II SA/Po 1059/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił M. K. przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłacenie bieżących rachunków za energię w kwocie [...]zł oraz za gaz w kwocie [...]zł. W pierwszej kolejności organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. M. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z prośbą o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłacenie bieżących rachunków za energię w kwocie [...]zł oraz za gaz w kwocie [...]zł (za okres od grudnia 2014 r. do lutego 2015 r.). Wobec tego w dniu [...] r. przeprowadzono z wnioskodawcą aktualizację wywiadu środowiskowego, podczas którego wnioskodawca zadeklarował, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe posiadając udziały w kamienicy, w której zamieszkuje. Wnioskodawca posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] r. przyznające mu umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia [...] r. Wnioskodawca oświadczył również, że nie posiada żadnego źródła dochodu, jedynie przyznany przez [...] Centrum Świadczeń od października 2014 r. do marca 2015 r. dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. miesięcznie. Ponadto ustalono, iż pobiera z [...] Centrum Świadczeń dodatek energetyczny przyznany od października 2014 r. do marca 2015 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza [...] zł miesięcznie. Na dochód wnioskodawcy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w grudniu 2014 r. składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz dodatek energetyczny w wysokości [...] zł, co daje łączną kwotę [...]zł, która nie przekracza powyższego kryterium. Zatem istnieją podstawy rozpatrzenia złożonego wniosku w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Niemniej jednak samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. W przypadku wnioskodawcy organ decyzjami z dnia [...] r. przyznał mu pomoc finansową na zaspokojenie innych potrzeb, tj. zasiłek stały od stycznia 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, zasiłek celowy na zakup żywności na styczeń i luty 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł, zasiłek celowy na zakup żywności w marcu 2015 r. w kwocie [...]zł, podwyższony do kwoty [...]zł decyzją [...] z dnia [...] r., zasiłek celowy na odzież w kwocie [...]zł, zasiłek celowy na naprawę pieca w kwocie [...]zł, zasiłek celowy na zakup leków w lutym w kwocie [...]zł, zasiłek celowy na zakup leków w marcu w kwocie [...]zł, zasiłek celowy na zakup pralki w kwocie [...]zł. Z powyższego wynika, że w miesiącu marcu 2015 r. wnioskodawca dysponuje środkami pieniężnymi w postaci zasiłku stałego w wysokości [...] zł. W ocenie organu wnioskodawca jest więc w stanie opłacić rachunek za gaz na kwotę [...]zł (który w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę [...]zł) oraz rachunek za energię na kwotę [...]zł (który po odliczeniu dodatku energetycznego przyznanego przez [...]CŚ w kwocie miesięcznej [...] zł - co na dwa miesiące daje kwotę [...]zł - wynosi [...] zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje wydatek [...] zł). Zatem z własnego dochodu jest on w stanie wydać miesięcznie kwotę [...]zł na opłacenie rachunków za energię i gaz. Końcowo organ I instancji podkreślił, że spełnienie wszystkich oczekiwań co do wnioskowanych potrzeb byłoby faktycznie przerzuceniem ciężaru utrzymania wnioskodawcy na instytucję pomocy społecznej, a nie jak wskazuje ustawa, zapewnienia niezbędnych potrzeb dla przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych. W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. K. wyraził niezadowolenie z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia i wniósł o przyznanie pomocy w zakresie wynikającym ze złożonego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy dokonując w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy ustaleń zbieżnych z ustaleniami organu I instancji podkreślił, że nie budzą wątpliwości ustalenia organu I instancji co do źródeł dochodu wnioskodawcy oraz sposobu jego obliczenia. Trafnie także Prezydent Miasta P. wydając decyzję z dnia [...] r. przyjął jako podstawę do wydania rozstrzygnięcia art. 39 u.p.s. w kontekście zastosowania zasady uznania administracyjnego. Organ I instancji wziął bowiem pod uwagę aktualny stan faktyczny i prawny przy ocenie potrzeb bytowych M. K., a także fakt udzielania stronie postępowania szerokiej pomocy finansowej w latach 2012 – 2015. W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. wyraził niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wokół ustalenia, czy Prezydent Miasta P. zasadnie odmówił M. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłacenie bieżących rachunków za energię w kwocie [...]zł oraz za gaz w kwocie [...]zł za okres od grudnia 2014 r. do lutego 2015 r. