości [...] zł miesięcznie w odniesieniu do zgłaszanej potrzeby bytowej - żądania zasiłku na żywność, a wysokość przyznanych środków jest wystarczająca dla zaspokojenia tej potrzeby. W odniesieniu do pozostałych potrzeb organ odwoławczy uznał, że nie stanowią one niezbędnych potrzeb bytowych i nie może być na ich pokrycie przyznany zasiłek celowy. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. K. wniósł skargę. Załączył do niej szereg fotokopii i materiałów prasowych, jednakże nie uzasadnił motywów zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę należało oddalić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania. Kontrolowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dotyczy to w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 powołanej ustawy). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy następuje zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna jest też instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 powołanej ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 tej ustawy). Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, zakres i cel świadczeń, jakie skarżącemu już przyznano, należało rozważyć, czy potrzeby, o jakich zaspokojenie wystąpił, są potrzebami "niezbędnymi" (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Sąd zgadza się z organem, iż w konkretnych okolicznościach sprawy zgłaszane przez skarżącego potrzeby były zbyt daleko idące, zważywszy na uzyskiwaną dotychczas pomoc społeczną. Zgodnie bowiem z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 tej ustawy zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. W tym kontekście zauważyć należy, iż na pierwszy kwartał 2011 r., a zatem w okresie kiedy organ rozstrzygał o wnioskach skarżącego będących przedmiotem tej sprawy (K. K. wystąpił o pomoc w marcu 2011 r.) wnioskodawcy przyznano zasiłek celowy w wysokości [...] zł miesięcznie na zakup żywności (od 1 stycznia do 30 kwietnia 2011 r.). Na ten sam okres skarżący otrzymał również zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości [...] zł. Ponadto otrzymał szereg świadczeń celowych (na zakup spodni, środków czystości, obuwia przejściowego w kwocie) oraz kolejnymi decyzjami z dnia 18 marca 2011 r. przyznano skarżącemu na okres od 1 maja do 30 września 2011 r. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości [...] zł oraz zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że pomoc, jaką otrzymał skarżący w pierwszym kwartale i dalej do września 2011 r. była pomocą wystarczającą w stosunku do jego potrzeb i możliwości organu. Podkreślić trzeba, że otrzymane świadczenia miały charakter stały, w szczególności stanowiły istotne wsparcie w zaspokojeniu potrzeb skarżącego, w tym potrzeb żywnościowych. Pozostałe świadczenia, o jakie wystąpił skarżący, nie mieściły się natomiast w zakresie potrzeb niezbędnych. W szczególności do takich potrzeb nie można było zaliczyć artykułów biurowych, piłki koszykowej, czy takiej potrzeby jak opłacenie podatku VAT za zakup sprzętu AGD. Nie zachodziły również podstawy do przyznania skarżącemu pomocy na pokrycie kosztów ewentualnego remontu obejścia domku. Przy tym zauważyć należy, iż jest kwestią dyskusyjną, czy zakup folii do oczka wodnego i tunelu służyłoby wykonaniu tego rodzaju niezbędnej naprawy czy też tylko upiększeniu lub zwiększeniu użyteczności obejścia. Jakkolwiek tego rodzaju pomoc w szczególnych sytuacjach może być przyznana, to jednak Sąd uznał, że wobec regularnego, comiesięcznego wsparcia finansowego, można było oczekiwać od skarżącego, iż wykona ewentualny remont (inwestycje) bądź zabezpieczy środki na te potrzeby w ramach własnej aktywności. Tym bardziej konstatacja ta jest aktualna w odniesieniu do działań upiększających, zwiększających użyteczność działki (altany). W tym miejscu trzeba podkreślić, iż korzystając z instytucji zasiłku celowego nie można żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb osób ubiegających się o wsparcie w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Jak już wyżej to zostało wyjaśnione, oceniając sytuację materialną danej osoby organ może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając przy tym na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. W przypadku skarżącego pomoc wspierająca go realizowana jest w formie regularnych świadczeń w postaci przyznania określonej kwoty pieniężnej. Dodatkowo wspomnieć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, poprzedzono przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad ten pozwolił pracownikowi socjalnemu dokonać właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy (§ 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, Dz.U. Nr 27, poz. 138). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.