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542,00 zł. Co istotne, rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie bieżących rachunków za energię oraz gaz spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, tj. kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. oraz informacji uzyskanej z [...] Centrum Świadczeń w dniu [...] r. wynika, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskał łączny dochód w wysokości [...] zł, na który składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz dodatek energetyczny w wysokości [...] zł. Następnie w styczniu 2015 r. jego dochód powiększył się o kwotę [...]zł z tytułu zasiłku stałego przyznanego decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., nr [...] (k. 3, 9 i 26 akt adm. organu I instancji). Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w kamienicy przy ul. [...], w której posiada udziały od sierpnia 2010 r. Wnioskodawca posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] r. przyznające mu umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia [...] r. (k. 18 akt adm. organu I instancji). Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący, zdaniem Sądu w sporze biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów rację należy przyznać organom rozstrzygającym w niniejszej sprawie, albowiem oceniając sytuację materialno – bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość postanowieniom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Zdaniem Sądu organy słusznie wzięły pod uwagę fakt, że skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.. Z zestawienia przygotowanego przez pracownika MOPR w dniu [...] r. wynika, że zarówno w latach poprzedzających złożenie wniosku, jak i od stycznia do marca 2015 r. podstawowe potrzeby bytowe skarżącego były zaspokajane z przyznawanych mu zasiłków celowych. W 2013 r. suma łącznie wypłaconych środków wynosiła [...] zł, w 2014 r. była to suma [...] zł, a od stycznia do czerwca 2015 r. kwota [...]zł (k. 22 – 26 akt adm. organu odwoławczego). Z akt sprawy wynika przy tym, że decyzją z [...] r., [...] M. K. przyznano w miesiącach od stycznia do lutego pomoc w formie zasiłku celowego na żywność w kwocie [...]zł miesięcznie (k. 19 akt adm. organu I instancji). Tego samego dnia skarżącemu przyznano też zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie (decyzja z dnia [...] r., [...] - k. 26 akt adm. organu I instancji). Ponadto w miesiąc lutym skarżący otrzymał [...] zł zasiłku na odzież (decyzja z [...] r., [...] - k. 22 akt adm. organu I instancji), [...] zł zasiłku na remont pieca (decyzja z [...] r., [...] – k. 23 akt adm. organu I instancji) oraz [...] zł zasiłku na leki (decyzja z [...] r., [...], k. 25 akt adm. organu I instancji). Dalej podkreślić należy, że ze znajdującej się w aktach sprawy faktury VAT za energię elektryczną nr [...] wynika, że jej termin płatności przypadał na dzień [...] r. (k. 4 akt adm. organu I instancji). Z kolei z faktury VAT [...] z dnia [...] r. wynika, że skarżący od grudnia 2014 r. do lutego 2015 r. był zobowiązany zapłacić [...] zł za pobrane paliwo gazowe, przy czym termin płatności przypadał na dzień [...] r. (k. 5 akt adm. organu I instancji). Jest to o tyle istotne, że od stycznia 2015 r. miesięczny stały dochód skarżącego zwiększył się z kwoty [...]zł (dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz dodatek energetyczny w wysokości [...] zł) do kwoty [...]zł (dodatek mieszkaniowy i energetyczny plus dodatek stały w kwocie [...]zł). Wobec tego, jak słusznie zauważył organ I instancji, biorąc pod uwagę również wypłacone skarżącemu w miesiącu marcu 2015 r. zasiłki celowe na leki ([...] zł) i żywność (łącznie [...] zł), był on w stanie opłacić rachunek za gaz w kwocie [...]zł (w rozliczeniu miesięcznym jest to kwota [...]zł). Podkreślić przy tym jednak wymaga, że jak wynika z pisma PGNiG z dnia [...] r., na koncie skarżącego na dzień [...] r. zanotowano nadpłatę w wysokości [...] zł (k. 14 akt adm. organu I instancji). Wobec tego skoro termin płatności faktury za gaz przypadał na dzień [...] r., a na dzień [...] r. na koncie skarżącego widniała napłata, nie sposób uznać, aby przyznanie zasiłku celowego na zapłatę tej faktury było konieczne. Z kolei dodatek energetyczny przyznany skarżącemu od [...] r. do dnia [...] r. wynosi [...] zł miesięcznie, wobec czego w trzech miesiącach jest to kwota [...]zł, a przedłożony do akt sprawy rachunek za energię wynosi [...] zł. Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał zaskarżoną decyzję Kolegium za prawidłową, a zarazem stwierdził, że nietrafne są podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na opłacenie rachunków za energię w kwocie [...]zł oraz za gaz w kwocie [...]zł za okres od grudnia 2014 r. do lutego 2015 r. jest zasadna z punktu widzenia przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Końcowo Sąd wskazuje, że nie mają wpływu na wynik sprawy wskazane przez M. K. w skardze wątpliwości co do rzetelności wyliczenia przez Kolegium sumarycznych kwot pomocy, jaką mu przyznano w 2013 r., 2014 r. i w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. Sąd wartości tych nie jest w stanie zweryfikować, albowiem nadesłane akta dotyczące zaskarżonej decyzji nie pozwalają ustalić w sposób pewny rozmiarów pomocy przyznawanej w innych sprawach. Sąd podkreśla jednak, że na przedstawioną wyżej ocenę sprawy miał wpływ zakres udokumentowanej w aktach sprawy pomocy, jaką M. K. otrzymał od grudnia do marca 2015 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.